Рене Декарт

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Портрет на Рене Декарт од Франс Халс

Рене Декарт (фр. René Descartes, Хаг, 31 март 1596Стокхолм, 11 февруари 1650), исто така познат и како Картезиус, работел како филозоф, физичар и математичар. Тој е подеднакво важен со неговите круцијални дела и во филозофијата и во математиката. Со измислувањето на координатниот систем, тој ја поставил основата за модерната геометрија (аналитичка геометрија), од која подоцна ќе се развие диференцијалното и интегралното сметање.

Неговите дела претставуваат основа на модерната филозофија и раскин со схоластиката, а во математиката темел на аналитичката геометрија. Најзначајни дела му се „Принципи на филозофијата“, „Расправа за методите“,„Медитации“ и „Геометрија“.

Декарт, понекогаш нарекуван основач на модерната филозофија и татко на модерната математика, се вбројува меѓу најзначајните и највлијателните мислители во западната историја. Тој ги инспирирал и неговите современици како и следните генерации на филозофи.

Неговата најпозната реченица е cogito ergo sum, што значи: „Мислам, значи постојам“.

Декарт и физика (проучување на светот)[уреди | уреди извор]

Во своите книги Правила за насока на умот (1628) и Дискурс за методот (1637) Декарт пишувал за научниот метод што се занимава со научен пристап, размислување, метод што тој го измислил. Тој исто така пишувал за формите (геометрија), светлината (оптика) и времето (метеорологија). Потоа измислил начин за опишување на форми кои сега се нарекува Декартов координатен систем и теорија за тоа што сега се нарекува виножито. Физиката на Декарт била важна за подоцнежниот познат мислител, Исак Њутн, кој рекол за него, како и Џејмс Хук: „Ако видов понатаму, тоа беше затоа што стоев на рамениците на гиганти!“

Декарт и филозофија (проучување на апстрактни идеи)[уреди | уреди извор]

Во својата книга Размислувања за првата филозофија (1641) Декарт го користел својот научен метод за да разгледа филозофски прашања. Тој се спротивставил на скептицизмот (ставот дека светот не е реален и дека не постои). Открил дека тој и самиот мора да бил вистински (постои), затоа што чувствувал дека размислува; и ако размислувал, тогаш тој мора да бил вистински. Ова е затоа што ако тој не бил вистински, тогаш како би го имал ова чувство за кое размислувал. Тој го скратил ова гледиште, велејќи на латински: „Cogito ergo sum“, што значи: „Мислам, зnaчи постојам“.

Тој исто така сметал дека може да покаже дека Бог постои, на ист начин како што чувствувал дека размислува. Декарт рекол дека Бог е ист како бесконечност и дека тој јасно може да ја види бесконечноста затоа што може да мисли на секој поголем предмет, но не и на најголемиот предмет. Декарт рекол дека ако Бог постои, тогаш мора да постои и светот, бидејќи Бог бил добар и не дозволувал да мислиме дека светот е реален (постои) ако не бил реален.

Конечно, Декарт помислил дека бидејќи знаел дека размислува, но знаел и сè друго за себе (на пример дека има две раце и две нозе) затоа што знаел дека Бог постои, тогаш тој морал да биде составен од две работи: ум што мисли и тело кое е независно од размислување, сепак тие се обединети заедно. Ова се нарекува „картезијански дуализам“.[1]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. „Rene Descartes | Biography, Ideas, Philosophy, 'I Think, Therefore I Am,' & Facts“. Encyclopedia Britannica (англиски). Посетено на 2021-02-19.