Кирилица

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај


Земјите кои ја користат кириличната азбука денеска (означени со зелена боја)

Кирилицаазбука што се употребува за пишување кај осум природни словенски јазици: (белоруски, бугарски, македонски, русински, руски, српски, украински и црногорски) како и кај многу други јазици од поранешниот Советски Сојуз, коишто се наоѓаат во Средна Азија: Казахстан, Киргистан, Таџикистан, Туркменистан и Узбекистан. Секој од овие јазици има своја посебна верзија на азбуката, односно стекнала различни одлики во зависност од говорното подрачје.

Историја на словенската писменост[уреди | уреди извор]

Cyril Methodius25K.jpg

Почетоците за тоа Словените да имаат своја азбука потекнуваат од причината за богослужење на својот словенски јазик. Пред создавањето на кирилицата, богослужбата се вршела на туѓи, неразбирливи јазици како грчкиот или латинскиот. Составувачи на првата словенска азбука — глаголица се Кирил и Методиј, кои имале и мисионерско - просветителска дејност во повеќе словенски земји.

За создавањето на кирилицата постојат повеќе теории од кои најпопуларна е дека писмото е создадено од страна на Кирилометодиевите ученици, Свети Климент Охридски и Свети Наум Охридски, кои во Првото Бугарско Царство, ја преобразиле и поедноставиле тогашната глаголица и новата видоизменета азбука во чест на Свети Кирил го добила името кирилица. Таа е составена од 31 буква.

Теории за создавање на кирилицата[уреди | уреди извор]

Но важно е да се напомени, дека Климент Охридски и Наум Охридски до крајот на својот живот и својата учителска и просветителска дејност го користат писмото кое го создале нивните учители - глаголицата, од почит спрема нив и нивното дело, со оглед на тоа што во познатиот трактат О писменех од почетокот на X век, се расправа за одбрана на глаголските букви, на првото словенско писмо. Зад псевдонимот Црноризец Храбар, авторот на О писменех, многу научници тврдат дека стои токму Свети Наум Охридски. Ако се прифати ова тврдење, тогаш Свети Наум директно се спротивставува на замената на глаголските со грчки букви.

Втората теорија, која е поверодостојна е дека кирилицата е создадена во почетокот на X век во Преслав, Бугарија, поточно во Преславската книжевна школа, од страна на Константин Брегалнички-Преславски. Кирилицата води потекло делумно од грчкото писмо, со влијанија од други писма, а единствениот преостанат знак од глаголицата е буквата Ш.

Македонска кирилица[уреди | уреди извор]

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Македонска азбука.

Македонската кирилична азбука е составена во 1945 година по налог на АСНОМ. Има 31 буква и е најслична со српската кирилична азбука со исклучок на буквите Ѕ, Ќ и Ѓ. Македонската кирилица ги содржи следниве букви (гласови):

А а Б б В в Г г Д д Ѓ ѓ Е е Ж ж З з Ѕ ѕ И и
Ј ј К к Л л Љ љ М м Н н Њ њ О о П п Р р
С с Т т Ќ ќ У у Ф ф Х х Ц ц Ч ч Џ џ Ш ш

Погледнете исто така[уреди | уреди извор]