Шаховска олимпијада

Од Википедија, слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Шаховска олимпијада
Моментална сезона или натпреварување Шаховска олимпијада 2012
Hamilton Russell Cup.jpg
Основан(а) 1927
Подрачје меѓународно (ФИДЕ)
Број на тимови неодреден број
Моментен првак
Машка конкуренција
Женска конкуренција

 Ерменија (3. титула)
 Русија (2. титула)
Најмногу титули
Машка конкуренција
Женска конкуренција

СССР СССР (18 титули)
СССР СССР (11 титули)

Шаховската олимпијада е меѓународно шаховско натпреварување, кое се одржува под покровителство на ФИДЕ. На натпреварувањето може да учествуваат машки и женски репрезентации од земји, кои се членки на ФИДЕ.

Турнирот се одржува на секои две години, а бројот на земји-учеснички не е ограничен. Градот-домаќин се одредува на седница на ФИДЕ. На еден турнир се одвиваат натпреварите во машка и натпреварите во женска конкуренција, а вообичаено се организираат и додатни настани, чија главна цел е популаризација на шахот.

Првата официјална шаховска олимпијада се одржала во 1927 година во Лондон, а сè до 1939 година, натпреварувањето било наречено „турнир на нациите“. Во овој период, турнирот не бил одржуван редоследно. Од 1950 година, настанот се одржува на секои две години.

Победничкиот пехар во машка конкуренција е познат и како „Хамилтон-Раселов пехар“ и е посветен на англискиот мецена Фредерик Хамилтон-Расел, а се доделува уште од 1927 година. Во женска конкуренција, победничкиот пехар е наречен „Менчиков пехар“, во чест на првата светска првенка, Вера Менчик.

Досега се одржани 39 шаховски олимпијади, а најмногу победи во обете конкуренции има репрезентацијата на Советскиот Сојуз, 18 во машка и 11 во женска конкуренција.

Историја[уреди]

Почетоци[уреди]

По Првата светска војна, Британската шаховска федерација организирала годишен настан, кој содржел повеќе помали шаховски турнири во различни категории. Во 1922 година, настанот се одржал во Лондон, а вклучувал и мајсторски турнир. На турнирот победил светскиот првак, Капабланка, за кого ова било прво учество по стекнувањето на титулата, а зад него завршиле Алехин и Рубинштајн.[1] За време на одржувањето на настанот, рускиот мајстор, Евгени Зноско-Боровски, кој живеел во Париз, објавил дека Француската шаховска федерација ќе организира тимски шаховски натпревар, кој ќе се одржи во 1924 година во Париз, соодветствувајќи на Летните олимписки игри во истиот град, истата година.

Во пресрет на големиот турнир, бил направен обид, шахот да се вклучи во распоредот на спортови на летните олимписки игри во 1924, но истиот бил неуспешен поради проблемот со појаснувањето на разликите меѓу аматерските и професионалните шахисти.[2] Така, додека се одржувале летните олимписки игри во Париз во 1924 година, бил одржан и најавуваниот шаховски турнир, кој бил наречен „Шаховски олимписки игри“.[1] Организацијата на турнирот била успешна, а на последниот ден, 20 јули 1924, претставници од петнаесет земји го потпишале протоколот со кој била основана Светската шаховска федерација, за чијшто прв претседател бил избран Александар Реб.[3][4] Според тоа, настанот не бил организиран од ФИДЕ и не се смета за официјална шаховска олимпијада. Освен тоа, истиот е оспорен како тимски натпревар, поради фактот што Ирска, Канада и Кралството СХС учествувале со само еден шахист[5], а уште повеќе поради тоа што шахисти од иста земја играле меѓусебно. Исто така, двајца претставници на Русија биле бегалци, кои живееле во Париз и на турнирот настапиле поединечно.[1] На турнирот, секоја репрезентација играла против секого, а златниот медал го освоила репрезентацијата на Чехословачка, пред Унгарија и Швајцарија.[6]

На седницата на ФИДЕ, која во 1926 година се одржала во Будимпешта биле организирани натпревари во повеќе категории, меѓу кои и тимски натпревар. Ова, практично било второто тимско меѓународно шаховско натпреварување, по она во Париз во 1924 година. На турнирот им било дозволено учество само на аматерски шахисти, а бил применет нов систем на организација на тимовите, според кој тие содржеле по четворица шахисти, налик на денешниот состав.[7] Најавено било учество на 6 репрезентации, но по откажувањето на Австрија и Чехословачка, останале само 4, од кои победила репрезентацијата на Унгарија, пред Кралството СХС и Романија, додека Германија останала без медал.[8] Системот на натпревари бил секого против секого. Иако, турнирот бил организиран на седница на ФИДЕ, истиот се смета за неофицијална шаховска олимпијада, а е познат и како „Мала олимпијада“[5].

Првата официјална шаховска олимпијада[уреди]

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Шаховска олимпијада 1927.

Првата официјална шаховска олимпијада, организирана од страна на ФИДЕ била одржана во 1927 година во Лондон.[2] Натпреварувањето било првото на кое тимскиот турнир бил главниот настан, учеството им било дозволено и на професионалните шахисти, а победничкиот пехар бил именуван во чест на Фредерик Хамилтон-Расел како „Хамилтон-Раселов пехар“. Овие правила воведени на ова натпреварување станале вообичаени карактеристики на шаховската олимпијада.[4] Во однос на неофицијалната олимпијада, која се одржакла во Будимпешта во 1926 година, била воведена и можноста секоја репрезентација да содржи и шахист за замена[а], а оваа можност ја искористиле 6 репрезентации, иако трошоците за дополнителниот шахист биле должни да ги покријат шаховските сојузи од земјите-учеснички.[7] На турнирот учествувале 70 натпреварувачи од 16 земји, меѓу кои златниот медал го освоила репрезентацијата на Унгарија, а Геза Мароци станал првиот шахист којшто во своите раце го примил, победничкиот, „Хамилтон-Раселов пехар“.[9]

Олимпијадите пред Втората светска војна[уреди]

Вториот обид, шахот да стане олимписки спорт бил направен во 1928 година, кога се одржала втората шаховска олимпијада во Хаг. Шаховската олимпијада соодветствувала на летните олимписки игри во Амстердам, кои се одржале истата година, а учеството било ограничено само на аматерски шахисти. Сепак, шахот не станал ниту демонстративен спорт на игрите во Амстердам.[4] Во знак на протест на ова ограниувањето на учество само на аматерски шахисти, Обединетото Кралство и Кралството СХС не учествувале на игрите,[5] а контроверзно било учеството на репрезентацијата на САД, која всушност се состоела од професионални шахисти, а на турнирот го освоила второто место. По ова, ФИДЕ повеќе не воведувала ограничувања од овој вид.[10] Златниот медал го одбранила репрезентацијата на Унгарија.[11]

Во 1930 година, олимпијадата се одржала во Хамбург, а за прв пат на турнирот им било дозволено учество и на аматерски и на професионални шахисти.[4] На турнирот била прекината унгарската доминација, откако репрезентацијата на Полска го освоила златниот медал.[12]

Симбол од шаховската олимпијада во Варшава, одржана во 1935 година

На шаховската олимпијада во 1931 година, која се одржала во Прага, за прв пат биле воведени редни броеви на шахистите, кои биле во употреба за време на натпреварувањата. Доколку шахистот со повисок реден број во тимот бил заменет, тогаш шахистот со втор реден број станувал прв.[1] На оваа шаховска олимпијада, во конкуренција на 19 репрезентации, златниот медал го освоила репрезентацијата на САД,[13] која доминирала и на следните три олимпијади: во Фолкстон во 1933, Варшава во 1935 и Стокхолм во 1937 година.[4] Во 1932 година, требало да се одржи шаховска олимпијада во Шпанија, но истата била откажана поради финансиски проблеми.[5]

Во 1936 година, се одржала шаховска олимпијада во Минхен, која соодветствувала на летнтие олимписки игри, кои истата година се одржале во Берлин. Настанот бил организиран во Германија, која не била членка на ФИДЕ и не учествувала на претходните три шаховски олимпијади поради својата арјанска политика. Делови од правилникот на Германската шаховска федерација биле антисемитски, поради што ФИДЕ не зела учество во организацијата на наастанот и им допуштила на нејзините членки сами да одлучат дали ќе учествуваат или не.[14] Од овие приини, турнирот претставува уште една неофицијална шаховска олимпијада, а златниот медал го освоила репрезентацијата на Унгарија.[15]

Првата шаховска олимпијада, која се одржала надвор од Европа се одржала во Буенос Аирес во 1939 година. На настанот ѝ било дозволено учество на репрезентацијата на Германија и покрај нејзината непријателска политика кон Евреите. На турнирот учествувале 27 репрезентации, па олимпијадата била првата која содржела воведен и главен дел.[5] За време на одржување на турнирот, Германија ја нападнала Полска, поради што репрезентацијата на Англија се повлекла од турнирот, а многу други репрезентации одбиле да играат против Германија, која го освоила златниот медал.[16] Како последица на состојбата во Европа, многу еврејски шахисти останале во Аргентина.[4]

Олимпијади по Втората светска војна[уреди]

За време на Втората светска војна, не се одржувале шаховските олимпијади, а првата повоена се одржала во Дубровник во 1950 година. Шантел Шод де Силан од Франција станала првата жена, која учествувала на шаховските олимпијади во машка конкуренција.[5] Златниот медал го освоила репрезентацијата на СФР Југославија, со што станала првата земја-домаќин која го остварила овој успех.[17] Од 1950 година, шаховските олимпијади се одржуваат на секои две години.[2]

Своето прво учество, репрезентацијата на Советскиот Сојуз го забележала во 1952 година, кога турнирот се одржал во Хелсинки, кој бил град-домаќин и на летните олимписки игри истата година. Советските шахисти го освоиле златниот медал, прв во серијата на 12 последователни.[5]

Боби Фишер (лево) против Михаил Таљ (десно) на шаховската олимпијада во 1960 година во Лајпциг

Во 1954 година, шаховската олимпијада требало да се одржи во Сао Пауло, а трошоците за превоз и сместување на европските репрезентации се обврзала дека ќе ги покрие Аргентина, која западнала во тешки финансиски проблеми. Поради тоа, ФИДЕ била принудена да ја одземе организацијата и истата ја доделила на градот Амстердам, откако Холандија и претходно била заинтересирана за организација на настанот.[18]

Тимски натпревар во женска конкуренција немало сè до 1957 година, од страна на ФИДЕ била организирана првата женска шаховска олимпијада. На турнирот учество најавиле репрезентации од 22 земји, од кои само репрезентацијата на Чиле не се појавила на турнирот. Златниот медал го освоила репрезентацијата на Советскиот Сојуз, која ја остварила првата од серијата на 11 последователни победи.[19]

Во рамките на шаховската олимпијада во 1972 година, која се одржала во Скопје, за прв пат женската шаховска олимпијада се одржала заедно со машката.[5] Ова правило било прекршено уште во 1974 година, а од 1976 година шаховските олимпијади содржат натпревари во обете конкуренции.

На шаховската олимпијада во Хајфа во 1976 година, за прв пат била воведена сметачката подршка,[20][5] а турнирот бил првиот организиран во Швајцарски систем.[4][5] Сепак, настанот е запаметен по учеството на само 48 од над 90 земји-членки на ФИДЕ и отсуството на источноевропските земји, меѓу кои и Советскиот Сојуз, СФР Југославија и Унгарија. Во такви услови златниот медал го освоила репрезентацијата на САД.[20] Истата година, во Триполи, во знак на протест била организирана Противизраелска олимпијада, на која учествувале репрезентации од 38 земји, а златниот медал го освоила репрезентацијата на Ел Салвадор.[21]

Главната турнирска сала за време на Шаховската олимпијада 2008

Во 1978 година, на шаховската олимпијада во Буенос Аирес, за прв пат репрезентацијата на Советскиот Сојуз учествувала, но не го освоила златниот медал, откако на конечната табела завршила зад репрезентацијата на Унгарија.[22]

По распадот на Советскиот Сојуз, доминацијата на шаховските олимпијадаи во машка конкуренција ја наследи репрезентацијата на Русија, која освои златни медали на 6 последователни олимпијади, во периодот од 1992 до 2002 година, додека во женска конкуренција, доминира репрезентацијата на Кина со 4 златни медали.

На шаховската олимпијада во 2008 година, која се одржа во Дрезден беа направени измени, со кои се ограничи бројот на членови на една репрезентација од најмногу 6 на најмногу 5, се промени начинот на објавување реми, се намали бројот на натпреварувачки кругови од 14 на 11 и се промени начинот на вреднување и рангирање.[23][24]

Признавање на шахот како спорт[уреди]

Во јуни 1999 година, шахот беше признаен како спорт од страна на Меѓународниот олимписки комитет (МОК),[25] при што ФИДЕ се признава како меѓународна федерација на спортот.[25][26][27][28]

Како членка на МОК, ФИДЕ има право да пропишува сопствени правила, вклучувајќи го и спроведувањето на тестови против употреба на недозволени средства.[29][30][31][32] Сепак, изгледите шахот да стане дел од распоредот на спортови на некои олимписки игри е неизвесна. Именувањето на тимското натпревварување на ФИДЕ како „Шаховска олимпијада“ е со историско значење и нема никаква врска со Олимписките игри.

Правила на натпреварување[уреди]

Број на учесници[уреди]

Бројот на репрезентации на една шаховска олимпијада не е ограничен, па така своја репрезентација може да испратат сите земји, чиишто шаховски федерации се признаени од страна на ФИДЕ.[2] Во поново време, земјата-домаќин има право да учествува со повеќе свои репрезентации, кои во зависност од просечниот рејтинг на шахистите од кои се сочинети, редоследно се подредени. Велика Британија не учествува како единствена репрезентација, туку секоја од четирите составни земји учествуваат посебно, а право на учество имаат и Џерси и Гернзи.[2]

Заклучно со 2010 година, на шаховските олимпијади учествувале вкупно 201 репрезентација[б][33] во машка конкуренција, составени од вкупно 5942 шахисти[34]. До истата година, во женска конкуренција учествѕвале вкупно 152 репрезентации[в][35], составени од 2306 шахистки[36].

Организација на натпревари[уреди]

Распоред на учесниците во мечот меѓу Чехословачка и Советскиот Сојуз на олимпијадата во 1988 година

Уште од првиот официјален турнир, шаховската олимпијада претставува тимски натпревар, на кој силите ги соочуваат по четворица шахисти од секој тим. Секој тим може да соржи и резервни шахисти, кои може да го заменат било кој шахист од натпреварувачката четворка, а нивниот број беше ограничен на 2, кој од олимпијадата во Дрезден во 2008 година беше намален на 1 шахист.[23][24]

Во почетоците, секоја репрезентација играла против секого, но со зголемувањето на бројот на учесници, овој систем станал практично невозможен, по што натпреварите биле одредувани на различни начини, засновани на одредувањето репрезентации кои ќе бидат носители.[2] Во 1976 година, системот на натпревари се одредува според Швајцарски систем, кој се применува и денес.[2] Временските контроли кои се применувале за одигрување на партиите, многу често се менувале. Објавувањето реми за време на партијата било дозволено по било кој одигран потег во партијата, сè до 2008 година, кога со новите измени беше ограничено правото на понудување реми по одигрувањето на првите 30 потези.[23][24]

Бројот на натпреварувачки кругови се разликувал на секој турнир, сè додека не беше ограничен на 14, кој со измените на олимпијадата во 2008, беше намален на 11.[23][24]

Вреднување на резултатот и рангирање[уреди]

Од четворицата натпреварувачи кои ја претставуваат својата репрезентација во еден натпреварувачки круг, двајца играат со бели, а двајца со црни фигури. Секоја добиена партија се вреднува со 1 поен, за реми се добива ½ поен, а за пораз 0 поени. Исходот од секој круг за секоја репрезентација се добива, кога ќе се соберат поените освоени од четворицата натпреварувачи. До олимпијадата во Дрезден во 2008 година, рангирањето се вршеше со споредување на вкупниот број на освоени поени на секоја репрезентација во секој круг, при што репрезентацијата со најголем број на освоени поени беше прогласувана за победник. Со измените во 2008 година, повеќе не се врши рангирање според збирот на освоените поени на секоја репрезентација во секој круг, туку се воведе вреднување според исходот на секоја репрезентација во секој круг. Според тоа, без оглед на резултатот во секој круг, победата се вреднува со 2 поени, поразот со 0, а доколку натпреварот заврши нерешено се добива по 1 поен. Бидејќи примената на овој систем на рангирање овозможува повеќе репрезентации да имаат ист број на поени, беа воведени три дополнителни параметри, чии вредности решаваат во случај на делба на позиции. Првиот се пресметува со собирање и множење на вкупниот број поени освоени во секоја партија и секој натпревар со соодветните поени на противникот.[г] Најчесто, доволно е да се применува само овој параметар за да се одреди подобриот. Но, доколку и вредностите на овој параметар се еднакви за две или повеќе репрезентации, тогаш се пресметува вториот параметар кој претставува збир на освоените поени од натпреварите на сите противници. Овој параметар се нарекува и Олимписки Бухолцов систем. Во случај и по споредувањето на вредностите на овој параметар да не се одреди подобриот, се врши споередување на вкуниот број на освоени поени во секој круг, налик на поранешниот систем на рангирање.

Награди и одличја[уреди]

Катерина Лано од Украина со „Менчиковиот пехар“ в рака на олимпијадата во Торино во 2006 година

По завршувањето на сите натпревари, се доделуваат тимски и поединечни награди, наградата „Нона Гаприндашвили“ и награди за најдобрите одиграни партии.

Победничкиот пехар, кој ѝ се доделува на победничката машка репрезентација е наречен „Хамилтон-Раселов пехар“,[2] во чест на британскиот мецена Фредерик Хамилтон-Расел, а се доделува од 1927 година. Победничката репрезентација го задржува до следниот турнир, кога е потребно да го врати.

Победничката рерпезентација во женска конкуренција е одликувана со „Менчиковиот пехар“, именуван во чест на првата светска првенка, Вера Менчик.

Поединечните награди се доделуваат за шахистите кои оствариле најдобра успешност во одиграните партии. Наградите се поделени во зависност од редниот број кој шахистот го имал во репрезентацијата, па според тоа се разликуваат: најдобар шахист на прва табла, најдобар шахист на втора табла итн. Најдобрите шахисти се рангирани врз основа на нивната процентуалната успешност на турнирот. На шаховските олимпијади се доделува и награда зса најдобар шахист, која се доделува на шахистот кој постигнал најголем оценет рејтинг.

Со наградата „Нона Гаприндашвили“ се одликува репрезентацијата со најдобар мешовит успех во обете конкуренциии, а се доделува во чест на истоимената шахистка.

На последните неколку шаховски олимпијади се доделуваат и награди за најдобрите резултати остварени од репрезентации поделени во неколку категории.

Резултати[уреди]

Список на шаховски олимпијади и олимписки прваци[уреди]

Година Машка конкуренција[37] Женска конкуренција[38]
Олимпијада Град-домаќин Првак Олимпијада Град-домаќин Првак
19241 - Франција Париз Чешка Чехословачка
1926 - Унгарија Будимпешта  Унгарија
1927 I Велика Британија Лондон  Унгарија
1928 II Холандија Хаг  Унгарија
1930 III Германија Хамбург  Полска
1931 IV Чехословачка Прага Flag of the United States.svg САД
1933 V Велика Британија Фолкстон Flag of the United States.svg САД
1935 VI Полска Варшава Flag of the United States.svg САД
1936 - Нацистичка Германија Минхен  Унгарија
1937 VII Шведска Стокхолм Flag of the United States.svg САД
1939 VIII Аргентина Буенос Аирес Нацистичка Германија Германија
1950 IX Социјалистичка Федеративна Република Југославија Дубровник СФРЈ СФР Југославија
1952 X Финска Хелсинки СССР СССР
1954 XI Холандија Амстердам СССР СССР
1956 XII СССР Москва СССР СССР
1957 I Холандија Емен СССР СССР
1958 XII| Германија Минхен СССР СССР
1960 XIV Flag of East Germany.svg Лајпциг СССР СССР
1962 XV Бугарија Варна СССР СССР
1963 II Социјалистичка Федеративна Република Југославија Сплит СССР СССР
1964 XVI Израел Тел Авив СССР СССР
1966 XVII Куба Хавана СССР СССР III Германија Оберхаузем СССР СССР
1968 XVIII Швајцарија Лугано СССР СССР
1969 IV Полска Љублин СССР СССР
1970 XIX Германија Зиген СССР СССР
1972 XX Социјалистичка Федеративна Република Југославија Скопје СССР СССР V Социјалистичка Федеративна Република Југославија Скопје СССР СССР
1974 XXI Франција Ница СССР СССР VI Еквадор Меделјин СССР СССР
1976 XXII2 Израел Хаифа Flag of the United States.svg САД VII Израел Хаифа Израел Израел
1976 - Flag of Libya (1972–1977).svg Триполи Ел Салвадор Ел Салвадор
1978 XIII Аргентина Буенос Аирес  Унгарија VIII Аргентина Буенос Аирес СССР СССР
1980 XXIV Малта Валета СССР СССР IX Малта Валета СССР СССР
1982 XV Швајцарија Луцерн СССР СССР X Швајцарија Луцерн СССР СССР
1984 XXVI Грција Солун СССР СССР XXVI3 Грција Солун СССР СССР
1986 XXVII ОАР Дубаи СССР СССР XXVII ОАР Дубаи СССР СССР
1988 XXVIII Грција Солун СССР СССР XXVIII Грција Солун  Унгарија
1990 XXIX Социјалистичка Федеративна Република Југославија Нови Сад СССР СССР XXIX Социјалистичка Федеративна Република Југославија Нови Сад  Унгарија
1992 XXX Филипини Манила  Русија XXX Филипини Манила  Грузија
1994 XXXI Русија Москва  Русија XXXI Русија Москва  Грузија
1996 XXXII Ерменија Ереван  Русија XXXII Ерменија Ереван  Грузија
1998 XXXIII Русија Елиста  Русија XXXIII Русија Елиста Народна Република Кина НР Кина
2000 XXIV Турција Истанбул  Русија XXIV Турција Истанбул Народна Република Кина НР Кина
2002 XXXV Словенија Блед  Русија XXXV Словенија Блед Народна Република Кина НР Кина
2004 XXXVI Шпанија Калвија  Украина XXXVI Шпанија Калвија Народна Република Кина НР Кина
2006 XXXVII Италија Торино  Ерменија XXXVII Италија Торино  Украина
2008 XXXVIII Германија Дрезден  Ерменија XXXVIII Германија Дрезден  Грузија
2010 XXXIX Русија Ханти-Мансијск  Украина XXXIX Русија Ханти-Мансијск  Русија
2012 XL Турција Истанбул  Ерменија XL Турција Истанбул  Русија
2014 XLI Норвешка Тромзо XLI Норвешка Тромзо
2016 XLII Азербејџан Баку XLII Азербејџан Баку
1 Со закосени букви се запишани годините во кои се одржале неофицијални шаховски олимпијади.
2 Во 1976 година, голем број источноевропски земји, меѓу кои и Советскиот Сојуз, не учествувале на олимпијадата.
3 Од 1984 година, редните броеви на шаховските олимпијади во женска конкуренција се поистоветуваат со оние во машка, иако фактички не одговараат.

Освојувачи на медали[уреди]

Машка конкуренција[уреди]

Податоци за периодот од 1927 до 2012 година[39]
РангА Земја Злато Сребро Бронза Вкупно
1 СССР СССРБ 18 1 0 19
2  Русија 6 3 1В 10
3 Flag of the United States.svg САД 5 5 8 18
4  Унгарија 3 6 2 11
5  Ерменија 3 0 3 6
6  Украина 2 1 3 6
7 СФРЈ СФР Југославија 1 6 6 13
8  Полска 1 2 3 6
9  Германија 1 1 3 5
10  Англија 0 3 3 6
11  Аргентина 0 3 2 5
12 Чешка Чехословачка 0 2 1 3
13 Израел Израел 0 1 1 2
14  Холандија 0 1 1 2
15  Шведска 0 1 1 2
16 Народна Република Кина НР Кина 0 1 0 1
17  Данска 0 1 0 1
18  Босна и Херцеговина 0 1 0 1
19  Узбекистан 0 1 0 1
20  Бугарија 0 0 1 1
21  Естонија 0 0 1 1

Женска конкуренција[уреди]

Податоци за периодот од 1957 до 2012 година[40]
РангА Земја Злато Сребро Бронза Вкупно
1 СССР СССРБ 11 2 0 13
2 Народна Република Кина НР Кина 4 3 4 11
3  Грузија 4 1 2 7
4  Унгарија 2 5 2 9
5  Русија 2 3 3 8
6  Украина 1 2 1 4
7 Израел Израел 1 0 0 1
8  Романија 0 5 2 7
9 СФРЈ СФР Југославија 0 1 1 2
10  Бугарија 0 1 1 2
11 Flag of the United States.svg САД 0 1 1 2
12  Англија 0 1 0 1
13 Flag of East Germany.svg Источна Германија 0 0 3 3
14  Полска 0 0 2 2
15  Германија 0 0 1 1
16 Чешка Чехословачка 0 0 1 1
17  Шпанија 0 0 1 1
А При одредувањето на рангот се земени предвид и другите остварени резултати на наведените репрезентации, поради што нема делба на места при ист број и состав на освоени медали.
Б Со закосени букви се запишани земјите кои повеќе не постојат.
В Еден бронзен медал за Русија има освоено втората репрезентација на оваа земја, чијшто настап е дозволен само доколку земјата е домаќин на олимпијадата.

Статистика и рекорди[уреди]

Заклучно со одржувањето на олимпијадата во 2010 година и резултатите постигнати на неа, на шаховските олимпијади биле одиграни вкупно 76.334 партии, од кои 28.322 (37,1%) ги добиле шахистите кои играле со бели фигури, 22.600 (29,6%), шахистите со црни фигури, а 25.383 (33,3%) завршиле реми.[41] До 2006 година биле одиграни вкупно 18.255 натпревари, од кои 2.158 (11,82%) завршиле со резултат 4-0, 2.738 (15%) со 3½-½, 4.519 (24,75%) 3-1, 5.617 (30,77%) 2½-1½ и 3.223 (17,66%) натпревари завршиле 2-2.[41]

Најмногу учества на шаховските олимпијади во натпреварите во машка конкуренција имаат репрезентациите на Австрија, Англија (вклучувајќи ги и учествата како Велика Британија), Данска и Шведска, 37, додека најмногу одиграни партии има репрезентацијата на Данска, 2396. Најголем број победи има остварено рерпезентацијата на Унгарија, 961, која има и најголем број добиени натпревари, 364, а и најголем број освоени поени, 1474½, додека најголема успешност има репрезентацијата на Советскиот Сојуз, 76,2% или 991 освоен поен од 1300 одиграни партии. Репрезентацијата на Советскиот Сојуз има освоено најголем број медали, 19 и најголем број на златни, 18.[33]

Од шахистите, најмногу учества имаат Лајош Портиш и Еугенио Торе, 20, а Портиш има одиграно и најголем број партии, 260, има остварено најголем број победи, 121, и има освоени најголем број поени, 176½.[41][34] Гари Каспаров е единствениот шахист со 7 златни медали поединечно, од кои 4 се за најголем оценет рејтинг, а 3 за најдобра успешност на прва табла.[42] Каспаров е и шахистот којшто настапил со најголем Ело рејтинг, 2838 поени, на шаховската олимпијада во Блед во 2002 година.[41]

Во женска конкуренција, само репрезентацијата на Германија (вклучувајќи ги и учествата како Западна Германија) има учествуѕвано на сите 24 олимпијади, која има и најголем број на одиграни партии, 908, додека најголем број на добиени партии, 412, најголем број на добиени натпревари, 188 и најголем број на освоени поени има репрезентацијата на Унгарија, 573. Репрезентацијата на Советскиот Сојуз има најголема успешност, која изнесува 81,8% или 373 освоени поени од 456 одиграни партии, како и најголем број на освоени медали, 13 и најголем број на златни, 11.[35]

Бил Хук на шаховската олимпијада во Дрезден во 2008 година

Бугарската шахистка Маргарита Воиска има најмногу учества, 16, која има одиграно и најголем број партии, 178, додека најмногу добиени партии и најдобра успешност има Нона Гаприндашвили, 98 победи со 83,6% успешност, а најмногу освоени поени Маја Чибурданидзе, 125½.[36] Најмногу златни медали поединечно има освоено Нона Гаприндашвили, вкупно 9, од кои 8 се за најголем оценет рејтинг, а еден за најдобра успешност на прва табла.[43]

Најмлад шахист, којшто учествувал на шаховска олимпијада е Хо Менг Веи од Кинески Тајпеј, кој на шаховската олимпијада во Дрезден во 2008 година, настапил со само 7 години 11 месеци и 12 дена, додека најстар учесник е Бил Хук од Девствените острови, кој на истата олимпијада настапи на возраст од 83 години 4 месеци и 26 дена.[41]

Најдолгата партија, која била одиграна на една шаховска олимпијада била партијата меѓу Јасер Сеираван и Џин Сји која содржела 190 потези, а била одиграна како дел од мечот меѓу САД и Кина на шаховската олимпијада во 1988 година, која се одржала во Солун.[41] Најкратката партија пак, беше одиграна на шаховкста олимпијада во Калвија во 2004 година, меѓу велемајсторите Алексеј Фјодоров од Белорусија и Ѓорѓи Кахиешвили од Грузија, кои по 1.е4 с6 2.d4 се согласиле на реми.[41]

Поврзано[уреди]

Белешки[уреди]

  • а  Шахистот за замена можел да замени било кого од шахистите во натпреварувачката четворка. Ова правило се применува и денес.
  • б  Во овој број се вклучени и дополнителните репрезентации со кои земјата-домаќин може да учествува, како и трите репрезентации составени од шахисти со хендикеп. Според тоа, овој број не го претставува вкупниот број на земји-учеснички, 173.[41]
  • в  Во овој број се вклучени и дополнителните репрезентации со кои земјата-домаќин може да учествува, како и трите репрезентации составени од шахисти со хендикеп. Според тоа, овој број не го претставува вкупниот број на земји-учеснички, 136.[41]
  • г  При пресметувањето на овој параметар не се вклучуваат поените од исходот од секој натпревар на најслабата репрезентација.

Наводи[уреди]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 In the beginning..., OlympBase
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 Brace, Edward R. (1977), „An Illustrated Dictionary of Chess“, Hamlyn Publishing Group, стр. 64, ISBN 1-55521-394-4 
  3. FIDE History, Bill Wall
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 CHESS OLYMPIADS, Jan van Reek
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 5,7 5,8 5,9 Chess Olympiad Trivia, Chessville
  6. Chess Olympiad: Paris 1924, OlimpBase
  7. 7,0 7,1 Schacholympiaden, ChessGames
  8. Budapest 1926 Chess Summit, OlimpBase
  9. 1st Chess Olympiad: London 1927, OlimpBase
  10. Schacholympiaden (II), ChessGames
  11. 2nd Chess Olympiad: The Hague 1928, OlimpBase
  12. 3rd Chess Olympiad: Hamburg 1930, OlimpBase
  13. 4th Chess Olympiad: Prague 1931, OlimpBase
  14. The 1936 Munich Chess Olympiad, Едвард Винтер, 2006
  15. unofficial Chess Olympiad: Munich 1936, OlimpBase
  16. 8th Chess Olympiad: Buenos Aires 1939, OlimpBase
  17. 9th Chess Olympiad: Dubrovnik 1950, OlimpBase
  18. 11th Chess Olympiad: Amsterdam 1954, OlimpBase
  19. 1st Women's Chess Olympiad: Emmen 1957, OlimpBase
  20. 20,0 20,1 22nd Chess Olympiad: Haifa 1976, OlimpBase
  21. "Against Chess Olympiad": Tripoli 1976, OlimpBase
  22. 23rd Chess Olympiad: Buenos Aires 1978, OlimpBase
  23. 23,0 23,1 23,2 23,3 FIDE submits regulation changes for Chess Olympiad, официјално мрежно место на ФИДЕ
  24. 24,0 24,1 24,2 24,3 38. Schacholympiade 2008, TeleSchach
  25. 25,0 25,1 Recognized Sports of the International Olympic Committee, официјално мрежно место на МОК
  26. International Federation (IF) for chess., официјално мрежно место на МОК
  27. FIDE - Uniting the Chess World, официјално мрежно место на ФИДЕ
  28. ARISF Members, АСоцијација на признаени спортски федерација од страна на МОК
  29. Complete FIDE Anti-Doping Documents, официјално мрежно место на ФИДЕ
  30. Controversy over FIDE doping check, ChessBase
  31. The Insanity of Drug Testing in Chess, Џереми Силман
  32. Chess Olympiad in Dresden 2008, chinaorbit.com
  33. 33,0 33,1 Men's Chess Olympiads' Overall Statistics 1927-2010 Team Statistics, OlimpBase
  34. 34,0 34,1 Men's Chess Olympiads' Overall Statistics 1927-2010 Individual Statistics, OlimpBase
  35. 35,0 35,1 Women's Chess Olympiads' Overall Statistics 1957-2010 Team Statistics, OlimpBase
  36. 36,0 36,1 Women's Chess Olympiads' Overall Statistics 1957-2010 Individual Statistics, OlimpBase
  37. Men's Chess Olympiads summary, OlimpBase
  38. Women's Chess Olympiads summary, OlimpBase
  39. Men's Chess Olympiads' Overall Statistics 1927-2010 Medal Table, OlimpBase
  40. Women's Chess Olympiads' Overall Statistics 1957-2010 Medal Table, OlimpBase
  41. 41,0 41,1 41,2 41,3 41,4 41,5 41,6 41,7 41,8 Men's Chess Olympiads Trivia 1927—2010, OlimpBase
  42. Kasparov, Garry, OlimpBase
  43. Gaprindashvili, Nona, OlimpBase

Литература[уреди]

  • Авербах Ю., Туров Б.: Шахматные Олимпиады, Москва, 1974.
  • Туров Б.: Пять шахматных Олимпиад XXI-XXV, Москва, 1984.
  • Ханамирян Г.: Всемирные шахматные Олимпиады. 1927-2006, Ереван, 2006
  • Árpád Földeák: Schach-Olympiaden. Corvina Verlag und Ten Have Verlag, Budapest und Amsterdam 1971.
  • Mario Tal: Bruderküsse und Freudentränen. Eine Kulturgeschichte der Schach-Olympiaden. PapyRossa Verlag, Köln 2008. ISBN 978-3-89438-393-0.
  • Raj Tischbierek: Sternstunden des Schachs: 30 x Schacholympia. Sportverlag, Berlin 1993, ISBN 3-328-00554-4.

Надворешни врски[уреди]

Ова е избрана статија. Стиснете тука за повеќе информации.
Статијата „Шаховска олимпијада“ е избрана статија. Ве повикуваме и Вас да напишете и предложите избрана статија (останати избрани статии).