Црничани (Битолско)

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Црничани
Традиционална куќа во Црничани.jpg

Традиционална куќа во Црничани

Црничани is located in Македонија
Црничани
Местоположба на Црничани во Македонија
Координати 41°07′28″N 21°32′24″E / 41.12444° СГШ; 21.54000° ИГД / 41.12444; 21.54000Координати: 41°07′28″N 21°32′24″E / 41.12444° СГШ; 21.54000° ИГД / 41.12444; 21.54000
Регион Logo of Pelagonia Region.svg Пелагониски
Општина Coat of arms of Mogila Municipality.svg Могила
Област Пелагонија
Население 41[1] жит.
(поп. 2002)
Пошт. бр. 7212
Повик. бр. 047
Надм. вис. 749 м
Слава Мала Богородица
Црничани на општинската карта
Црничани во Општина Могила.svg

Атарот на Црничани во рамките на општината
Commons-logo.svg Црничани на Ризницата


Црничани — село во областа Пелагонија, во Општина Могила, во околината на градот Битола.

Етимологија[уреди | уреди извор]

Името на селото најверојатно потекнува од црната земја што го покрива атарот на ова село.[2]

Географија и местоположба[уреди | уреди извор]

Поглед на селото Црничани

Селото се наоѓа во Пелагонија, во источниот дел на Битолското Поле, во југоисточниот дел на територијата на Општина Могила.[3] Селото е ридско, на надморска височина од 690 метри. Од градот Битола, селото е оддалечено 27 километри.[3]

Црничани е мало македонско село, вовлечено во долината на Црничка Река. Околни села се: Путурус, Мојно и Арматуш.[4]

Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Габерски Дол, Петреа Леска, Тврди Град, Грамада, Присој, Плоча, Козјак, Рупка, Црвениците, Преслоп, Душманица, Трските, Три Кладенци, Ветрушка, Коњарник, Клепач, Ресуља, Браненица и Рудник.[4]

Селото има збиен тип и е поделено на две маала: Чивлак и Село.[4]

Од општинското средиште Могила е оддалечено 14 километри.[2]

Историја[уреди | уреди извор]

Според кажување на мештаните, во месноста Тврди Град постоел град, како што им пренесувале старите. Бидејќи месноста се обработувала, биле пронаоѓани грнчарски производи. По Првата светска војна, во долниот дел на селото бил пронајден мермерен камен, кој подоцна бил пренесен во Скопје.[4]

Се верува дека селото било основано во втората половина на XVIII век. Основач на селото бил поп Петре, најстар предок на денешниот род Поповци. Поп Петре побегнал негде од Охридско и стигнал во селото. Најпрвин со синовите го основал селото во месноста Петреа Леска, а подоцна го поместиле селото на месноста Селски Кладенец. Дури подоцна преминале на денешната местоположба. На двете месноста се сретнуваат старини.[4]

Во XIX век, Црничани било село во Прилепската каза, на Отоманското Царство.

Селото било два пати запалено. Најпрвин во 1906 година било запалено од грчки чети од мариовското село Маково. Второто палење се случило за време на Првата светска војна. По тоа опожарувањето, мештаните три години живееле во градот Прилеп.[4]

Стопанство[уреди | уреди извор]

Атарот зафаќа простор од 12,5 км². На него преовладуваат пасиштата на површина од 607 хектари, а на обработливото земјиште отпаѓаат 523 хектари.[3]

Селото, во основа, има полјоделско-сточарска функција.[3]

Население[уреди | уреди извор]

Поглед на чешма во селото

Во делото „Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника“, издадено во Цариград во 1878 година, кое прикажува статистика за машкото население во 1873 година, Путурус е посочено како село со 25 домаќинства и 140 жители.[5]

Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Црничани живееле 256 жители, од кои 240 Македонци и 16 Роми.[6] Според секретарот на бугарската егзархија Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“), во 1905 година во Црничани имало 144 жители, егзархисти.[7]

Селото е мало, населено со македонско население. Така, тоа во 1961 година имала 295, а во 1994 година 54 жители.[3]

Според последниот попис од 2002 година, во селото Црничани живееле 41 жители, сите Македонци.[1]

Во табелата во продолжение е направен преглед на населението во сите пописни години:

Година 1900[8] 1905[9] 1948 1953 1961 1971 1981 1991 1994 2002
Население 256 144 247 280 295 185 140 50 54 41
Извор за 1948-2002 г.: Државен завод за статистика на РМ.[10]

Родови[уреди | уреди извор]

Црничани е македонско православно село, родовите во селото сите се доселени, денешното село е основано средината на ХVIII век кога се населил родот Поповци.[4]

Родови во Црничани се: Поповци (31 к.), тие се основачи на селото, доселени се средината на ХVIII век од Охридско, ја знаат следната генеологија Цветан (жив на 58 год. во 1951 година) Марко-Петко-Марко-Трпко-Поп Петре кој се доселил во селото; Димчевци (3 к.), доселени се од селото Арматуш и Цоцевци (1 к.), доселени се од Подмол, таму имаат роднини доселени од Егејска Македонија.

Општествени установи[уреди | уреди извор]

  • Поранешно основно училиште

Самоуправа и политика[уреди | уреди извор]

Селото влегува во рамките на Општина Могила, која била создадена при новата територијална поделба на Македонија во 2004 година.

Во периодот од 1996 до 2004 година, селото се наоѓало во рамките на некогашната рурална општина Добрушево.

Во периодот од 1965 до 1996 година, селото било сместено во големата општина Битола.

Во периодот од 1955 до 1965 година, селото влегувало во рамките на тогашната општина Тополчани.

Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Будаково, во која селото Мусинци, се наоѓале и селата Алинци, Арматуш, Будаково, Горно Чарлија, Далбеговци, Дедебалци, Добрушево, Долна Чарлија, Ношпал, Путурус, Радобор, Трап и Црничани. Во периодот 1950-1952, селото било дел од Општина Дедебалци, во која влегувале селата Арматуш, Дедебалци, Далбеговци, Горно Агларци, Долно Агларци и Црничани.

Изборно место[уреди | уреди извор]

Во селото постои изборното место бр. 0216 според Државната изборна комисија, сместено во продавницата.[11]

На претседателските избори во 2019 година, на ова изборно место биле запишани вкупно 27 гласачи.[12]

Културни и природни знаменитости[уреди | уреди извор]

Главната селска црква „Рождество на Пресвета Богородица“
Археолошки локалитети[13]
  • Св. Петка — базилика од старохристијанско време;
  • Клепач — населба од среден век;
  • Крсто — осамен наод од римско време;
  • Рупка — населба и некропола од римско време; и
  • Тврди Град — населба од доцноантичко време.
Цркви[14]
Реки[15]

Редовни настани[уреди | уреди извор]

Иселеништво[уреди | уреди извор]

Од селото се иселил значителен дел на населението. Се знае за следниве родови: Ѓуровци (3 к.), Зенговци (2 к.) и Црничани (1 к.), кои живеат во Ношпал; Паламидовци (4 к.) и Мајсторовски (4 к.), живеат во селото Логоварди; Млазникашовци (2 к.) и Џоџевци (4 к.), живеат во селото Новаци; Долевци (7 к.), живеат во соседното село Путурус; Ќосевци (6 к.), живеат во селото Дедебалци; Ајдеровци (2 к.), живеат во Радобор; Капларци (1 к.), живеат во Жабјани, Битолско; Кожевци (2 к.), живеат во селото Кравари; Трајанови (1 к.), живеат во Мојно; Илијевци (1 к.), живеат во Горна Чарлија и Вељановци (1 к.) живеат во Драгарино.[4]

Од селото, исто така, има иселени во градовите Битола, Скопје и Прилеп, но и во прекуокеанските и европските земји.[2]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. 1,0 1,1 „Попис на Македонија“ (PDF). Завод за статистика на Македонија. 2002. конс. 28 август 2019. 
  2. 2,0 2,1 2,2 „Мој Роден Крај“. www.mojrodenkraj.com.mk. конс. 2019-08-28. 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Панов, Митко (1998) (на македонски). Енциклопедија на селата во Република Македонија. Скопје: Патрија. стр. 314. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf. посет. 28 август 2019 г. 
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 4,7 Трифуноски; Јован Ф. (1998). Bitoljsko-Prilepska kotlina : antropogeografska proučavanja. Белград: Српска академија на науките и уметностите. ISBN 8670252678. OCLC 41961345. https://www.worldcat.org/oclc/41961345. 
  5. „Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г.“ Македонски научен институт, София, 1995, стр. 76-77.
  6. Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 247.
  7. D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, рр. 168-169.
  8. К’нчов, Васил. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900
  9. Brancoff, D.M. „La Macédoine et sa Population Chrétienne“. Paris, 1905.
  10. „Население по возраст и по пол, по населени места, според пописите спроведени во Република Македонија по Втората светска војна“. Државен завод за статистика. 
  11. „Описи на ИМ“. конс. 28 август 2019. 
  12. „Претседателски избори 2019“. конс. 28 август 2019. 
  13. Коцо, Димче (1996). Археолошка карта на Република Македонија. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069
  14. Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски (2011). Валентина Божиновска. уред (на македонски). Карта на верски објекти во Македонија. Менора - Скопје: Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи. ISBN 978-608-65143-2-7. 
  15. Петрушевски, Илија; Маркоски, Благоја (2014). Реките во Република Македонија. Скопје: Геомап. стр. 78. ISBN 978-9989-2117-6-8. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Реките_во_Македонија.pdf?uselang=mk. 

Поврзано[уреди | уреди извор]

Надворешни врски[уреди | уреди извор]