Ношпал

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Ношпал
Поглед на Ношпал.jpg

Поглед на селото Ношпал

Ношпал is located in Македонија
Ношпал
Местоположба на Ношпал во Македонија
Координати 41°10′58.08″N 21°27′5.04″E / 41.1828000° СГШ; 21.4514000° ИГД / 41.1828000; 21.4514000Координати: 41°10′58.08″N 21°27′5.04″E / 41.1828000° СГШ; 21.4514000° ИГД / 41.1828000; 21.4514000
Регион Logo of Pelagonia Region.svg Пелагониски
Општина Coat of arms of Mogila Municipality.svg Могила
Област Пелагонија
Население 348[1] жит.
(поп. 2002)
Пошт. бр. 7215
Повик. бр. 047
Надм. вис. 570 м
Слава Свети Никола Летен
Ношпал на општинската карта
Ношпал во Општина Могила.svg

Атарот на Ношпал во рамките на општината


Ношпал — село во областа Пелагонија, во Општина Могила, во околината на градот Битола.

Етимологија[уреди | уреди извор]

Името на селото прв пат е споменато во 1568 година и е изведено од лично име врз основа на именката „ношт“ (ноќ).[2]

Географија и местоположба[уреди | уреди извор]

Селото се наоѓа во Пелагонија, во северниот дел на Битолското Поле и во северниот дел на територијата на Општина Могила.[3] Селото е рамничарско, на надморска височина од 588 метри.[3]

Тоа е полско село, лево од Црна Река, во средишниот дел на Пелагонија. Околни села се: Клепач, Добрушево, Вашарејца и други.[4]

Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Батински Пат, Горни и Долни Ливади, Најденица, Гладно Поле, Круша, Лимејца, Тумба, Меѓуанови, Бела Црква и други.[4]

Селото има збиен тип. Одредени делови од селото се нарекуваат по родовите.[4]

Од општинското средиште Могила е оддалечено 16 километри, а од градот Битола е оддалечено 26 километри.[5]

Ваквата местоположба блиску до реката Црна која предизвикувала чести поплави била причина селото да биде поплавено во големата поплава во февруари 2015 година.[6]

Историја[уреди | уреди извор]

Околу 500 метри северно од селото е месноста Бела Црква, каде што има остатоци од ѕидови, мермерни камења и се наоѓа кладенец. Меѓу мештаните се верува дека била римска црква. Таму во минатото биле ископани и гробови. И на месностите Тумба и Под Тумба, во близина на коритото на реката, биле пронајдени камчиња и ќерамиди. Јанов Гроб е уште една месност со старини.[4]

Ношпал се наоѓа на стариот пат Битола-Прилеп. По преданието, по тој пат се движеле Татарите, турската војска и други.[4]

Не се знае кога е основано денешното село. По една група на родови, се верува дека е доста старо село. Во пишаните извори прв пат се споменува помеѓу 1650 и 1750 година. .[4]

Во XIX век, Ношпал било села во Битолската каза, на Отоманското Царство.

Стопанство[уреди | уреди извор]

Атарот зафаќа простор од 10,5 км². На него преовладува обработливото земјиште на површина од 921 хектар, па според тоа селото, во основа, има полјоделска функција.[3]

Економијата на село Ношпал е централизирана околу земјоделство и сточарство. Секоја година во Ношпал се произведува голема количина на тутун и жито, додека пак сточарството главно се состои од крупен добиток и живина главно за домашни потреби и дел за продажба.

Население[уреди | уреди извор]

Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Ношпал живееле 240 жители, сите Македонци.[7] Според секретарот на бугарската егзархија Димитар Мишев, („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Ношпал имало 320 жители, егзархисти.[8]

За време на Првата светска војна, Ношпал бил дел од општината Добрушево и имал 342 жители.[9]

Селото е средно по големина, но со намалување на бројот на жителите. Така, во 1961 година селото броело 572 жители, а во 1994 година 360 жители, македонско население.[3]

Според последниот попис од 2002 година, во селото Ношпал живееле 348 жители, од кои 347 Македонци и 1 останат.[1]

Во табелата во продолжение е направен преглед на населението во сите пописни години:

Година 1900[10] 1905[11] 1948 1953 1961 1971 1981 1991 1994 2002
Население 240 320 462 487 572 546 545 427 360 348
Извор за 1948-2002 г.: Државен завод за статистика на РМ.[12]

Родови[уреди | уреди извор]

Ношпал е македонско село.[4]

Родови во селото се:

  • Стари родови: Волчевци (10 к.), Мусовци (3 к.) и Бошковци (2 к.), староседелци, за кои се кажува дека се тука отсекогаш или први дошле во селото.
  • Доселени родови: Куртовци (6 к.) и Сарвановци (3 к.), доселени се од Клепач, подалечно потекло од Преспа; Муртановци (5 к.), доселени се од селото Алинци, кај Прилеп; Мацаловци (3 к.), доселени се од мариовското село Дуње; Чурлиновци (3 к.), доселени се во турско време од Добрушево; Дуковци (3 к.) и Вешовци (3 к.), доселени се во 1912 година од Ерековци; Цветковци (3 к.), доселени се од Суводол, каде биле староседелци; Ѓуровци (3 к.), доселени се од Црничани, таму се доселени од Охридско; Зенговци (2 к.) и Црничановци (1 к.), доселени се исто така од Црничани, подалечно потекло од Охридско; Вашеревци (2 к.), доселени се од Вашарејца; Чарлинци (1 к.), доселени се од Горна Чарлија; Бучиновци (1 к.), Симоновци (2 к.), Секуловци (7 к.), Ризановци (4 к.), Поповци (3 к.), Нечиновци (1 к.), Чавкаровци (1 к.) и Никовци (1 к.), доселени се однекаде.

Општествени установи[уреди | уреди извор]

Поглед на новата монтажна градба на подрачното основно училиште „Браќа Миладиновци“

Самоуправа и политика[уреди | уреди извор]

Селото влегува во рамките на Општина Могила, која била создадена при новата територијална поделба на Македонија во 2004 година.

Во периодот од 1996 до 2004 година, селото се наоѓало во рамките на некогашната рурална општина Добрушево.

Во периодот од 1965 до 1996 година, селото било сместено во големата општина Битола.

Во периодот од 1955 до 1965 година, селото влегувало во рамките на тогашната општина Тополчани.

Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Будаково, во која селото Ношпал, се наоѓале и селата Алинци, Арматуш, Будаково, Горна Чарлија, Далбеговци, Дедебалци, Добрушево, Долна Чарлија, Мусинци, Путурус, Радобор, Трап и Црничани. Во периодот 1950-1952, селото било дел од Општина Добрушево, во која влегувале селата Горна Чарлија, ДОлна Чарлија, Добрушево, Мусинци и Ношпал.

Изборно место[уреди | уреди извор]

Во селото постои изборното место бр. 0221 според Државната изборна комисија, сместено во домот на културата.[13]

На претседателските избори во 2019 година, на ова изборно место биле запишани вкупно 295 гласачи.[14]

Културни и природни знаменитости[уреди | уреди извор]

Поглед на главната селска црква „Св. Никола“
Археолошки локалитети[15]
  • Бела Црква — базилика и некропола од старохристијанско време;
  • Тумба — населба од неолитско и римско време;
  • Гајтаница — населба од неолитско и доцноантичко време;
  • Св. Никола — осамен наод од римско време; и
  • Горни Ливади — населба од доцноантичко време.
Цркви[16]

Редовни настани[уреди | уреди извор]

  • Свети Никола Летен — селска слава

Личности[уреди | уреди извор]

Родени во Ношпал
Починати во Ношпал

Култура и спорт[уреди | уреди извор]

Иселеништво[уреди | уреди извор]

Се знае за следниве иселени родови: Овчаровци (3 к.), Ношпалци (2 к.) и Ризановци (1 к.), живеат во селото Добрушево; Бозјаковци (4 к.) и Ношпалци (1 к.), живеат во Могила; Стојковци (2 к.), живеат во Горна Чарлија; Маџарот (1 к.), живее во Оптичари; Пројковци (2 к.), живеат во Трн (село); Прпачо (1 к.), живее во Горно Оризари (населба); Муртановци (2 к.), живеат во Вашарејца и Чифлиганци (1 к.), живеат во Дедебалци.[4]

Павлевци, еден од најстарите родови во селото, целосно изумрел.

Од селото има иселено над 200 жители. Најголемиот дел се има преселено во градовите Битола, Прилеп, Скопје и Охрид, а голем дел имаат заминато и во прекуокеанските земји и низ Европа.[5]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. 1,0 1,1 „Попис на Македонија“ (PDF). Завод за статистика на Македонија. 2002. конс. 23 септември 2019. 
  2. Иванова, Олга (2014). Речник на имињата на населените места во Р. Македонија. Скопје: Институт за македонски јазик „Крсте Мисирков“. стр. 125. 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Панов, Митко (1998) (на македонски). Енциклопедија на селата во Република Македонија. Скопје: Патрија. стр. 216. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf. посет. 23 септември 2019 г. 
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 4,7 Трифуноски; Јован Ф. (1998). Bitoljsko-Prilepska kotlina : antropogeografska proučavanja. Белград: Српска академија на науките и уметностите. ISBN 8670252678. OCLC 41961345. https://www.worldcat.org/oclc/41961345. 
  5. 5,0 5,1 „Мој Роден Крај“. www.mojrodenkraj.com.mk. конс. 2019-09-23. 
  6. „Жителите од Ношпал и Вашарејца најтешко погодени од поплавите“. kanal5.com.mk. конс. 2019-10-29. 
  7. Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 237.
  8. D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р.166-167.
  9. Списък на населените места в Македония, Моравско и Одринско, София 1917, с. 4.
  10. К’нчов, Васил. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900
  11. Brancoff, D.M. „La Macédoine et sa Population Chrétienne“. Paris, 1905.
  12. „Население по возраст и по пол, по населени места, според пописите спроведени во Република Македонија по Втората светска војна“. Државен завод за статистика. 
  13. „Описи на ИМ“. конс. 23 септември 2019. 
  14. „Претседателски избори 2019“. конс. 23 септември 2019. 
  15. Коцо, Димче (1996). Археолошка карта на Република Македонија. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069
  16. Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски (2011). Валентина Божиновска. уред (на македонски). Карта на верски објекти во Македонија. Менора - Скопје: Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи. ISBN 978-608-65143-2-7. 
  17. „Цркви“. Посетете ја Пелагонија. конс. 27 февруари 2014. 
  18. Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001, стр. 162.
  19. Николов, Борис. ВМОРО — псевдоними и шифри 1893-1934, Звезди, 1999, стр.102

Поврзано[уреди | уреди извор]

Надворешни врски[уреди | уреди извор]