Подлес

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Подлес
Подлес МК.jpg

Поглед на селото Подлес

Подлес is located in Македонија
Подлес
Местоположба на Подлес во Македонија
Координати 41°31′42″N 21°49′4″E / 41.52833° N; 21.81778° E / 41.52833; 21.81778Координати: 41°31′42″N 21°49′4″E / 41.52833° N; 21.81778° E / 41.52833; 21.81778
Регион Logo of Vardar Region.svg Вардарски
Општина Grb-gradsko.jpg Градско
Население 49[1] жит.
(поп. 2002)
Пошт. бр. 1420
Повик. бр. 043
Надм. вис. 669 м
Слава Духовден
Подлес на општинската карта
Подлес во Општина Градско.svg

Атарот на Подлес во рамките на општината
Commons-logo.svg Подлес на Ризницата


Подлес — село во Општина Градско, во околината на градот Велес.[2]

Географија и местоположба[уреди | уреди извор]

Сретселото во Подлес
Поглед на езерото

Во Македонија, селото Подлес се наоѓа јужно од Велес, односно југозападно од Градско (17 км). Селото е расположено на потоците Ризовец и Карапеовец во подножјето на Ветерско и Шумарот.

Селото е доста богато со вода. Има шест чешми (Маслинките, Долна чешма, Галабова чешма, Беговица, Црквата и Улица). Во околината на селото исто така има повеќе извори и чешми. Од кои попознати се: Калиманска чешма; Празниторба; Даброво; Ливаѓе; Карапеовец; Орловец; Србиница; Вирот; Каракашица; Стан; Папучани и др.

Подлес е типично македонско село од збиен тип. Во селото се наоѓаат зачувани куќи со стара архитектура, кои се изградени со плочи и камења, со убави дрвени чардаци, а до куќите водат калдрмисани сокачиња.[3]

До селото води асфалтиран пат од општинското средиште Градско, а на самиот влез во селото се наоѓа и вештачкото Подлешко Езеро, кое неодамна било и уредено со видиковци.

Соседни села на Подлес се: на запад Крнино, на север Крајници, Двориште, на исток Горно Чичево, Долно Чичево; Крушевица; Сирково; на југ Мрзен Ораовец; Попадија.

Подлес и останатите села од општина Градско расположени на источните падини на планината Клепа се дел од засебна етногеографска целина наречена Клепа. Оваа област спаѓа во поширокиот Повардарски етногеографски регион.

Историја[уреди | уреди извор]

Историска слика од Подлес

За време на Отоманското Царство, селата околу планината Клепа биле организирани во истоимена територијално административна единица - нахија Клепа.

Потекло и значење на името[уреди | уреди извор]

За настанокот на името на селото Подлес постои легенда меѓу населението. Северозападно од Подлес на оддалеченост од околу пет километри некогаш се наоѓала населбата Припор чиешто население се занимавало со земјоделство и сточарство, а од стока се одгледувале: волови, коњи, магариња, овци и особено многу свињи поради доста погодните услови во околината побата со дабова шума со желади кои се основна и извонредна храна за нив[4]. Заради тоа свињите секогаш биле пуштани сами да се хранат со корени и желади, па еден ден свињата на некој си Ташо се изгубила во шумата, а тој барајќи ја насекаде стигнал во атарот на селото Подлес[4]. Наеднаш го слушнал незиното грофтање и по гласот открил дека свињата била скриена под ладовината на едно лесково дрво[4]. Откако се вратил со свињата во Припор, Ташо на селаните им одговорил дека свињата ја нашол под една леска кај еден извор, заради што тие се заинтересирани го посетиле местото и откако виделе дека едоста богато со вода и во заветрина решиле да се населат таму[4]. Така на местото околу и леската се основало кое заради пронаоѓањето на свињата на Ташо под леската било наречено Подлес[4]. Под името Подлес во Европа постојат уште три други села: две во Русија и едно во Бугарија.

Стопанство[уреди | уреди извор]

Подлес во минатото било едно од поголемите села во општината Градско. Населението се занимавало со земјоделство, сточарство и пчеларство. Исто така доста било развиено и мелничарството. Во селото имало колонијална продавница и продавница за текстил, како и кројачка задруга. Во близина на селото се експлоатирал кус временски период и рудник за талк. Исто така кус период постоела и селска земјоделска задруга. Исто така постоела ковачка работилница, која се занимавала со производство на плугови за орање, алат за копање и обработка на земја, алат за дрво и др. Денес населението се занимава со сточарство и пчеларство.

Население[уреди | уреди извор]

Според статистиката на Васил К'нчов („Македониja, Етнографиja и статистика“) од 1900 година, во Подлес живееле 820 жители, сите Македонци.[5]

Според егзархискиот секретар Димитар Мишев, („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Подлес имало 744 Македонци, под врховенството на Бугарската егзархија.[6]

Според пописот од 2002 година, во селото Подлес живеат 49 жители, сите Македонци.[7]

Во табелата во продолжение е направен преглед на населението во сите пописни години:

Година 1900[8] 1905[9] 1948 1953 1961 1971 1981 1991 1994 2002
Население 820 744 677 655 574 348 129 84 77 49
Извор за 1948-2002 г.: Државен завод за статистика на РМ.[10]

Во селото моментално живеe едно семејство со две дечиња: сестричката Илина која посетува училиште во Градско со помалото братче Филип.

Родови[уреди | уреди извор]

Според истражувањата од 1920-тите, родови во селото се:[11]

  • Староседелци: Ѓерасиновци (8 к.), Вражавковци (7 к.), Чингаровци (5 к.), Здравевци со Салмовци и Гурамовци (13 к.), Јосивовци (4 к.), Милевци (4 к.), Прценовци (2 к.), Постоловци (11 к.), Пастрмковци (7 к.) и Тошевци (7 к.)
  • Доселеници: Бошевци со Страчковци, Мишковци и Кунинци (24 к.) доселени се на почетокот од XVIII век од околината на Корча во Албанија; Левовци со Пецовци, Бинчевци, Маринци, Дановци, Гондевци и Домазетовци (24 к.) доселени се средината на XVIII век од селото Житолуп; Крајничани (3 к.) доселени се на крајот од XVIII век од селото Крајници; Ацевци (1 к.) доселени се во 1870 година од селото Сарамзалино во Овче Поле; Милошевци (1 к.) доселени се од селото Грнчиште; Димитријовци (1 к.) доселени се од селото Војница; Таневци (1 к.) доселени се од селото Скачинци; Лазевци (1 к.) доселени се од селото Шивец.

Општествени установи[уреди | уреди извор]

  • Месна заедница

Самоуправа и политика[уреди | уреди извор]

Селото се наоѓа во Општина Градско, која била една од ретките општини во Македонија, која не била воопшто менувана во поглед на нејзините граници со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година.

Во периодот од 1962 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Титов Велес, додека во периодот по војната од 1955 до 1962 година селото било во рамките на некогашната општина Градско.

Во периодот 1952-1955 година, селото се наоѓало во тогашната Градска општина, во која покрај Подлес се наоѓале и селата Виничани, Водоврати, Горно Чичево, Градско, Долно Чичево, Убого и Уланци. Самата Градска општина била дел од Титоввелешката околија. Во периодот од 1950-1952 година, селото се наоѓало во рамките на тогашната Општина Долно Чичево, во која покрај Подлес, се наоѓале и селата Водоврати, Долно Чичево, Горно Чичево и Крушевица.

Изборно место[уреди | уреди извор]

Во селото постои изборното место бр. 2223 според Државната изборна комисија, сместени во просториите на селски објект.[12]

На претседателските избори во 2019 година, на ова изборно место биле запишани вкупно 26 гласачи.[13]

Културни и природни знаменитости[уреди | уреди извор]

Археолошки наоѓалишта
  • Лозје — осамен наод од римско време
  • Прдловец — населба од римско време
  • Ридот — некропола од римско време
  • Селиште — населба од римско време
Сретселото во Подлес
Цркви[14]
Езера
Споменици
  • Спомен-чешма во чест на загинатите во НОБ.

Редовни настани[уреди | уреди извор]

  • Духовден — главна селска слава, при што доаѓаат многу гости од сите соседни села. Во минатото за време на славата се организирале игранки на неколку места во селото. Исто така, биле организирани и фудбалски натпревари, на кои учествувале екипи од Долно Чичево, Сирково и други соседни села. За време на славата имало традиција посета на сите куќи во селото.

Личности[уреди | уреди извор]

Галерија[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. „Попис на Македонија“ (PDF). Завод за статистика на Македонија. 2002. Посетено на 30 март 2013.
  2. Панов, Митко (1998). Енциклопедија на селата во Република Македонија: географски, демографски, и аграрни обележја. Скопје: Патрија. стр. 182.
  3. Дарудова, Светлана (20 март 2014). „Избегав од бучниот Велес по помирен живот во Подлес“. Дневник. Скопје: МПМ Македонија. Посетено на 16 февруари 2016.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Ончевски, Страшо. Монографија за селата Горно Чичево и Подлес. Велес: Графичар. стр. 39–88.
  5. Кънчов, Васил. Македония. Етнография и статистика, София, 1900, стр. 182-183.
  6. Brancoff, D.M. La Macédoine et sa Population Chrétienne, Paris, 1905, рp. 118-119.
  7. Попис на населението, домаќинствата и становите во Република Македонија, 2002 - Книга X
  8. К’нчов, Васил. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900
  9. Brancoff, D.M. „La Macédoine et sa Population Chrétienne“. Paris, 1905.
  10. „Население по возраст и по пол, по населени места, според пописите спроведени во Република Македонија по Втората светска војна“. Државен завод за статистика.
  11. Радовановиќ, Воислав. Тиквеш и Рајец.
  12. „Описи на ИМ“. Посетено на 3 ноември 2019.
  13. „Претседателски избори 2019“. Посетено на 3 ноември 2019.
  14. Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски (2011). Валентина Божиновска (уред.). Карта на верски објекти во Македонија. Менора - Скопје: Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи. ISBN 978-608-65143-2-7.

Надворешни врски[уреди | уреди извор]