Виничани

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Виничани
ЕкспедицијаГрадско11.jpg

Поглед на селото Виничани

Виничани се наоѓа во Македонија
Виничани
Местоположба на Виничани во Македонија
Координати 41°36′03″ СГШ 21°53′53″ ИГД / 
Регион Logo of Vardar Region.svg Вардарски регион
Општина Grb-gradsko.jpg Општина Градско
Население 569[1] жит.
Пошт. бр. 1420
Повик. бр. 043
Надм. вис. 146 м
Commons-logo.svg Виничани на Ризницата


Виничани — село во Општина Градско, во околината на градот Велес.

Географија и местоположба[уреди | уреди извор]

Селото се наоѓа во областа Клепа, западно од десниот брег на реката Вардар, на околу пет километри од општинското средиште Градско.

Историја[уреди | уреди извор]

Селото Виничани е едно од постарите населени места во околината на денешниот град Велес. Ова населено место во текот на историјата неколку пати ја менувало својата местоположба. Според преданија кои се раскажуваат од постари луѓе кои живеат или некогаш живееле таму досега населбата 9 пати ја менувала положбата. Во околината на денешното село Виничани речиси на секое ритче постојат археолошки наоди од камено време до ден денешен. За денешната населба со сегашната местоположба има записи во повеќе турски и македонски книги и записи. Според Јордан Хаџи Константинов-Џинот населбата Виничани во 1859 година имала повеќе од 40 куќи и неколку цркви.

Стопанство[уреди | уреди извор]

Економијата во ова населено место е во постојан подем. Главен двигател во овој сектор е земјоделието кое учествува со 80% од економската активност на населението, 10% е трговијата и 10% градежништвото. Земјоделието кое е врежано во историјата на ова населено место е во постојан подем. Во 60-тите години од минатиот век најзастапени земјоделски гранки биле производството на индустриските производи како што се: памук, афион, шеќерна репка, тутун, слануток и сл. Со развојот на механизацијата во тогашната СФРЈ и овозможувањето на индивидуално производство во почетокот на 90-тите години во селото почнало да се сади лозје и овошни насади (кајсии, сливи и праски).

По осамостојувањето на Македонија и пропаѓањето на ЗК Лозар-Велес и потоа ЗК Вардар-Градско месното население барајќи егзистенција почнало да се занимава со индивидуално производство на бостан, пипер, патлиџан, зелка и други градинарски култури. Со тек на времето сите овие култури се имаат префрлено со производство под најлон (фолии), со што Виничани е едно од селата кои се најголеми производители на раноградинарски производи во Македонија.

Во моментот населеното место Виничани произведува голем дел од извозниот потенцијал на земјоделски продукти (пипер, патлиџан, кајсии, праски, грозје, кромид, лук и.т.н.) од општина Градско.

Население[уреди | уреди извор]

Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година селото има 650 жители, сите Турци.[2]

Според пописот од 2002 година, селото Виничани броело 569 жители, од кои:

Низ годините ова било вкупното население и етничка припадност на населението во Виничани:

Години Македонци Албанци Турци Роми Срби Бошњаци Ост. Вкупно
1948 970
1953 13 1.100 1 3 1.117
1961 360 4 441 14 819
1971 472 29 79 66 646
1981 496 16 19 109 640
1991 493 1 29 2 109 634
1994 473 22 1 92 588
2002 487 22 1 58 1 569

* Извор: Државен завод за статистика на Република Македонија (1953-2002), според податоци од официјалните пописи во соодветните години

Во поново време и особено со мерките за зголемување на наталитетот преземени од страна на државата и самата Општина Градско, во селото се забележува зголемен број на новороденчиња.[3]

Родови[уреди | уреди извор]

Во селото Виничани денес живеат мнозинство Македонци од православна христијанска вероисповед кои во најголемиот дел се доселени на местото на иселеното муслиманско (турско) население во 1956/57 година од источна и североисточна Македонија од Кочанско, Виничко, околината на Македонска Каменица, Кривопаланечко претежно од Цера, Пресека, Грљани и други села.[4]

Македонски семејства кои живеат во Виничани се: Стојкови, Ристови, Ангелови, Соколови, Јованови, Китанови, Спасови, Николови[4], Димитриеви, Стоилови, Стаменкови, Ивановски, Алчеви, Стојменови, Спасовски, Малчеви, Цековски, Стојанови.

Општествени установи[уреди | уреди извор]

Поглед на селото, во позадина (горе десно) на ридот се гледа училиштето

Во селото Виничани постојат следниве објекти:

  • Амбуланта
  • Подрачно основно училиште „Даме Груев“ — основното училиште е сместено на врв на брдото наспроти главната селска црква и одржува настава во девет одделенија
  • Водна заедница на водостопанството од ХМС „Тиквеш“ — канцеларија на водната заедница „Виничани“ со седиште во зградата на месната заедница на Виничани.

Самоуправа и политика[уреди | уреди извор]

Селото се наоѓа во Општина Градско, која била една од ретките општини во Македонија, која не била воопшто менувана во поглед на нејзините граници со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година.

Во периодот од 1962 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Титов Велес, додека во периодот по војната од 1955 до 1962 година селото било во рамките на некогашната општина Градско.

Во периодот 1952-1955 година, селото се наоѓало во тогашната Градска општина, во која покрај Виничани се наоѓале и селата Водоврати, Горно Чичево, Градско, Долно Чичево, Подлес, Убого и Уланци. Самата Градска општина била дел од Титоввелешката околија. Во периодот од 1950-1952 година, селото се наоѓало во рамките на тогашната Општина Градско, во која покрај Виничани, се наоѓале и селата Градско и Уланци.

Културни и природни знаменитости[уреди | уреди извор]

Црквата „Св. Илија“ во селото
Цркви[5]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. „Попис на Македонија“. Завод за статистика на Македонија. 2002. http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf. конс. 30 март 2013 г. 
  2. К’нчов, Васил. Македонија. Етнографија и статистика, Софија, 1900, стр. 158.
  3. „Виничани - село во кое речиси секое семејство има трето дете, позитивен пример за раст на наталитетот“ (на македонски). Вистина.мк. 28 август 2015. http://vistina.mk/?p=247793. конс. 13 февруари 2016 г. 
  4. 4,0 4,1 Според кажување на Ристов Стоил, жител на селото. Забележале Марио Шаревски, Тони Ристовски, Ѕвонко Петровски на 8 декември 2015
  5. Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски (2011). Валентина Божиновска. уред. Карта на верски објекти во Македонија. Менора - Скопје: Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи. ISBN 978-608-65143-2-7. 

Надворешни врски[уреди | уреди извор]