Прејди на содржината

Леска

Од Википедија — слободната енциклопедија
Леска
Леска
Обична леска (Corylus avellana)
Научна класификација [ у ]
Царство: Растенија
клад: Скриеносеменици
клад: Евдикоти
клад: Розиди
Ред: Буковидни
Семејство: Брези
Род: Леска
L.
Типски вид
Обична леска
(Corylus avellana)
L.
Видови

Во текстот

Синоними[1]

Lopima Dochnahl

Ботаничка илустрација на обична леска (C. avellana)

Леска (науч. Corylus) — род на листопадни дрва и големи грмушки автохтони во умерените предeли на северната полутопка. Припаѓа на семејството брези (Betulaceae),[2][3][4][5] иако некои ботаничари ги ставаат леските (заедно со габерот и сродниците) во посебното семејство лески (Corylaceae).[6][7] Плодот на леската се нарекува лешник,[8] а местото со лески се нарекува „лескарник“.[9]

Леската има прости заоблени листови со двојно назабени рабови. Цветовите излегуваат рано напролет, пред разлистувањето. Дрвото е еднодомно, со еднополови реси. Машките реси се светложолти, долги 5–12 см, додека пак женските се многу мали и скриени во пупките, и видлив им е само крајот. Плодовите (лешници) се оревести, со големина од 1–2,5 см и пречник од 1–2 см. Покриени се делумно или целосно со чашковидна обвивка.[4] Обликот и составот на обвивката се показател за распознавање на видот.[4]

Во Македонија автохтони се обичната леска (C. avellana) и дивата леска (C. colurna).[10]

Леската има 14–18 вида:

  • Corylus americana — американска леска, источна Северна Америка
  • Corylus avellana — обична леска, Европа и западна Азија
  • Corylus heterophylla — разнолисна леска, Азија
  • Corylus yunnanensis — јинанска леска, централна и јужна Кина
  • Corylus colchica — колхидска леска, Кавказ
  • Corylus cornuta — рогата леска, Северна Америка
  • Corylus maxima — цариградска леска, Балкан и југозападна Азија
  • Corylus sieboldiana — Зиболдова леска, североисточна Азија и Јапонија (syn. C. mandshurica)
  • Corylus chinensis — кинеска леска, западна Кина
  • Corylus colurna — дива леска, мечкина леска, турска леска, Балкан, Мала Азија
  • Corylus fargesii — Фаржеова леска, западна Кина
  • Corylus jacquemontii — Жакмонова леска, Хималаи
  • Corylus wangii — Вангова леска, југозападна Кина
  • Corylus ferox — хималајска леска, Хималаи, Тибет, југозападна Кина (syn. C. tibetica).

Постојат и неколку хибриди од видови што припаѓаат на разни оддели на родот.

Употреба

[уреди | уреди извор]

Обичната леска се одгледува за лешниците, како храна. Постојат повеќе сорти на цариградска леска како украсно растение во градините и парковите, како оние со извиткани стебла (C. avellana 'Contorta'), жални гранки (C. avellana 'Pendula') и виолетови листови (C. maxima 'Purpurea').

Леската е традиционален материјал за правење на кошари, огради за трла и кошници.

Леската како мотив во уметноста

[уреди | уреди извор]

Галерија

[уреди | уреди извор]
  1. Kew World Checklist of Selected Plant Families
  2. Леска (Corylus) Архивирано на 14 јануари 2009 г. — GRIN (англиски)
  3. Chen, Z.-D. et al. (1999). Phylogeny and evolution of the Betulaceae as inferred from DNA sequences, morphology, and paleobotany. Amer. J. Bot. 86: 1168–1181. достапно тука
  4. 4,0 4,1 4,2 Rushforth, K. (1999). Trees of Britain and Europe. Collins ISBN 0-00-220013-9.
  5. Huxley, A., ed. (1992). New RHS Dictionary of Gardening. Macmillan ISBN 0-333-47494-5.
  6. Bean, W. J. (1976). Trees and Shrubs Hardy in the British Isles 8th ed., vol. 1. John Murray ISBN 0-7195-1790-7.
  7. Erdogan, V. & Mehlenbacher, S. A. (2002). Phylogenetic analysis of hazelnut species (Corylus, Corylacae) based on morphology and phenology. Sist. Bot. Dergisi 9: 83–100.
  8. „лешник“Дигитален речник на македонскиот јазик
  9. „лескарник“Дигитален речник на македонскиот јазик
  10. Ристовски, Блаже, уред. (2009). „Леска“. Македонска енциклопедија. , книга . Скопје: МАНУ. стр. 759. Text "series " ignored (help)
  11. Борис Леонидович Пастернак, Изабране песме. Нови Сад: Orpheus, 2011, стр. 76.

Надворешни врски

[уреди | уреди извор]