Алие

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Алие
Allier

окситански:Alèir
Француски департман
Зградата на префектурата во Мулен
Зградата на префектурата во Мулен
Знаме на Алие AllierГрб на Алие Allier
Местоположба на Алие во Франција
Местоположба на Алие во Франција
ДржаваФранција
РегионОверњ-Рона-Алпи
ПрефектураМулен
ПотпрефектуриМонлисон
Виши
Управа
 • Претседател на Советот на департманотКлод Рибуле[1] (UDI)
Површина1
 • Вкупна7.340 км2 (2,830 ми2)
Население (Jan. 2017)
 • Вкупно337.988
 • Ранг69th
 • Густина46/км2 (120/ми2)
Часовен појасСЕВ (UTC+1)
 • Лете (ЛСВ)СЕЛВ (UTC+2)
Број на департманот03
Арондисмани3
Кантони19
Општини317
^1 Француски катастар на земјиште кој не ги вклучува естуарите, езерата, вештачките езера и ледниците поголеми од 1 км2.

Алие (француски: Allier; окситански: Alèir) — департман во регионот Оверњ-Рона-Алпи што се граничи со Шер на запад, Ниевр на север, Сона и Лоара и Лоара на исток, Пиј-де-Дом на југ и Крез на југозапад. Именуван е по реката Алие, во 2019 година имал население од 335.975[2], Мулен е префектура ; Монлисон и Виши се подпрефектурите. Нејзиниот INSEE и поштенски код е 03.

Географија[уреди | уреди извор]

Департманот Алие е составен од речиси целото поранешно Војводство Бурбоне. Тој е дел од регионот Оверњ-Рона-Алпи.

Главни општини[уреди | уреди извор]

Најнаселена општина е Монлисон; префектурата Мулен е трета најнаселена. Од 2019 година, има 5 општини со повеќе од 10.000 жители: [2]

Комуна Население (2019)
Монлисон 34.361
Виши 24.980
Мулен 19.246
Изер 12.838
Кисе 12.474

Департманот ги вклучува и бањските градови Бурбон-л'Аршамбо, Нерис-ле-Бен и Виши.

Релјеф[уреди | уреди извор]

Бурбонскиот бокаж го опфаќа поголемиот дел од западните и централните делови на департманот (вклучувајќи ја шумата Тронсе ), проследен со бурбонскиот солоњ на исток и североисток, планината Бурбоне (близу Виши) која е највисоката точка на Бурбоне заедно со Монтонсел (со највисок врв од 1.287 метри), и конечно на југ од департманот, Бурбоне Лимањ, кој се протега од Варен до Гана и е житница на департманот.

Хидрографија[уреди | уреди извор]

Водотеци:

Клима[уреди | уреди извор]

Преодна зона во средината на земјата, Алие е всушност слободна зона помеѓу северот и југот. Департманот е широко отворен за атлантските влијанија и ужива во блага и влажна клима во која доминираат западни ветрови што малку помага да се разликува од другите делови на Оверњ. Метеоролошките промени се совпаѓаат со разновидноста на територијата на Бурбоне, како што се: рамни региони, ниска надморска височина на Бурбоне Солоњ и големи поплавни рамнини, ридско место, просечна надморска височина од 300 до 600 метри, централниот дел на департманот и полупланинскиот јужен населени места кои се граничат со Комбрај и Форез помеѓу 700 и 1.200 метри.

Има два периода на максимални врнежи, во јуни и октомври, a минимални врнежи има во јануари и февруари со просек од 694 милиметри во Монлисон (надморска височина 207 метри), 763 mm во Мулен (245 м), 778 mm во Виши (251 м), 791 mm во Лапалис (285 м), и речиси 1.200 mm во Асизи (1.050 м). Како што е наведено, атлантските ветрови се доминантни од запад, северозапад или југозапад. Влијанието на топографијата, особено во долините на Шер и Алие, исто така придонесува за варијансата на југ и север.

Историја[уреди | уреди извор]

Историјата на Алие одговара на Војводството Бурбон (Бурбоне) со кое ја дели речиси целата територија.

Алие е еден од првичните 83 департмани создадени за време на Француската револуција на 4 март 1790 година. Создаден е од делови на поранешните провинции Оверњ и Бурбоне.

Во 1940 година, владата на маршалот Филип Петен го избрала градот Виши за главен град. Виши, исто така, станал втора потпрефектура на департманот во 1940 година, бидејќи департманот сега се нашол поделен со линијата на разграничување помеѓу окупираните и (релативно, барем на почетокот) слободните зони на Франција.

Демографија[уреди | уреди извор]

Карта на Алие

На 1 јануари 2017 година, населението на Алие било проценето на 337.988 жители, што претставува просечна густина од 46 жители/км². Многу области имаат густина помала од 20 жители/км².

Алие има три големи градови: Монлисон, Виши и Мулен. Остатокот од департманот вклучува неколку мали градови и села, расфрлани главно покрај реките. Селата се далеку едно од друго и тоа е генерално ретко населен департман. Меѓутоа, до крајот на 19 век, населението се зголемувало бидејќи развојот на неговите градови (индустрии во Монлисон и Мулен, бањи во Виши) се надоместувале со селскиот егзодус. Департманот тогаш надминал 420.000 жители. По загубите од Првата светска војна, населението се стабилизирало и малку пораснало во 1960-тите. Оттогаш, континуираниот рурален егзодус и особено падот на старите индустриски гранки прави населението да се намалува и старее постојано, од 386.533 жители во 1968 година на 337.988 во 2017 година.

Населението на департманот е приближно еднакво на населението на Исланд.

Население во минатото
ГодинаНас.±%
1791267.126—    
1801248.864−6.8%
1806260.046+4.5%
1821280.025+7.7%
1831298.257+6.5%
1836309.270+3.7%
1841311.361+0.7%
1846329.540+5.8%
1851336.758+2.2%
1856352.241+4.6%
1861356.432+1.2%
1866376.164+5.5%
1872390.812+3.9%
1876405.783+3.8%
1881416.759+2.7%
1886424.582+1.9%
1891424.382−0.0%
1896424.378−0.0%
1901422.024−0.6%
1906417.961−1.0%
1911406.291−2.8%
1921370.950−8.7%
1926370.562−0.1%
1931373.924+0.9%
1936368.778−1.4%
1946373.481+1.3%
1954372.689−0.2%
1962380.221+2.0%
1968386.533+1.7%
1975378.406−2.1%
1982369.580−2.3%
1990357.710−3.2%
1999344.615−3.7%
2007343.114−0.4%
2012342.911−0.1%
2017337.988−1.4%
2019333.065−1.5%

Гастрономија и лозарство[уреди | уреди извор]

Пате од компири (Pâté aux pommes de terre) е еден од специјалитетите на Алие, како и на соседниот регион Лимузен. Реката Алие е едно од ретките места во Јужна Европа каде слатководниот липан (Tymallus thymallus), познат на француски како ombre des rivières, се јавува во природно живеалиште.[3] Оваа риба е многу ценета во француската гастрономија поради нејзината фина и нежна текстура и најдобро е да се јаде заедно со лесно вино.[4]

Виното Сен Пурсен (Saint-Pourçain AOC) се произведува во Алие, а дабовото дрво од шумата Тронсе е еден од најомилените за изработка на бочви за вино. [5]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. „Répertoire national des élus: les conseillers départementaux“. data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises (француски). 4 May 2022.
  2. 2,0 2,1 Populations légales 2019: 03 Allier, INSEE
  3. „The grayling zones of rivers and their tributaries“ (PDF). Архивирано од изворникот (PDF) на 7 February 2009. Посетено на 14 January 2009.
  4. „Les accords vin-poisson – Célébration d'un mariage réussi!“. Архивирано од изворникот на 27 November 2012. Посетено на 14 January 2009.
  5. Robinson, Jancis (1999). The Oxford Companion to Wine. Oxford University Press. стр. 13, 495. ISBN 0-19-866236-X.

Надворешни врски[уреди | уреди извор]