Сараќино

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Сараќино
Сараќино is located in Македонија
Сараќино
Местоположба на Сараќино во Македонија
Координати 41°58′55″N 21°2′24″E / 41.98194° СГШ; 21.04000° ИГД / 41.98194; 21.04000Координати: 41°58′55″N 21°2′24″E / 41.98194° СГШ; 21.04000° ИГД / 41.98194; 21.04000
Регион Долни Полог
Општина Општина Тетово
Население 1087 жит.
(поп. 2002)
Пошт. бр. 1200
Сараќино на општинската карта
Сараќино во Општина Тетово.svg

Атарот на Сараќино во рамките на општината
Commons-logo.svg Сараќино на Ризницата
Скица на технолошко – индустриската развојна зона „Тетово“ крај селото
Подрачното ОУ „Братство Миѓени“
Куќа во селото

Сараќино — село во Општина Тетово. Се наоѓа на устието на Пена во Вардар на само 1 км од автопатот Тетово - Скопје. Во неговиот атар се наоѓа Тетовската слободна економска зона.

Географиja и местоположба[уреди | уреди извор]

Сараќино се наоѓа во Полошката Котлина на само 7 км до Тетово и на само 1 км од коридорот 8. Опколено е со двете реки Вардар и Пена. Селото лежи на една од најплодните почви во Полог. Попознати топоними се: Чаир, Котар, Гечоо, Чешма, Леска, Милеа Бавча, Старо Сараќино, Јела, Студена Вода, Рупа, Две врби, Долгна Нива, Прекача, Шаторче, Тумба, Круша, Црница, Дабчиња, Слогои, Горна Режика, Гуштероо, Малки Јазики, Огради, Река, Муграч, Ѓуше, Горни Орман, Долно Вардариште, Река Бистрица, Бучалиште, Три Даба, Чуше, Лозје, Карпа (Вардариште), Орман, Стара Река, Ливадче, Состав и др.

Историja[уреди | уреди извор]

Сараќино е село од збиен тип. Куќите се груширани во 4 маала, кои се наречени по потеклото на жителите - Бежаноско, Моравчанско, Трајческо и Мамикомадовско маало. Во пишаните извори Сараќино се споменува во 1461 или 1462 година. Споменот се наоѓа во една пресуда на некој кадија, со кој е потврден вакуфот на Мехмед-Бег месџидот, имаретот и амамот, кои биле во Теке маалото во Тетово. Во наведената пресуда стои дека ливадите и нивите на Мехмед-бег, кои биле во некогашното село Трмчиште[1], се граничеле со атарите на Сараќино и Фалише. Потоа се споменива и некоја ливада во Сараќино со големина од 45 плугови[2]. Вториот помен на Сараќино датира од 1470 година, кога Ќебир-бег на своите синови им увакуфил ниви кои ги купил од Сараќинци.[3] Првобитно селото се наоѓало северно од денешната положба (на околу 1,5 км) во месноста денес нарекувана Старо Сараќино или Старо Сараќинце. Според преданијата тоа население било чисто македонско. Подоцна населбата била уништена. Остатоците од таа населба се висниви и денес во вид на стари ѕидови и керамика. Подоцна населбата се префрлена на денешната положба.

Заради богатството во зиратно земјиште, Сараќино уште во времето на Османлиската Империја било чифлик. Најпознати сопственици на чифликот се тие од познатиот тетовски тод Абдурахман-паша, како Мемед-паша, Џафер-паша, Акид-паша и Есад-паша. Мемед и Џафер-паша повеќето од живото го поминувале во Цариград, додека Акид-паша живеел во Желино и Тетово. Есад-паша кој живеел во Сараќино имал многу несилнички однос кон жителите на селото. Тој дури и на најголемите христијански празници ги повикувал Македонците да му работаат на нивите. До 1912 година само мал дел од жителите на Сараќино ги откупиле нивите. Другиот, поголемиот дел им бил доделен од страна на државната власт и тоа после Балканските и Првата светска војна. Сопствениците на чифликот радо им ја продавале земјата или во голем број на случаи и бесплатно им ја доделувале на Албанци од соседните села.

Економија[уреди | уреди извор]

Сараќино денес претставува модерна селска населба со развиоено сточарство и земјоделие. Во атарот на селото се наоѓа Тетовската слободна економска зона со вкупна површина од 94.74 ha[4], која во првата фаза е планирано да се изградат 25 до 30 индустриски објекти во кои се предвидува да се отворат до 7.000 работни места. Се предвидува зоната со целата инфраструктура да чини околу 300 милиони евра.[5]

Демографија[уреди | уреди извор]

На почетокот на 20 век според статистиката на Васил Канчов од 1900 година 'Саракинци' е село, населено со 210 жители Македонци христијани.[6]

Целото население на селото било под водствона Бугарската егзархија. Според податоците на секретарот на егзархијата Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година в Саракинци имало 80 Македонци.[7]

Според Афанасиј Селишчев во 1929 година Саракинце било центар на Желинската општина со 6 села и имало 20 куќи со 104 жители Македонци.[8]

Според пописот од 2002 година селото има 1 087 жители.[9]

Број на жители

На табелата е прикажан националниот состав на населението низ сите пописни години:[10]

Години Македонци Албанци Турци Роми Власи Срби Бошњаци Ост. Вкупно
1948 379
1953 506 19 34 559
1961 532 7 3 542
1971 483 35 2 12 2 534
1981 726 166 12 14 3 921
1994 765 182 7 1 955
2002 873 199 5 7 3 1.087

Родови[уреди | уреди извор]

Сараќино е македонско село.

Според истражувањата од 1947 година, родови во селото се:

  • Мамикомадовци (4 к.) доселени се од сега албанското село Лисец, ја знаат следната генеологија Ристе (жив на 73 год. во 1940тите) Божин-Димитрија-Симун-Маринко, кој се доселил. Имаат иселеници во Челопек и во Долно Седларце
  • Велешани (3 к.) стари доселеници, доселени се од велешко. Имаат иселеници во Фалише.
  • Коштањарци (6 к.) стари доселеници со непозната старина. Имаат иселеници во Тетово (едно семејство) и во Романија (едно семејство).
  • Трлевци (5 к.) доселени се од селото Жеровјане, ја знаат следната генеологија Максим (жив на 70 год. во 1940тите) Трајче-Дафил-Трпче, основачот на родот.
  • Поречани или Мицковци (5 к.) доселени се од поречкото село Брест. Имаат иселеници во Тетово (едно семејство), Брвеница и во Сиричино.
  • Мишковци (2 к.) доселени се од кумановско, ја знаат следната генеологија Тоде (жив на 41 год. во 1940тите) Јоше-Мишо, основачот на родот. Имаат иселеници во Долна Лешница
  • Илиовци (3 к.) доселени се од селото Вратница, ја знаат следната генеологија Ѓеро (жив на 60 год. во 1940тите) Томе-Илија.
  • Ристовци (3 к.) доселени се во 1909 година од селото Клокот во Горна Морава.
  • Шкодреановци (3 к.), Алекса (1 к.), Гниланчани или Станојовци (2 к.) и Столевци (1 к.) доселени се од Витина и Слатина кај Гнилане. Од Шкодреановци има иселеници во Тетово (едно семејство). И од Столевци има иселеници во Тетово (едно семејство).
  • Андрија (2 к.) доселени се во 1915 година од селото Лазарополе.
  • Илијевци (1 к.) доселени се во 1915 година од селото Теново, таму биле староседелци. Имаат иселеници во Скопје (две семејства).
  • Коста (1 к.) доселени од селото Добрча кај Гнилане, најпрво во Прељубиште па овде во 1919 година.
  • Трипун (1 к.) доселен од некаде од Србија во 1924 година.
  • Миленци (1 к.) доселени се од Власотница.
  • Сите родови кои дошле од Косово и Србија мешајќи се со Македонците го примиле македонскиот јазик.[11]



Знаменитости[уреди | уреди извор]

Цркви[12]
Археолошки локалитети[15]

Личности[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Петрушевски, Илија (2009). Исчезнати селски населби и села со променети имиња во Полог. Тетово: Здружение „Лешок“. стр. 35. ISBN 978-9989-2507-3-6. 
  2. Гл. Елезовиќ: турски извори за нашу историју. бр. 11, стр. 129
  3. Гл. Елезовииќ: Вакуфија џамије Ќебира. Гласник Скопског Научног Друштва, I, 2, 1926, стр. 456
  4. „ТИРЗ Тетово“ (македонски). Дирекцијата за технолошки индустриски развојни зони. конс. 2013-02-02. 
  5. „Сарачини: Во ТИЗ ќе се отворат до 7.000 работни места“ (македонски). Курир. Вторник, 21 Февруари 2012 12:41. конс. 2013-02-02. 
  6. Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр.211.
  7. Brancoff, D.M. "La Macedoine et sa Population Chretienne". Paris, 1905, р.122-123.
  8. Селищев, Афанасий. „Полог и его болгарское население. Исторические, этнографические и диалектологические очерки северо-западной Македонии“. - София, 1929, стр.23.
  9. Министерство за Локална Самоуправа. База на општински урбанистички планови
  10. http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис во Македонија 2002. - Книга 10.
  11. Ф., Трифуноски, Јован (1976). Полог : антропогеографска проучавања. Srpska akademija nauka i umetnosti. OCLC 5846115. http://worldcat.org/oclc/5846115. 
  12. Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски (2011). Валентина Божиновска. уред (на македонски). Карта на верски објекти во Македонија. Менора - Скопје: Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи. ISBN 978-608-65143-2-7. 
  13. „црквите и манастирите во Тетовското Архиерејско Наместништво“ (македонски). Архиерејско намесништво Тетово. конс. 2010-04-27. 
  14. ВО ТЕТОВСКОТО СЕЛО САРАЌИНО Осветена нова црква“, Време, 27 јули 2005 (посет. 27 април 2010 г). (на македонски)
  15. Коцо, Димче (1996). Археолошка карта на Република Македонија. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069
  16. „Во САД погребан истакнатиот иселеник Христе Мицковски“ (македонски). КИСС ТВ. конс. 2013-02-02.