Челопек (Тетовско)

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Челопек
Celopek Te 08.JPG

Панорама на Челопек

Челопек is located in Македонија
Челопек
Местоположба на Челопек во Македонија
Координати 41°55′54″N 21°0′47″E / 41.93167° СГШ; 21.01306° ИГД / 41.93167; 21.01306Координати: 41°55′54″N 21°0′47″E / 41.93167° СГШ; 21.01306° ИГД / 41.93167; 21.01306
Општина Coat of arms of Municipality of Brvenica.svg Брвеница
Население 5287 жит.
(поп. 2002)
Надм. вис. 702 м
Commons-logo.svg Челопек на Ризницата

Челопек — село во Општина Брвеница, во околината на градот Тетово.

Географиja и местоположба[уреди | уреди извор]

Селото се наоѓа во областа Долни Полог, на десниот брег на Вардар, во подножјето на Сува Гора, меѓу селата Милетино и Брвеница. Селото е ридско чии куќи се издигаат на надморска височина од 500 до 600 метри. Селото има полјоделска шумарска функција.

Историja[уреди | уреди извор]

Селото се споменува во турските пописни дефтери од 1467/68 година, како дел од Нахијата Калканделен (Nahiye-I Kalkandelen) и имало 121 христијанско семејство, 17 неженети христијани и 9 вдовици христијани.[1]

Името на село Челопек на македонски етимолошки означува „место каде што сонцето секогаш го удира твоето чело" заради тоа што селото е секогаш изложено на сонце. Селото Челопек датира уште од раната антика. Во селото се пронајдени антички македонски керамички садови и остатоци кои датираат од 7 век п.н.е. Жителите Албанци (Арнаути) се доселуваат во селото од Гургурница и од Седларево уште во oтоманскиот период по налог на пашата за контрола на христијанското македонско население кое живеело таму. Црквата Св. Никола датира уште од 14 век. Легендата вели дека во селото постоела прекрасна Македонка која се нарекувала Евридика и во која се заљубил турскиот паша. Селаните не му дозволувале да ја земе за жена, но се согласиле тој да ја земе доколку им изгради црква. Тој на селаните им дал едно руво од вол и им наредил да ја изградат црквата онолку колку што може да го оптегнат рувото. Паметните селани, рувото го исекле на повеќе парчиња и го распределиле на поголема територија и така кога пашата видел дека селаните биле попаметни од него, им дозволил да ја изградат црквата колкава што сакаат. Кога Евридика отишла во домот на Турчинот, таа го убила, и неговиот гроб сè уште постои на турските гробишта во селото. Во понов период турското население кое живеело сè уште таму се албанизирало, и сега селото брои околу 5.000 жители Албанци и околу 500 Македонци. Во конфликтот во 2001 година, албанските терористи го разнесуваат мотелот „Бриони" во сопственост на Македонец и ги убиваат двајцата Македонци чувари на местото со поставување динамит врз нив.

Демографија[уреди | уреди извор]

Според статистиката на Васил К'нчов („Македониja, Етнографиja и статистика“) од 1900 година, во Челопек живееле 1.520 жители, од кои 1.000 Албанци. и 520 Македонци.[2]

Според последниот попис на населението на Македонија од 2002 година, селото има 5 287 жители. Следува табела на националната структура на населението[3]

Националност Вкупно
Македонци 463
Турци 2
Роми 0
Албанци 4 803
Власи 0
Срби 1
Бошњаци 0
Други 18

На табелата е прикажан националниот состав на населението низ сите пописни години: [4]

Години Македонци Албанци Турци Роми Власи Срби Бошњаци Ост. Вкупно
1948 2.733
1953 827 2.057 4 1 4 2.893
1961 816 2.324 28 1 27 3.196
1971 670 3.061 35 2 33 3.801
1981 629 4.061 8 3 30 4,731
1994 532 4.336 2 6 4.876
2002 463 4.803 2 1 18 5.287

Родови[уреди | уреди извор]

Челопек е мешано село.

Според истражувањата од 1947 година, родови во селото се:

Македонци:

  • Попоќовци (15 к.) староседелци. Името го добиле по предок кој бил свештеник.
  • Типицовци (20 к.) доселени се од Старо Село, кое сега е пусто и се наоѓа на Шар Планина. Во Челопек се доселиле тројца браќа пред повеќе од 250 години. Ја знаат следната генеологија Косто (жив на 78 год. во 1947 година) Ристо-Тодор-Здравко-Ѓоре-Јанко, еден од нивните први доселеници. Имаат иселеници во Теново, Тетово (четири семејство), Скопје (шест семејства), Бугарија (едно семејство) и во Романија (четири семејства).
  • Љубевци (6 к.) имаат исто потекло и време на доселување како и претходниот род. Имаат иселеници во Романија (едно семејство).
  • Пољовци (10 к.) стари доселеници. Доселени се од некое денес албанско село на Шар Планина. Имаат иселеници во Тетово (едно семејство).
  • Веселковци (6 к.) доселени се доста рано. Доселени се од денес раселеното село Млаки. Се наоѓало југоисточно од селото Челопек. Имаат иселеници во Романија (едно семејство).
  • Русиновци (4 к.) исто потекло како претходниот род. Имаат иселеници во Романија (едно семејство).
  • Трајковци (8 к.) доселени се од селото Липјан, кое сега не постои, се наоѓало северно од Челопек. Ја знаат следната генеологија Јоше (жив на 65 год. во 1947 година) Димо-Кузман-?-Трајко, кој се доселил. Имаат иселеници во Скопје (три семејства).
  • Гуној (4 к.) исто потекло како и претходниот род.
  • Кукуриковци (3 к.) потекло имаат како родови Типицовци и Љубевци. Имаат иселеници во Бугарија (две семејства).
  • Трлаќовци (12 к.) исто потекло како и претходниот род.
  • Дервенцовци (3 к.) доселени се од селото Ларце во Скопски Дервен. Во Ларце имаат муслимански роднини, кои таму преминале на ислам.
  • Поповци (5 к.) доселени се од селото Урвич. Ја знаат следната генеологија Петре (жив на 45 год. во 1947 година) Ристе-Димитрија-Илија, кој се доселил пред околу 200 години.
  • Шуковци (3 к.) потекло имаат како и родот Кукуриковци и другите три. Имаат иселеници во Романија (две семејства).
  • Ташковци (5 к.) доселени се од Јанина во Епир, Грција. Основачот на родот е донесен како роб во првата половина на 19ти век. Имаат иселеници во Тетово (едно семејство) и во Романија (едно семејство).
  • Паштрмовци (6 к.) доселени се од селото Долна Лешница. Се доселил дедото на Ефто (жив на 60 год. во 1947 година). Имаат иселеници во Тетово (едно семејство).
  • Пупановци (5 к.) имаат исто потекло како и претходниот род. Ја знаат следната генеологија Гавро (жив на 70 год. во 1947 година) Насте-Ѓоргија, еден од првите доселеници.
  • Љушповци (1 к.) време и место на доселување како и претходните родови.
  • Бурчевци (4 к.) време и место на доселување како и претходните родови. Имаат иселеници во Белград (две семејства) и во Обреновац (едно семејство).
  • Филовци (2 к.) имаат потекло како и претходните родови. Поточно овие родови по машка линија се изумрени, па сега во куќите живеат домазетовци од родот Паштрмовци и од селото Пожаране (од тамошниот род Томевци).
  • Панчевци (1 к.) стари доселеници. Доселени се од некое околно полошко село.
  • Коларовци (1 к.) доселени се од селото Ларце во Скопски Дервен. Имаат иселеници во Скопје (едно семејство).
  • Грнчаровци (6 к.) доселени се од селото Блаце, таму биле староседелци. Имаат иселеници во Радиовце и во Романија (две семејства).
  • Игној (1 к.) рано се доселени од селото Милетино. И таму биле од некое околно полошко село. Имаат иселници во Ратае и во Романија (едно семејство).
  • Џаќеровци (1 к.) доселени се од селото Жеровјане
  • Чорбовци (2 к.) доселени се од селото Мерово во Скопски Дервен. Ја знаат следната генеологија Онуфрија (жив на 60 год. во 1947 година) Јоан-Илија, кој се доселил.
  • Влканој (1 к.) потекнуваат од истоимениот род во Милетино.
  • Лукаревци или Богојевци (1 к.) гранка се од истоимениот род во селото Блаце.
  • Тачеј или Шоповци (1 к.) доселени се од Блаце, таму имаат истоимени роднини.

Албанци:

  • Гале (5 к.), Дурак (15 к.), Торба (5 к.) и Црвенк (9 к.) овие се поисламени, па поалбанчени. Првите два рода се староседелски во селото. Третиот род е доселен од некое село во областа Средска во Косово. А четвртиот од некаде е дојден.
  • Циле или Идризовци (14 к.), Селман (17 к.), Осман (19 к.), Мет (16 к.), Бајрам Мусас (16 к.), по потекло се од северна Албанија.
  • Бобоџан (3 к.), Зеќир (7 к.), Бајрам Емин (1 к.) и Зимбо Река (3 к.) доселени се од областа Горна Река. Подалечно потекло од северна Албанија.
  • Ајдар (3 к.), Селман (2 к.) и Курто (2 к.) доселени се, но не знаат од каде.
  • Бобар (5 к.) доселени се од Љума во северна Албанија.
  • Фета Љок (7 к.), Емуш Љок (5 к.) и Пиунче Љок (3 к.) доселени се од некаде во северна Албанија. Доселени се пред околу 200 години.
  • Татар (3 к.) доселени се од Мала Азија. Кога дошле зборувале на турски, сега зборат албански.
  • Кока (2 к.), Капуч (6 к.), Бутик (1 к.) и Парла (5 к.) доселени се, но не знаат од каде. Можно е да се од северна Албанија.
  • Коач (24 к.) доселени се од селото Коџаџик во дебарско. Ја знаат следната генеологија Дано (жив на 70 год. во 1947 година) Асан-Зилбеар-Асан, еден од првите доселеници.
  • Наско (5 к.), Муса Салија (5 к.), Бафто (4 к.), Бектешовци (9 к.),Скендер (9 к.), Бучко (2 к.), Аљуш (2 к.), Оле (2 к.) и Шукри (2 к.) доселени се, но не знаат од каде.
  • Метњан (2 к.), Мечан (4 к.) и Гуро (6 к.) доселени се од областа Матија во Албанија.
  • Рамаданлар (3 к.) и Мустафа (5 к.) доселени се однекаде од Албанија.
  • Незир (1 к.) доселен од селото Милетино.
  • Шето (9 к.) доселени се од селото Шето во Албанија.
  • Тока (2 к.) доселени се од селата Србиново и Трново кај Гостивар.

Турци:

  • Оџини (2 к.), Рамадановци (1 к.) и Исмаиновци (1 к.) првите се од Тетово, а другите два не знаат од каде.[5]

Општествени институции[уреди | уреди извор]

Во селото има осумгодишно училиште, има амбуланта, пошта, земјоделска задруга, споменик за НОБ и услужни објекти.

Цркви:

Културни и природни знаменитости[уреди | уреди извор]

Личности[уреди | уреди извор]

Култура и спорт[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Турски документи за историјата на македонскиот народ кн.4, Методија Соколоски, д-р Александар Стојановски, Скопје 1971, стр.332
  2. Божинов, Воин. Българската просвета в Македония и Одринска Тракия 1878-1913, София 1982, с. 155.
  3. http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис во Македонија 2002. - Книга 10.
  4. Население на Република Македонија според изјаснувањето за етничката припадност, по населени места, според пописите на население 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 1994 и 2002 година (согласно територијалната организација од 1996 година) *Државен завод за статистика http://makstat.stat.gov.mk.
  5. Трифуноски, Јован (1976). Полог. Белград: САНУ. 
  6. 6,0 6,1 „П Р А З Н И Ц И кога се собира повеќе народ во црквите и манастирите во Тетовското архиерејско наместништво“ (македонски). Архиерејско намесништво Тетово. конс. 2010-05-02. 

Поврзано[уреди | уреди извор]

Надворешни врски[уреди | уреди извор]