Хиперон

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето

Во физиката на честички, хиперон е секој барион кој содржи еден или повеќе чудни кваркови, но нема волшебен, длабински или врвен кварк. Оваа форма на материја може да постои во стабилна форма во јадрото на некои неутронски ѕвезди.[1]


Својства и однесување на хиперони[уреди | уреди извор]

Комбинација од три u, d или s-кваркови со вкупнен спин од 3/2 го формираат т.н. барионски декуплет. Долните шест се хиперони.

Бидејќи се бариони, сите хиперони се фермиони. Тоа значи дека тие имаат половина цел број и ги почитуваат статистиките на Ферми-Дирак. Сите хиперони комуницираат преку силната нуклеарна сила, што ги прави видови на хадрон. Тие се составени од три светлински кваркови, од кои најмалку еден е чуден кварк, што ги прави чудни бариони. Хипероните се распаѓаат слабо со некoнзервиран паритет.

Список на хиперони[уреди | уреди извор]

Хипериони
Честичка Симбол Состав Маса на мирување
MeV/c2
Изоспин
I
Спин (Парност)
JP
Q S C B' Среден животен век
s
Вообичаено се распаѓа до
Ламбда [2]
Λ0

u

d

s
1 115.683(6) 0 12+ 0 −1 0 0 2.60×1010 [3]
p+
+
π

или
n0
+
π0
Сигма [4]
Σ+

u

u

s
1 189.37(0.7) 1 12+ +1 −1 0 0 8.018±0.026×1011
p+
+
π0

или
n0
+
π+
Сигма [5]
Σ0

u

d

s
1 192.642(24) 1 12+ 0 −1 0 0 7.4±0.7×1020
Λ0
+
γ
Сигма [6]
Σ

d

d

s
1 197.449(30) 1 12+ −1 −1 0 0 1.479±0.011×1010
n0
+
π
Сигма резонантно [7]
Σ∗+
(1385)

u

u

s
1 382.8(4) 1 32+ +1 −1 0 0
Λ
+
π
или

Σ
+
π
Сигма резонантно [7]
Σ∗0
(1385)

u

d

s
1 383.7±1.0 1 32+ 0 −1 0 0
Λ
+
π
или

Σ
+
π
Сигма резонантно [7]
Σ∗−
(1385)

d

d

s
1 387.2(5) 1 32+ −1 −1 0 0
Λ
+
π
или

Σ
+
π
Кси [8]
Ξ0

u

s

s
1 314.83(20) 12 12+ 0 −2 0 0 2.90±0.09×1010
Λ0
+
π0
Кси [9]
Ξ

d

s

s
1 321.31(13) 12 12+ −1 −2 0 0 1.639±0.015×1010
Λ0
+
π
Кси резонантно [10]
Ξ∗0
(1530)

u

s

s
1 531.80(32) 12 32+ 0 −2 0 0
Ξ
+
π
Кси резонантно [10]
Ξ∗−
(1530)

d

s

s
1 535.0(6) 12 32+ −1 −2 0 0
Ξ
+
π
Омега[11]
Ω

s

s

s
1 672.45(29) 0 32+ −1 −3 0 0 8.21±0.11×1011
Λ0
+
K
или

Ξ0
+
π
или


Ξ
+
π0

Белешки:

  • Бидејќи чудноста се запазува од силното заемодејство, хиперионите во основа состојба не може силном да се распаднат. Сепак, тие земаат учество во силните заемнодејства.

  • Λ0
    исто така може во ретки случаи да се распадне на следниве начини преку овие процеси:

Λ0

p+
+
e
+
ν
e

Λ0

p+
+
μ
+
ν
μ

  • Ξ0
    и
    Ξ
    се познати и како „каскадни“ хипериони, бидејќи истите поминуваат низ двоен распад до нуклеон.
  • Честичката
    Ω
    поседува барионски број од +1 и хиперполнеж од −2, со што има чудност −3.

Се случуваат неколку промени на вкусот преку слаби распади за да се распадне до протон или неутрон. Моделот на Мари Гел-Ман и Јувал Неман SU(3) (понекогаш нарекуван и Осумнасочен пат) кој го предвидува овој вид на постоење на хиперионот, неговата маса и дека ќе мине само низ слаб распаден процес. Експерименталните докази за неговото постоење биле изведени во 1964 година во Брукхејвенската национална лабораторија. Понатамошните примери за неговото создавање и набљудување користејќи забрзувачи на честички го потврдуваат моделот SU(3).

Истражување на хиперон[уреди | уреди извор]

Првото истражување на хиперони се случило во 1950-тите и ги поттикнало физичарите да создадат организирана класификација на честички. Денес, истражувањата во оваа област се спроведуваат врз основа на податоци кои се направени во многу објекти низ целиот свет, вклучувајќи ги ЦЕРН, Фермилаб, СЛАК, ЈЛАБ, Брукхејвенска национална лабораторија, КЕК и други. Темите за физиката вклучуваат пребарувања за кршење на КП, мерења на спин, студии на возбудени состојби (најчесто споменати како спектроскопија) и лов за егзотични состојби како што се пентакваркови и дибариони.

Поврзано[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Schaffner-Bielich, Jürgen и др. (2002), "Phase Transition to Hyperon Matter in Neutron Stars", Physical Review Letters 89 (17), Bibcode:2002PhRvL..89q1101S, arXiv:astro-ph/0005490, doi:10.1103/PhysRevLett.89.171101, 171101. 
  2. "Particle Data Groups: 2006 Review of Particle Physics – Lambda" (PDF). конс. 2008-04-20. 
  3. "Physics Particle Overview – Baryons". Архивирано од изворникот на 2008-02-28. конс. 2008-04-20. 
  4. "Particle Data Groups: 2006 Review of Particle Physics – Sigma+" (PDF). конс. 2008-04-20. 
  5. "Particle Data Groups: 2006 Review of Particle Physics – Sigma0" (PDF). конс. 2008-04-20. 
  6. "Particle Data Groups: 2006 Review of Particle Physics – Sigma-" (PDF). конс. 2008-04-20. 
  7. 7,0 7,1 7,2 "Particle Data Groups: 2006 Review of Particle Physics – Sigma(1385)" (PDF). конс. 2008-04-20. 
  8. "Particle Data Groups: 2006 Review of Particle Physics – Xi0" (PDF). конс. 2008-04-20. 
  9. "Particle Data Groups: 2006 Review of Particle Physics – Xi-" (PDF). конс. 2008-04-20. 
  10. 10,0 10,1 "Particle Data Groups: 2006 Review of Particle Physics – Xi(1530)" (PDF). конс. 2008-04-20. 
  11. "Particle Data Groups: 2006 Review of Particle Physics – Omega-" (PDF). конс. 2008-04-20. 
  • Henry Semat, John R. Albright (1984). Introduction to atomic and nuclear physics. Chapman and Hall. ISBN 0-412-15670-9.