Планкова честичка

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето

Планковата честичка, именувана по физичарот Макс Планк, е хипотетичка честичка дефинирана како мала црна дупка чија Комптонова бранова должина е еднаква на нејзиниот Шварцшилдов радиус.[1] Нејзината маса е на тој начин приближна на планковата маса, а нејзината Комптонова бранова должина и нејзиниот Шварцшилдов радиус се околу планковата должина.[2] Планковите честички понекогаш се користат како вежба за да се дефинира Планковата маса и Планковата должина.[3] Тие играат улога во некои модели на еволуцијата на универзумот за време на Планковата ера.[4]

Во споредба со протонот, на пример, Планковата честичка би била екстремно мала (нејзиниот радиус е еднаков на Планковата должина, која е околу 10−20 пати поголема од радиусот на протонот) и помасивна ( планковата маса е 1019 пати поголема од масата на протонот).[5] Планковата честичка, исто така, би имала многу минливо постоење, испарувајќи поради Хокинговото зрачење по околу 5×10−39 секунди.

Извор[уреди | уреди извор]

Додека мислењата се разликуваат во однос на нејзината соодветна дефиниција, најчестата дефиниција на планковата честичка е честичка чија Комптонова бранова должина е еднаква на нејзиниот Шварцшилдов радиус. Ова ја поставува врската:

Така правејќи ја масата на таквата честичка:

Оваа маса ќе биде пати поголема од Планковата маса, правејќи ја Планковата честичка 1,772 пати посилна од единицата за Планковата маса.

Нејзиниот радиус ќе биде Комптоновата бранова должина:

Планковата должина P е дефинирана како

Димензии[уреди | уреди извор]

Со користење на горенаведените изведувања можеме да ги замениме универзалните константи h, G и c и да ги определиме физичките вредности за масата и радиусот на честичката.

Табела 1: Физички димензии на планковата честичка
Параметар Димензија Вредност во SI единици
Маса М 3.85763×10−8 kg
Радиус L 5.72947×10−35 м
Волумен L3 7.87827×10−103 m3
Густина M L−3 4.89655×1094 kg m−3
Живот T 4.826512×10−39 s

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Michel M. Deza; Elena Deza. Encyclopedia of Distances. Springer; 1 June 2009. . p. 433.
  2. "Light element synthesis in Planck fireballs" - SpringerLink
  3. B. Roy Frieden; Robert A. Gatenby. Exploratory data analysis using Fisher information. Springer; 2007. . p. 163.
  4. Harrison, Edward Robert (2000), Cosmology: the science of the universe, Cambridge University Press, ISBN 978-0-521-66148-5  p. 424
  5. Harrison 2000, стр. 478.

Надворешни врски[уреди | уреди извор]