Прејди на содржината

Двоуснена носна согласка

Од Википедија — слободната енциклопедија
Двоуснена носна согласка
m
МФА-бр.114
Шифрирање
Единица (дек.)m
Уникод (хекс.)U+006D
X-SAMPAm
Киршенбаумm
Звук
 

Двоуснена носна согласка (билабијален назал) — вид согласен глас застапен во највеќето јазици. Симболот во меѓународната фонетска азбука кој го претставува гласот е ⟨m⟩, а во X-SAMPA истиот е претставен со ⟨m⟩. Во македонскиот јазик, гласот е застапен со буквата „м“.

Гласот се јавува во речиси сите јазици на светот, со многу ретки исклучоци (на пр. мохавскиот, кој себеси се нарекува „кањенкеха“).

Особености

[уреди | уреди извор]

Особености на гласот:

  • Начинот на творба е препречен, што значи дека се создава со попречување на воздушниот тек во говорниот апарат. Бидејќи согласката е исто така носна, попречениот тек се пренасочува низ носот.
  • Местото на творба е двоуснено, што значи дека се создава со двете усни.
  • Фонацијата е звучна, што значи дека гласните жици треперат при творбата.
  • Ова е носна согласка, што значи дека воздухот излегува низ носот, или само низ носот (носна избувна согласка) или истовремено и низ устата.
  • Бидејќи гласот не се создава со воздушен тек по јазикот, за оваа согласка не важи двојбата „средна–странична“.
  • Воздушниот механизам е белодробно издишен, што значи дека се создава со истиснување на воздух единствено низ белите дробови и дијафрагмата, што важи за највеќето гласови.

Застапеност во јазиците

[уреди | уреди извор]
ЈазикЗборМФАЗначење
адигејскимазэ[maːza]месечина
англискиhim[hɪm]него
арапскилитературно[1]مطابخ[maˈtˤaːbɪx]кујни
асирски новоарамејскиmara[maːra]сопственик
баскискиmaitatu[majt̪at̪u]сака
бенгалскиমা[ma]мајка
бугарскимъгла[mɐɡla]магла
велшкиmam[mam]мајка
виетнамски[2]muối[mwoj˧ˀ˥]сол
германскиMaus[maʊ̯s]глушец
грузиски[3]სამი[ˈsɑmi]три
грчки[4]μάζα/maza[ˈmaza]грутка
гуџаратскиમોર/mōr[moːɾ]паун
ерменскиисточноерм.[5]մայր[mɑjɾ]ⓘмајка
есперантоtempo['tempo]време
западнофризискиmar[mar]езеро
запотечкитилкијапански[6]man[maŋ]животно
индонезиски[7]masuk[ˈmäsʊʔ]влегува
италијански[8]mamma[ˈmamma]мамичка
јапонски[9]乾杯/kampai[kampai]на здравје
јиꂷ/ma[ma˧]бамбус
кабардинскимазэ[maːza]месечина
кагајански[10]?[manaŋ]дада
каталонски[11]mare[ˈmaɾə]мајка
кинескикантонски晚/maan5[maːn˩˧]ноќ
мандарински母親/mǔqīn[mu˨˩ tɕʰin˥]мајка
корејски엄마/eomma[ʌmma]мамичка
македонскимајка[ˈmajka]мајка
малајалски[12]കമ്മി[kəmmi]кусок
малајскиmalam[mäläm]ноќ
малтешкиilma[ilma]вода
маратскиमन[mən]ум
муцунmuruṭ[muɾuʈ]ноќ
норвешкиmamma[ˈmɑmːɑ]мама
пенџапскиਮੈਂ[mɛ̃ː]јас
персискиمادر[mɒdær]мајка
пирахаbaíxi[ˈmàí̯ʔì]родител
полски[13]masa[ˈmäsä]ⓘмаса
португалски[14]mato[ˈmatu]грмушка
руски[15]муж[muʂ]ⓘсопруг
свахилиmiti[ˈmiti]дрвја
словачкиmuž[mʊʃ]маж
српскохрватскимилина / milina[milǐnä]милина
турскиbenim[be̞nim]мое
ујгурскиmen[mæn]јас
украинскимолоко[moɫoˈkɔ]млеко
унгарскиma[mɒ]денес
урдуمکان[məkaːn]куќаф
филипинскиmanok[maˈnok]шетел
финскиminä[ˈminæ]јас
француски[16]manger[mɑ̃ʒe]-
хавајски[17]maka[maka]око
хебрејскиאמא[ˈʔimä]мајка
хиндиमकान[məkaːn]куќа
холандски[18]mond[mɔnt]уста
цескимец[mɛ̝t͡s]јазик
черокискиᎠᎹ[ama˦]вода
чешкиmuž[mʊʃ]маж
шведскиmask[mask]црв
шпански[19]grumete[ɡɾuˈme̞te̞]бродски прислужник

Поврзано

[уреди | уреди извор]

Наводи

[уреди | уреди извор]
  1. ↑ Thelwall (1990:37)
  2. ↑ Thompson (1959:458–461)
  3. ↑ Shosted & Chikovani (2006:255)
  4. ↑ Newton (1972:10)
  5. ↑ Dum-Tragut (2009:19)
  6. ↑ Merrill (2008:108)
  7. ↑ Soderberg & Olson (2008:210)
  8. ↑ Rogers & d'Arcangeli (2004:117)
  9. ↑ Okada (1991:94)
  10. ↑ Olson и др. (2010:206–207)
  11. ↑ Carbonell & Llisterri (1992:53)
  12. ↑ Ladefoged (2005:165)
  13. ↑ Jassem (2003:103)
  14. ↑ Cruz-Ferreira (1995:91)
  15. ↑ Padgett (2003:42)
  16. ↑ Fougeron & Smith (1993:73)
  17. ↑ Ladefoged (2005:139)
  18. ↑ Gussenhoven (1992:45)
  19. ↑ Martínez-Celdrán, Fernández-Planas & Carrera-Sabaté (2003:255)

Библиографија

[уреди | уреди извор]
  • Carbonell, Joan F.; Llisterri, Joaquim (1992), „Catalan“, Journal of the International Phonetic Association, 22 (1–2): 53–56, doi:10.1017/S0025100300004618
  • Dum-Tragut, Jasmine (2009), Armenian: Modern Eastern Armenian, Amsterdam: John Benjamins Publishing Company
  • Cruz-Ferreira, Madalena (1995), „European Portuguese“, Journal of the International Phonetic Association, 25 (2): 90–94, doi:10.1017/S0025100300005223
  • Fougeron, Cecile; Smith, Caroline L (1993), „Illustrations of the IPA:French“, Journal of the International Phonetic Association, 23 (2): 73–76, doi:10.1017/S0025100300004874
  • Gussenhoven, Carlos (1992), „Dutch“, Journal of the International Phonetic Association, 22 (2): 45–47, doi:10.1017/S002510030000459X
  • Jassem, Wiktor (2003), „Polish“, Journal of the International Phonetic Association, 33 (1): 103–107, doi:10.1017/S0025100303001191
  • Ladefoged, Peter (2005), Vowels and Consonants (Second. изд.), Blackwell
  • Martínez-Celdrán, Eugenio; Fernández-Planas, Ana Ma.; Carrera-Sabaté, Josefina (2003), „Castilian Spanish“, Journal of the International Phonetic Association, 33 (2): 255–259, doi:10.1017/S0025100303001373, Архивирано од изворникот на 2021-03-08, Посетено на 2017-03-22
  • Merrill, Elizabeth (2008), „Tilquiapan Zapotec“ (PDF), Journal of the International Phonetic Association, 38 (1): 107–114, doi:10.1017/S0025100308003344, Архивирано од изворникот (PDF) на 2019-12-16, Посетено на 2017-03-22
  • Newton, Brian (1972), The generative Interpretation of Dialect: A Study of Modern Greek Phonology, Cambridge Studies in Linguistics, 8, Cambridge University Press
  • Olson, Kenneth; Mielke, Jeff; Sanicas-Daguman, Josephine; Pebley, Carol Jean; Paterson, Hugh J., III (2010), „The phonetic status of the (inter)dental approximant“, Journal of the International Phonetic Association, 40 (2): 199–215, doi:10.1017/S0025100309990296
  • Okada, Hideo (1991), „Phonetic Representation:Japanese“, Journal of the International Phonetic Association, 21 (2): 94–97, doi:10.1017/S002510030000445X
  • Padgett, Jaye (2003), „Contrast and Post-Velar Fronting in Russian“, Natural Language & Linguistic Theory, 21 (1): 39–87, doi:10.1023/A:1021879906505
  • Rogers, Derek; d'Arcangeli, Luciana (2004), „Italian“, Journal of the International Phonetic Association, 34 (1): 117–121, doi:10.1017/S0025100304001628
  • Shosted, Ryan K.; Vakhtang, Chikovani (2006), „Standard Georgian“, Journal of the International Phonetic Association, 36 (2): 255–264, doi:10.1017/S0025100306002659
  • Soderberg, Craig D.; Olson, Kenneth S. (2008), „Illustrations of the IPA:Indonesian“, Journal of the International Phonetic Association, 38 (2): 209–213, doi:10.1017/S0025100308003320
  • Thelwall, Robin (1990), „Illustrations of the IPA: Arabic“, Journal of the International Phonetic Association, 20 (2): 37–41, doi:10.1017/S0025100300004266
  • Thompson, Laurence (1959), „Saigon phonemics“, Language, 35 (3): 454–476, doi:10.2307/411232, JSTOR 411232


Табела на белодробни согласки по МФА аудио
По место → Уснени Преднојазични Среднојазични Заднојазични Гласилни
↓ По начин Дво​уснени Уснено-​забни Заб​ни Венеч​ни Задно-​венеч. Свие​ни Предно-​непчени Задно​непчени Ресич​ни Голтни​чки Надгла​сил​ни Гласил​ни
Носни m̥ m ɱ n̪ n̥ n n̠ ɳ ɲ̥ ɲ ŋ̊ ŋ ɴ
Избувни p b p̪ b̪ t̪ d̪ t d ʈ ɖ c ɟ k ɡ q ɢ ʡ ʔ
Струјни ɸ β f v θ ð s z ʃ ʒ ʂ ʐ ç ʝ x ɣ χ ʁ ħ ʕ ʜ ʢ h ɦ
Приближни ʋ ɹ ɻ j ɰ
Трепетни ʙ r ɽ͡r ʀ я *
Едноударни ⱱ̟ ⱱ ɾ ɽ ɢ̆ ʡ̯
Стран. струј. ɬ ɮ ɭ˔̊ ʎ̥˔ ʎ˔ ʟ̝̊ ʟ̝
Стран. прибл. l ɭ ʎ ʟ
Стран. едноуд. ɺ ɺ̠ ʎ̯
Небелодробни согласки
Чкрапави ʘ ǀ ǃ ǂ ǁ
ʘ̃ ʘ̃ˀ ʘ͡q ʘ͡qʼ
Уфрлени ɓ ɗ ʄ ᶑ ɠ ʛ
Исфрлени pʼ tʼ cʼ ʈʼ kʼ qʼ
fʼ θʼ sʼ ɬʼ xʼ χʼ
tsʼ tɬʼ cʎ̝̥ʼ tʃʼ ʈʂʼ kxʼ kʟ̝̊ʼ
Слеани согласки
p̪f b̪v ts dz tʃ dʒ tɕ dʑ ʈʂ ɖʐ
tɬ dɮ cç ɟʝ cʎ̥˔ ɟʎ˔ kʟ̝̊ ɡʟ̝
Сложени согласки
Незаградни ʍ w ɥ ɧ
Заградни k͡p ɡ͡b ŋ͡m
Табелава содржи фонетски симболи што може да не се прикажат правилно кај некои прелистувачи. [Помош]
Онаму кајшто симболите се дадени во парови, „лев—десен“ претставува „безвучна—звучна“ согласка.
Исенчените полиња претставуваат неизводливи гласовни творби.
* Симболот го нема во МФА.
Преземено од „https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=Двоуснена_носна_согласка&oldid=5414167“