Свиена едноударна согласка

Свиена едноударна согласка
ɽ
Слика
МФА-бр.	125
Шифрирање
Единица (дек.)	ɽ
Уникод (хекс.)	U+027D
X-SAMPA	r`
Киршенбаум	*.
	преглед; разговор; уреди;

Свиената едноударна согласка е вид на согласка во некои јазици. Меѓународната фонетска азбука (МФА) го бележи овој глас со симболот ⟨ɽ⟩, додека X-SAMPA го претставува со ⟨r`⟩.

Јазикот тода има свиена трепетна согласка што се претставува со истиот симбол на МФА.

Особености

Свиената едноударна согласка ги има следниве особености:

Начинот на творба на оваа согласка е едноударен, што значи дека се создава со едно стегање на мускулите, така што органот на творба (обично јазикот) се удира од друг.
Местото на творба е свиено, што прототипно значи дека се создава со подјазично - со врвот на јазикот свиткан нагоре. Поопшто земено, гласот е задновенечен без да претрпи палатализација. Ова значи дека покра прототипната подјазична творба, јазичниот допир може да биде и врвен или рамен.
Фонацијата е звучна, што значи дека гласните жици треперат при творбата.
Ова е устена согласка, што значи дека воздухот излегува само низ устата.
Ова е средна согласка, што значи дека се создава со насочување на воздушниот тек долж средината на јазикот наместо по страните.
Воздушниот механизам е белодробно издишен, што значи дека се создава со истиснување на воздух единствено низ белите дробови и дијафрагмата, што важи за највеќето гласови.

Јазици

Јазик		Збор	МФА	Значење	Белешки
елвделски		luv	[ɽʏːv]	'дозвола'
енга		yála	[jɑɽɑ]	'срам'
јапонски		さようなら сајонара	[sä˨.jo̞ː˦.nä˨.ɽä˨]^ⓘ	'догледање'
непалски^[1]		तह	[bʱaɽa]	'кирија'
норвешки	највеќето говорници	blad	[bɽɑː]	'лист'	Алофон на /ɭ/.
португалски	кајпирски бразилски^[2]^[3]	madeira	[maˈdeːɽɐ]	'дрво' (материјал)	Меѓусамогласен алофон на /ɾ/.
урду		بڑا	[bəɽɑː]	'голем'	На арабица: ⟨ڑ⟩. Постои и приздивна варијанта.
хауса		bara	[bəɽa]	'слуга'	На арабица: ⟨ر⟩
хинди		बड़ा	[bəɽɑː]	'голем'	Претставен со ⟨ड़⟩. Постои и приздивна варијанта.
шведски	некои наречја	blad	[bɽɑː]	'лист'	Алофон на /l/.

Поврзано

Наводи

↑ Khatiwada (2009:377)
↑ Акустичко-фонетски особености на свиеното /r/ во бразилскиот португалски: податоци од дописници цо Пато Бранко, Парана Архивирано на 3 март 2016 г.. Иринеу да Силва Фераз, стр. 19-21 (португалски)
↑ Слоговниот завршеток /r/ во главното подрачје на павовската задгбрнина: социолингвистичка анализа Архивирано на 26 септември 2013 г. - Кандида Мара Брито, стр. 111 (стр 2 во прилож. PDF) (португалски)

Bibliography

Khatiwada, Rajesh (2009), „Nepali“, Journal of International Phonetic Association, 39 (3): 337–380


п р у Табела на белодробни согласки по МФА аудио
По место →	Уснени				Преднојазични								Среднојазични						Заднојазични				Гласилни
↓ По начин	Двоуснени		Уснено-забни		Забни		Венечни		Задно-венеч.		Свиени		Предно-непчени		Заднонепчени		Ресични		Голтнички		Надгласилни		Гласилни
Носни	m̥	m		ɱ		n̪	n̥	n		n̠		ɳ	ɲ̥	ɲ	ŋ̊	ŋ		ɴ
Избувни	p	b	p̪	b̪	t̪	d̪	t	d			ʈ	ɖ	c	ɟ	k	ɡ	q	ɢ			ʡ		ʔ
Струјни	ɸ	β	f	v	θ	ð	s	z	ʃ	ʒ	ʂ	ʐ	ç	ʝ	x	ɣ	χ	ʁ	ħ	ʕ	ʜ	ʢ	h	ɦ
Приближни				ʋ				ɹ				ɻ		j		ɰ
Трепетни		ʙ						r				ɽ͡r						ʀ				я *
Едноударни		ⱱ̟		ⱱ				ɾ				ɽ						ɢ̆				ʡ̯
Стран. струј.							ɬ	ɮ			ɭ˔̊		ʎ̥˔	ʎ˔	ʟ̝̊	ʟ̝
Стран. прибл.								l				ɭ		ʎ		ʟ
Стран. едноуд.								ɺ				ɺ̠		ʎ̯

**Небелодробни согласки**
Чкрапави	ʘ	ǀ	ǃ		ǂ		ǁ
Чкрапави	ʘ̃	ʘ̃ˀ	ʘ͡q		ʘ͡qʼ
Уфрлени	ɓ	ɗ	ʄ	ᶑ	ɠ		ʛ
Исфрлени	pʼ	tʼ	cʼ	ʈʼ	kʼ		qʼ
	fʼ	θʼ	sʼ	ɬʼ	xʼ		χʼ
	tsʼ	tɬʼ	cʎ̝̥ʼ	tʃʼ	ʈʂʼ	kxʼ	kʟ̝̊ʼ

**Слеани согласки**
p̪f	b̪v	ts	dz	tʃ	dʒ	tɕ	dʑ	ʈʂ	ɖʐ
		tɬ	dɮ	cç	ɟʝ	cʎ̥˔	ɟʎ˔	kʟ̝̊	ɡʟ̝

**Сложени согласки**
Незаградни	ʍ	w	ɥ	ɧ
Заградни	k͡p	ɡ͡b	ŋ͡m

Табелава содржи фонетски симболи што може да не се прикажат правилно кај некои прелистувачи. [Помош]

Онаму кајшто симболите се дадени во парови, „лев—десен“ претставува „безвучна—звучна“ согласка.

Исенчените полиња претставуваат неизводливи гласовни творби.

* Симболот го нема во МФА.

[1] Khatiwada (2009:377)

[2] Акустичко-фонетски особености на свиеното /r/ во бразилскиот португалски: податоци од дописници цо Пато Бранко, Парана Архивирано на 3 март 2016 г.. Иринеу да Силва Фераз, стр. 19-21 (португалски)

[3] Слоговниот завршеток /r/ во главното подрачје на павовската задгбрнина: социолингвистичка анализа Архивирано на 26 септември 2013 г. - Кандида Мара Брито, стр. 111 (стр 2 во прилож. PDF) (португалски)

[1]

[2]

[3]