Свиена носна согласка

Свиена носна согласка
ɳ
Слика
МФА-бр.	117
Шифрирање
Единица (дек.)	ɳ
Уникод (хекс.)	U+0273
X-SAMPA	n`
Киршенбаум	n.

Свиената носна согласка (ретрофлексен назал) е вид на согласка во некои јазици. Меѓународната фонетска азбука (МФА) ја претставува со симболот ⟨ɳ ⟩, а X-SAMPA го користи n`. Како и сите свиени согласки, симболот во МФА е создаден со придодавање на надесно свртено ченгелче кон десната ногарка на буквата n (буквата на соодветната венечна согласка). Симболот е по изглед сличен на ⟨ ɲ⟩ (преднонепчена носна согласка), но неговото ченгелче излегува од левата ногарка и е свртено налево, а потсетува и на ⟨ŋ⟩ (заднонепчена носна согласка), кој има налево свртено опавче што продолжува од десната ногарка.

Особености

Свиената носна согласка ги има следниве особености:

• Начинот на творба е препречен, што значи дека се создава со попречување на воздушниот тек во говорниот апарат. Бидејќи согласката е исто така носна, попречениот тек се пренасочува низ носот.
• Местото на творба е свиено, што прототипно значи дека се создава со подјазично - со врвот на јазикот свиткан нагоре. Поопшто земено, гласот е задновенечен без да претрпи палатализација. Ова значи дека покра прототипната подјазична творба, јазичниот допир може да биде и врвен или рамен.
• Фонацијата е звучна, што значи дека гласните жици треперат при творбата.
• Ова е носна согласка, што значи дека воздухот излегува низ носот, или само низ носот (носна избувна согласка) или истовремено и низ устата.
• Бидејќи гласот не се создава со воздушен тек по јазикот, за оваа согласка не важи двојбата „средна–странична“.
• Воздушниот механизам е белодробно издишен, што значи дека се создава со истиснување на воздух единствено низ белите дробови и дијафрагмата, што важи за највеќето гласови.

Јазици

Јазик		Збор	МФА	Значење	Белешки
виетнамски		bạn trả	[ɓaɳ˧ˀ˨ʔ ʈa˧˩˧]	'плаќаш'	Алофон на /n/ пред /ʈ/.
енинтиљаква		yingarna	[ jiŋaɳa]	'змија'
канадски		ಅಣೆ	[ʌɳe]	'брана'
малајалски		അണ	[aɳa]	'челуст'
маратски		बाण	[baːɳ]	'стрела'
норвешки		garn	[ɡɑːɳ ]ⓘ	'преѓа'
орија		ବଣି	[bɔɳi]	'стар'
паштунски		اتڼ Atəṇ		'атан'
пенџапски		ਪੁਰਾਣਾ / پُراڻا‎	[pʊraːɳaː]	'стар'
тамилски		அணல்	[aɳal]	'врат'
телугу		ఒణ్ఢు	[oɳɖu]	'готвач'
хинди		गणेश	[ɡəɳeʃ ]	'Ганеша'
шведски		garn	[ɡɑːɳ ]ⓘ	'преѓа'

Поврзано

• Свиена согласка

Библиографија

• Eliasson, Stig (1986), „Sandhi in Peninsular Scandinavian“, Во Anderson, Henning (уред.), Sandhi Phenomena in the Languages of Europe, Berlin: de Gruyter, стр. 271–300
• Keane, Elinor (2004), „Tamil“, Journal of the International Phonetic Association, 34 (1): 111–116, doi:10.1017/S0025100304001549
• Ladefoged, Peter (2005), Vowels and Consonants (II. изд.), Blackwell
• Thompson, Laurence (1959), „Saigon phonemics“, Language, 35 (3): 454–476, doi:10.2307/411232, JSTOR 411232

Табела на белодробни согласки по МФА аудио

По место →

Уснени

Преднојазични

Среднојазични

Заднојазични

Гласилни

↓ По начин

Дво​уснени

Уснено-​забни

Заб​ни

Венеч​ни

Задно-​венеч.

Свие​ни

Предно-​непчени

Задно​непчени

Ресич​ни

Голтни​чки

Надгла​сил​ни

Гласил​ни

Носни

m̥

m

ɱ

n̪

n̥

n

n̠

ɳ

ɲ̥

ɲ

ŋ̊

ŋ

ɴ

Избувни

p

b

p̪

b̪

t̪

d̪

t

d

ʈ

ɖ

c

ɟ

k

ɡ

q

ɢ

ʡ

ʔ

Струјни

ɸ

β

f

v

θ

ð

s

z

ʃ

ʒ

ʂ

ʐ

ç

ʝ

x

ɣ

χ

ʁ

ħ

ʕ

ʜ

ʢ

h

ɦ

Приближни

ʋ

ɹ

ɻ

j

ɰ

Трепетни

ʙ

r

ɽ͡r

ʀ

я *

Едноударни

ⱱ̟

ⱱ

ɾ

ɽ

ɢ̆

ʡ̯

Стран. струј.

ɬ

ɮ

ɭ˔̊

ʎ̥˔

ʎ˔

ʟ̝̊

ʟ̝

Стран. прибл.

l

ɭ

ʎ

ʟ

Стран. едноуд.

ɺ

ɺ̠

ʎ̯

Небелодробни согласки

Чкрапави	ʘ	ǀ	ǃ		ǂ		ǁ
	ʘ̃	ʘ̃ˀ	ʘ͡q		ʘ͡qʼ
Уфрлени	ɓ	ɗ	ʄ	ᶑ	ɠ		ʛ
Исфрлени	pʼ	tʼ	cʼ	ʈʼ	kʼ		qʼ
	fʼ	θʼ	sʼ	ɬʼ	xʼ		χʼ
	tsʼ	tɬʼ	cʎ̝̥ʼ	tʃʼ	ʈʂʼ	kxʼ	kʟ̝̊ʼ

Слеани согласки

p̪f	b̪v	ts	dz	tʃ	dʒ	tɕ	dʑ	ʈʂ	ɖʐ
		tɬ	dɮ	cç	ɟʝ	cʎ̥˔	ɟʎ˔	kʟ̝̊	ɡʟ̝

Сложени согласки

Незаградни	ʍ	w	ɥ	ɧ
Заградни	k͡p	ɡ͡b	ŋ͡m

Табелава содржи фонетски симболи што може да не се прикажат правилно кај некои прелистувачи. [Помош]

Онаму кајшто симболите се дадени во парови, „лев—десен“ претставува „безвучна—звучна“ согласка.

Исенчените полиња претставуваат неизводливи гласовни творби.

* Симболот го нема во МФА.