Кантонски јазик

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Кантонски
广州话 / 廣州話 Guǎngzhōu huà
Застапен во Кина, кинеска дијаспора
Подрачје делта на Бисерната Река (Гуангџоу/Кантон, Џунгшан, Фошан, Шенџен, Хонгконг, Макао), западен Хајнан
Јазично семејство
синотибетско
Дијалекти
гуангџоуански
сјигуански
Писмо традиционално кинеско писмо
Статус
Службен во

 Хонгконг
 Макао

(дефакто службен говорен облик на кинескиот во управата)
Регулативен орган Одделение за службен јазик [1]
Биро на јавните служби
Управа на Хонгконг
Јазични кодови
ISO 639-3
Linguist yue-can

Кантонскиот јазик (广州话 / 廣州話, мктр. гуангџоу хуа = „гуангџоуански јазик“) е јазик со потекло од околината на градот Гуангџоу (Кантон) на југот на Кина и се смета за престижно наречје на јазикот јуе.

Во континентална Кина, кантонскиот е лингва франка во покраината Гуангдунг и некои околни подрачја како источниот дел на покраината Гуангсји. Покрај овие подрачја, јазикот е главен јазик во секојдневниот живот во Хонгконг и Макао. Кантонскиот е мошне застапен во кинеската дијаспора во југоисточна Азија (како Сингапур и Божиќниот Остров), САД, Канада, Бразил, Перу, Куба, Панама, Австралија и Нов Зеланд, како и извесни делови од Европа, па така претставува најговорен кинески јазик по мандаринскиот.

Поимот „кантонски“ се однесува на престижното наречје на Кантон, но честопати се употребува и во поширока смисла, за целата група јуе, вклучувајќи ги блиските наречја како тајшанското.

Јазикот се смета за дел од културниот индентитет на неговите говорници во поголеми подрачја на јужна Кина, Хонгконг и Макао. Иако дели многу зборови со мандаринскиот, овие два јазика не се заемно разбирливи, претежно поради изговорот и граматичките разлики, како и употреба на историски утврдени зборови во кантонскиот. Најзабележлива е разликата во пишувањето, кое изгледа исто, но се изговара прилично различно.[2][3]

Културна улога[уреди]

Говорниот кантонски има разни регионални и локални наречја, а доста од нив се заемно неразбирливи. Највеќето ретко се среќаваат вон матичните подрачја, но некои од нив се говорат и во странство. Почнувајќи од 1909 г, главен јазик ширум сета Кина е мандаринскиот, кој се употребува образованието, медиумите и службеното општење,[4] но постојат неколку телевизии и радиостаници на кантонски јазик. Иако бројот на луѓе што го говорат кантонскиот јазик е релативно мал, тој е сепак несразмерно повеќе застапен по светот, што се должи претежно на големата стапка на иселување на жителите од тие краишта.

Кантонскиот е главен говорен јазик во Хонгконг и Макао. Покрај тоа, застапен е и во политичкиот живот, па со тоа и едиствениот немандарински јазик о земјата со ваква важна улога. Ова е воедно и најзастапениот облик на кинескиот јазик што се среќава во западните земји.

Јазикот има своја варијанта на поп-музика наречен „кантопоп“. Во Хонгконг претежно се слуша музика на кантонски јазик, па затоа многу музичари од остатокот од Кина и Тајван го учат јазикот и снимаат кантонски верзии на нивните песни.[5]

Особености[уреди]

Кантонскиот е тонски јазик. Има најразвиена книжевност по класичниот кинески и мандаринскиот. Бидејќи се користи претежно во Хонгконг и во дијаспората, правописот е традиционален, со извесен број на дополнителни знаци што не се присутни во стандардниот мандарински.

Романизација[уреди]

Романизацијата на кантонскиот се води по нагласокот во Гуангдунг и Хонгконг, и одиграла улога во утврдувањето на стандардниот кантонски јазик. Најважни системи се Бернет–Чао, Мејер–Вемпе, владината „романизација на гуангдуншкиот“, Јејл и јитпинг. Најзастапени од нив на светско ниво се Јејл и џитпингот.

Поврзано[уреди]

Наводи[уреди]

  1. „Одделение за службен јазик - Биро на јавните служби на Управата на Хонгконг“. Csb.gov.hk. 19 септември 2008. http://www.csb.gov.hk/english/aboutus/org/scsd/1470.html. конс. 20 јануари 2012.  (англиски)
  2. Cantonese: a comprehensive grammar, p.5, Stephen Matthews and Virginia Yip, Routledge, 1994
  3. Cantonese as written language: the growth of a written Chinese vernacular, стр. 48, Donald B. Snow, Hong Kong University Press, 2004
  4. Minglang Zhou, Hongkai Sun (2004). „Language Policy in the People's Republic of China: Theory and Practice Since 1949“. Springer. ISBN 1-4020-8038-7, 9781402080388. http://books.google.com.au/books?id=Z4O3bcRUwKQC. 
  5. Donald, Stephanie; Keane, Michael; Hong, Yin (2002). „Media in China: Consumption, Content and Crisis“. RoutledgeCurzon. стр. 113. ISBN 0-7007-1614-9. 

Надворешни врски[уреди]

Википедија
Издание на Википедија — слободната енциклопедија на кантонски јазик