Студеничани

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Студеничани
Studenichani.jpg

Поглед на селото Студеничани и падините на планината Китка во позадина

Студеничани is located in Македонија
Студеничани
Местоположба на Студеничани во Македонија
Координати 41°54′56″N 21°31′50″E / 41.91556° СГШ; 21.53056° ИГД / 41.91556; 21.53056Координати: 41°54′56″N 21°31′50″E / 41.91556° СГШ; 21.53056° ИГД / 41.91556; 21.53056
Општина Coat of arms of Studeničani Municipality.png Студеничани
Население 5.786 жит.
(поп. 2002)
Надм. вис. 315 м
Commons-logo.svg Студеничани на Ризницата
Геодетска карта на Студеничани.

Студеничани — село во Општина Студеничани, во околината на градот Скопје и центар на истоимената Општина Студеничани.

Географиja и местоположба[уреди | уреди извор]

Селото се наоѓа во Скопската котлина, во областа Торбешија. Сместено во дол на допирот на подножјето на планината Китка и рамничарскиот дел на Скопското Поле. Стариот дел на селото е вовлечен во долот на Студеничанскиот поток, додека поновиот дел односно во поново време сѐ повеќе куќи се градат и селото се шири во рамничарскиот дел на Скопското поле во северен и северозападен правец. Студеничани се наоѓа на 16 км од Скопје и е речиси споено со соседното Драчево.

Историja[уреди | уреди извор]

Самото име на селото, кое потекнува од македонскиот јазик како и уште неколку називи на месности, укажуваат дека во минатото во Студеничани живееле Македонци[1]. Првиот пишан помен на селото низ историјата се среќава во 1300 година, кога се споменува дека во оваа област водел пат од Студеничишта, кое со сигурност се однесува на Студеничани[1]. На местото викано Киша (на албански: црква) кај џамијата во стариот дел на селото (маалото Гола), постоела црква која според преданијата е утврдено дека била посветена на Света Недела, а често пати на тоа место се ископувале и стари христијански гробови[1]. Според предание забележано во селото Долно Лисиче, крај Студеничани во месноста Крпач постоел и манастир посветен на Свети Димитрија[1]. Пишан доказ дека во селото Студеничани живееле Македонци христијани има во опширниот пописен дефтер за Скопскиот санџак од 1568/69 каде во селото Студеничани кое било тимар на некојси Рамазан се запишани 37 македонски христијански семејства и 6 неженети меѓу кои се среќаваат жителите со имиња Стојко Петко, Дојчин Стојко, Петко Јонко, Димитри Јован, Станко Пејо, Стојко Јонче, Милчо, Никола Златко, Никола Стефан итн.[2]

Од почетокот на XIX век во селото започнале да се доселуваат муслимански Албанци од северниот дел на Албанија, при што Македонците христијани постепено почнале да се иселуваат сѐ до 1880 година кога последните Македонци се иселиле од селото во Скопје[3]. Македонскиот просветител Јордан Хаџи-Константинов - Џинот во својот напис „Јужна страна скопска“ објавен во „Цариградски весник“ на 1 мај 1855 година за Студеничани запишал дека е село со разрушен манастир наречен Студеница Древнa од каде што се правале и устави и се распространувале по сите средновековни манастири, но денеска е турско и ништо од светина не останало освен „урвали“

Население[уреди | уреди извор]

Според статистиката на Васил К'нчов („Македониja, Етнографиja и статистика“) од 1900 година, во Студеничани живееле 480 жители, сите Албанци.[4]

Според послениот Попис на населението на Македонија од 2002 година, селото има 5.786 жители. Следува табела на националната структура на населението:[5]

Националност Вкупно
Македонци 160
Албанци 5.585
Турци 2
Роми 0
Власи 0
Срби 2
Бошњаци 2
Други 35

На табелата е прикажан националниот состав на населението низ сите пописни години:[6]

Години Македонци Албанци Турци Роми Власи Срби Бошњаци Ост. Вкупно
1948 1.648
1953 2 1.635 70 ... 7 1.714
1961 1 1.567 112 ... ... ... 2 1.682
1971 1 2.190 118 ... ... 6 2.315
1981 3 2.067 708 ... 482 3.260
1994 4.459 28 ... 1 4.488
2002 160 5.585 2 2 2 35 5.786

Родови[уреди | уреди извор]

Албански муслимански родови:

  • Гола - најстар род кои своето име го добиле по некој предок кој бил „гол и сиромав“, поради што може да се смета дека водат потекло од помуслиманет и поалбанчени македонски староседелци
  • Реџалар, Шумбат, Љилалар, М'нче, Ибишалар (сите по потекло од Албанија), Думолар (од областа Љума во северна Албанија)
  • Калаа и Калес (двата од областа Калис во Северна Албанија)
  • Карче (од селото Бицај во областа Љума, северна Албанија)
  • Мецуљ, Џокалар, Саладан, Имералар (сите од Северна Албанија)[7].

Македонците живеат во последните три-четириесетина куќи на крајот на Драчево, позади Православната богословија, игралиштето и зградата „Оксиген“ и училиштето „Св. Климент Охридски“, кои се водат на улицата Студеничанска и потпаѓаат под катастарската и административно во селото и општина Студеничани. Тие припаѓаат на македонските староседелски родови од Драчево: Весковски, Јаковчевци, Полтурчиновци, а некои се и подоцна доселени Стојановски, Цветановски и др.

Личности[уреди | уреди извор]

Економија[уреди | уреди извор]

Дел од населението се занимава со земјоделство, најмногу со одгледување тутун, пченица, зеленчук (пиперки, марули), лубеници, јагоди. Крај самиот пат кон Зелениково кој минува непосредно крај селото работат и повеќе авто-сервиси, вулканизери, перални за автомобили, ресторани за прослави, металски работилници, а во селото постојат и повеќе салони за мебел, продавници за различна стока, меѓу кои и големиот увозник на пластични материјали „Бурдем Пластик“. Дел од населението се занимава и со трговија и препродавање на земјоделски производи на скопските пазари.

Поврзано[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Трифуноски Ф. Јован. „Слив Маркове Реке - антропогеографска проматрања“. Филозофски факултет Скопје, 1958. стр. 110
  2. Соколоски, Методија (1984) (на македонски). Турски документи за историјата на македонскиот народ. VI. Скопје: Архив на Македонија. стр. 126–127. 
  3. Трифуноски Ф. Јован. „Слив Маркове Реке - антропогеографска проматрања“. Филозофски факултет Скопје, 1958. стр.110
  4. Кънчов, В. Македония. Етнография и статистика, София, 1900, с.209
  5. http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис во Македонија 2002. - Книга 10.
  6. Население на Република Македонија според изјаснувањето за етничката припадност, по населени места, според пописите на население 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 1994 и 2002 година (согласно територијалната организација од 1996 година) *Државен завод за статистика http://makstat.stat.gov.mk.
  7. Трифуноски Ф. Јован. „Слив Маркове Реке - антропогеографска проматрања“. Филозофски факултет Скопје, 1958. стр.110-111
  8. Феми Јонузи — Собрание на РМ

Надворешни врски[уреди | уреди извор]