Ново Село (Зелениковско)

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Ново Село
Novo Selo (Opstina Zelenikovo).jpg

Поглед на Ново Село

Ново Село is located in Македонија
Ново Село
Местоположба на Ново Село во Македонија
Координати 41°51′15″N 21°37′20″E / 41.85417° СГШ; 21.62222° ИГД / 41.85417; 21.62222Координати: 41°51′15″N 21°37′20″E / 41.85417° СГШ; 21.62222° ИГД / 41.85417; 21.62222
Општина Општина Зелениково
Население 149 жит.
(поп. 2002)
Надм. вис. 215 м
Ново Село на општинската карта
Ново Село во Општина Зелениково.svg

Атарот на Ново Село во рамките на општината
Commons-logo.svg Ново Село на Ризницата

Ново Село е село во Општина Зелениково, во околината на градот Скопје.

Географиja и местоположба[уреди | уреди извор]

Поглед на Ново Село

Ново Село се наоѓа во Таорската клисура на левиот брег на реката Вардар, веднаш наспроти вливот на Кадина Река во Вардар. Од градот Скопје е одалечено 32 километри[1]. Поврзано е со асвалтен пат со селата Пакошево и Зелениково, а до Ново Село оди автобусот 67а. Преку земјен пешачки пат е поврзано со селото Блаце и останатите села околу Катланово. Селото е ридско и лежи на надморска височина од 215 метри[1]. Селото има доста поволна положба искористувајќи ја плодната алувијална почва крај Вардар на запад и падините со песоклива почва на ридовите кон исток. Водата за пиење се добива од бунари, а денес и од водовод, додека порано жителите пиеле вода од реката Вардар[2]. Непосредни соседни села на Ново Село се: Пакошево и Зелениково на север, Блаце на исток, Кожле на југоисток, како и селата веднаш преку Вардар - Смесница на југозапад и Страхојадица на запад, со кои нема никакви сообраќајни врски.

Историja[уреди | уреди извор]

Најстариот запис за селото потекнува од манастирски поменици од XVI век[3]. Од историјата на селото, постои предание меѓу жителите, за една случка по која од тогаш големото село останале само 3 најстари родови во селото: Петревци, Батковци и Дојчевци (или Бојчевци или Дојчиновци). Во минатото Ново Село било големо село со 300 куќи, кои биле сместени крај Вардар и старата црква. Една ноќ во селото дошле некои патници-трговци, кои побарале да преспијат ноќта за утрото да го продолжат патот. Тие преспале во една куќа, а утрото кога заминале, на половина пат на ридовите кон селото Блаце забележале дека дел од златото им било украдено. Тогаш тие го проколнале селото да испусте и никој жив да не остане. По извесно време селото го зафатило некоја болест, од која починало голем дел од населението, а останале живи единствено родовите Петревци, Батковци и Дојчевци кои и до денес живеат во селото и се сметаат за најстари селски родови[4]. За ова предание дека во минатото селото броело 300 македонски куќи, па „се батисало“ од чума, во своите записи запишал и Јован Трифуноски[2]. Жителите на Ново Село еднаш во минатото доста умирале од колера, а источно од селото има гробови од селани кои тогаш умирале[2]. За да престане болеста, Ново Село морало да биде „заорано“: тоа го извршиле двајца браќа - близнаци со волови кои исто така биле близнаци[2]. Околу 1900 година, Ново Село имало само 18 македонски куќи[2]. Во времето на заминувањето на отоманската власт во 1912 година, селото било затечено како „вакавско село“ кое припаѓало на познатата Мустафа-пашина џамија во Скопје на која селаните ѝ давале 15% од житото и по уште 3 гроша од секоја куќа[2]. За време на Втората светска војна во селото се случила уште една интересна случка. Бидејќи дел од жителите на селото уште во минатото ја признале патријаршијата и во него имало српско училиште, бугарската фашистичка војска сметајќи го селото за „србоманско“ или „српско“ сакала да го расели и интернира да работи во логори во Бугарија, мислејќи дека жителите се доселеници-колонисти од Србија. Но, при посетата на селската црква бугарските службени лица, забележале дека таа е доста стара и заклучиле дека селаните се староседелци, при што селото се спасило од интернација и раселување[5]. .

Потекло и значење на името[уреди | уреди извор]

Најстариот запис за селото со името Ново Село потекнува од манастирски поменици од XVI век[3]. Поради тоа што во Скопско има неколку села со име Ново Село, имено во скопски Дервен, Средорек во Општина Ѓорче Петров, долината на Маркова Река, ова Ново Село во Општина Зелениково е познато и се нарекува и уште како Долно Ново Село или Ново Село на Вардар[2].

Стопанство[уреди | уреди извор]

Главна стопанска гранка и економски активности на населението на Ново Село се земјоделството и сточарството. Поради ридестиот предел со нискостеблеста грмушеста шума источно, севрено и јужно, во Ново Село најразвиено е сточарството посебно одгледувањето на кози од кои се произведува козјо млеко и сирење, а во помала мера и овци и крупен добиток како крави и волови. До крајот на Втората светска војна и забраната за чување на кози во времето на социјалистичкото уредување, жителите на Ново Село имале 20 трла со кози[2]. По забраната на козарството пасиштата на источната падина на Таорската Клисура биле слабо искористени[2], но денес тие сѐ повеќе и во сѐ поголем обем се користат за напасување на кози. Полјоделството е најповеќе развиено во плодната алувијална рамина веднаш до левиот брег на Вардар западно од селото. Од полјоделските култури најзастапни се житата односно пченицата и пченката, потоа индустриските и фуражните култури како детелината и зобот, градинарските култури, домат, пиперка, кромид, лук, зелка, марула на отворено и во оранжериско производство под пластеници. Мал дел од населението се бави и со трговија или работа во услужни и занаетчкиски дејности во Зелениково и Скопје. Во минатото во водите на реката Вардар во голема мерка бил застапен и риболовот при што рибата се ловела со кошеви и мрежи[2]. До шеесетите години на ХХ век, жителите на Ново Село во пазарните денови повеќе го посетувале Скопје, а помалку Велес[2].

Население[уреди | уреди извор]

Ново Село е населено исклучиво со Македонци. Од минатото се познати податоците дека во 1900 година имало само 18 куќи, а во 1960 година 60 македонски куќи. Во селото живеат старински родови и родови доселени од околните и некои велешки села. Според пописот од 2002 година, селото броело 149 жители, сите Македонци.

Родови[уреди | уреди извор]

Родовите во селото се делат на старински и доселени. Старинските родови ги сочинуваат: Батковци, Петревци, Близнаковци, Каровци и Грујовци[2]. Доселени родови се: Продановци (од с.Градовци), Манговци (од с.Дреново (Велешко), Араповци (од некое место на масивот Мокра Планина, веројатно од Китка или Голешница), Мартиновци, Кузманови, Бекироски, Стевановци, Богдановци (од соседното с.Пакошево), Дојчевци (од с.Дејковец), Аџиовски (од с.Зелениково)[2].

Општествени установи[уреди | уреди извор]

Цркви[уреди | уреди извор]

Иселеништво[уреди | уреди извор]

Иселеници од Ново Село се забележани во Скопје и селата Петровец, Таор, Огњанци, Р’жаничино, Идризово, Ново Село крај Лепенец, Инџиково[2].

Галерија[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. 1,0 1,1 Панов, Митко (1998) (на македонски). Енциклопедија на селата во Република Македонија. 213. Скопје: Патрија. 
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 2,13 Трифуноски, Јован (на српски). Сеоска насеља Скопске котлине - развитак села, порекло становништво и привредне одлике. 5. Скопје: Филозофски факултет. стр. 109–111. 
  3. 3,0 3,1 Иванова, Олга (2014) (на македонски). Речник на имињата на населените места во Македонија. Скопје: Институт за македонски јазик „Крсте Мисирков“. стр. 121. 
  4. По кажување на И.Маневски од родот Петревци жител на селото. Забележал Марио Шаревски, на 09.06.2011
  5. По кажување на И.Маневски од родот Петревци жител на селото. Забележал Марио Шаревски, на 09.06.2011