Горно Гратче

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Горно Гратче
Куќи во Мирновци.jpg

Маалото Мирновци

Горно Гратче is located in Македонија
Горно Гратче
Местоположба на Горно Гратче во Македонија
Координати 41°58′20″N 22°25′20″E / 41.97222° N; 22.42222° E / 41.97222; 22.42222Координати: 41°58′20″N 22°25′20″E / 41.97222° N; 22.42222° E / 41.97222; 22.42222
Регион Logo of Eastern Region, Macedonia.svg Источен
Општина Coat of arms of Kočani Municipality.svg Кочани
Област Осоговија
Население 13[1] жит.
(поп. 2002)
Пошт. бр. 2300
Повик. бр. 033
Шифра на КО 13009
Надм. вис. 900 м
Горно Гратче на општинската карта
Горно Гратче во Општина Кочани.svg

Атарот на Горно Гратче во рамките на општината
Commons-logo.svg Горно Гратче на Ризницата


Горно Гратче или Горно Градче — село во Општина Кочани, во областа Осоговија, во околината на градот Кочани.

Потекло на името[уреди | уреди извор]

Името на селото потекнува од местоположбата на селото во однос на соседното село Долно Гратче, кое во минатото било нарекувано само „Гратче“.[2]

Географија и местоположба[уреди | уреди извор]

Горно Гратче се наоѓа на ридест простор, северно од градот Кочани и над Кочанското Езеро. Селото е планинско и се простира на надморска височина од 900 м.[3] Нерамното земјиште околу селото е зафатено со ерозивни процеси и затоа е доста каменесто.[2] Селскиот атар зафаќа површина од 5,4 км2. Од Кочани е оддалечено 9 км.[3]

Месностите во селскиот атар се познати како: Милчовица, Тутулковица, Ковачка Рудина, Мирновец, Грамади, Црква, Грчки Дол, Грамадски Дол и Чукарки. Месноста Грчки Дол се наоѓа покрај возвишениот Градиште коешто му припаѓа на Долно Гратче. Селото е од разбиен тип, а некои од маалата се: Борово Врдо, Ржавец, Чукар Грамади, Вировчани, Анжијци, Буковци, Мирновци, Митковци, Плочари и Пупуновци. Од нив, Митковци е најиздвоено маало. Селото се снабдувало со вода за пиење од кладенци во доловите, а најпознатиот извор се нарекува Баба Великина Чешма.[2]

Историја[уреди | уреди извор]

Днешеното село не е многу стара населба и е основано во првата половина на XIX век. Него го основале три домаќинства од соседното и пониско село Долно Гратче. На местото на селото претходно имало сточарски колиби. Основачите на селото биле предци на денешните родови: Вировчани, Буковчани и Мирновчани. Со нивна поделба настанале и другите селски родови.

Во Првата балканска војна, 2 лица од Гратче (Горно и Долно) биле доброволци во Македонско-одринските доброволни чети.[4]

Стопанство[уреди | уреди извор]

Селото е едно од најсиромашните во областа.[2] Тоа нема некоја развиена земјоделска функција. Во рамките на неговиот атар, пасиштата зафаќаат површина од 198,8 ха, на шумите отпаѓаат 180,9 ха, а на обработливото земјиште 77,6 ха.[3]

Население[уреди | уреди извор]

Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија, Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Гратче (Долно и Горно живееле 175 жители, сите Македонци.[5]

Според скопскиот митрополит Фирмилијан, во 1902 година во Гратче имало 26 куќи во подаништво на Цариградската патријаршија.[6]

По податоци на егзархискиот секретар Димитар Мишев, („La Macédoine et sa Population Chrétienne“), во 1905 година во Горно и Долно Гратче имало 216 жители Македонци.[7]

Според пописот од 2002 година, во селото Горно Гратче живеат 13 жители, сите Македонци.[1]

Во табелата во продолжение е направен преглед на населението во сите пописни години:

Година 1900[8] 1905[9] 1948 1953 1961 1971 1981 1991 1994 2002
Население 175 / 189 213 191 83 31 20 15 13
Извор за 1948-2002 г.: Државен завод за статистика на РМ.[10]

Родови[уреди | уреди извор]

Горно Гратче е македонско село.

Според истражувањата од 1960 година, родови во селото се:

  • Доселеници: Вировчани (8 к.), Буковчани (5 к.) и Мирновчани (4 к.) кои се доселени од селото Долно Гратче; Боровчани (6 к.), Ржавчани (4 к.), Митковци (3 к.), Анџије (3 к.), Чукарчани (3 к.) и Грамадчани (2 к.) кои се гранки од претходните родови.[2]

Иселеништво[уреди | уреди извор]

Од селото има исленеиштво во Кочани.[2]

Самоуправа и политика[уреди | уреди извор]

Селото влегува во рамките на Општина Кочани од 1955 година.

Во периодот 1952-1955, селото било дел од Општина Полаки.

Во периодот 1950-1952, селото било дел од Општина Долно Гратче.

Во XIX век, Горно Гратче било дел од Кочанската каза на Отоманското Царство.

Изборно место[уреди | уреди извор]

Селото е опфатено во изборното место бр. 849 според Државната изборна комисија, сместено во просториите на основното училиште „Раде Кратовче“ на градот Кочани.[11]

На парламентарните избори во 2020 година, на ова изборно место биле запишани вкупно 563 гласачи.[12]

Култура и религија[уреди | уреди извор]

Селото нема селска слава, а починатите се погребувани на гробиштата на Долно Гратче.[2]

Културни знаменитости[уреди | уреди извор]

Археолошки наоѓалишта[13][2]

Галерија[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. 1,0 1,1 „Попис на Македонија“ (PDF). Завод за статистика на Македонија. 2002. Посетено на 26 март 2021.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 Трифуноски, Јован (1970). Кочанска котлина — сеоска насеља и становништво. Скопје: Универзитетска печатница. стр. 66–67.
  3. 3,0 3,1 3,2 Панов, Митко (1998). Енциклопедија на селата во Република Македонија: географски, демографски, и аграрни обележја (PDF). Скопје: Патрија. стр. 76-77.
  4. „Македоно-одринското опълчение 1912-1913 г. Личен състав“, Главно управление на архивите, 2006, стр. 840.
  5. Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 227.
  6. Извештај од скопскиот митрополит за бројот на куќи, 1902, отсликано од Државниот архив на Република Македонија.
  7. Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 132-133.
  8. К’нчов, Васил. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900
  9. Brancoff, D.M. „La Macédoine et sa Population Chrétienne“. Paris, 1905.
  10. „Население по возраст и по пол, по населени места, според пописите спроведени во Република Македонија по Втората светска војна“. Државен завод за статистика.
  11. „Описи на ИМ“ (PDF). Посетено на 26 март 2021.
  12. „Парламентарни избори 2020“. Посетено на 1 април 2021.
  13. Коцо, Димче (1996). Археолошка карта на Република Македонија. II. Скопје: Македонска академија на науките и уметностите. ISBN 9989649286.

Надворешни врски[уреди | уреди извор]