Карелски јазик

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Карелски јазик
karjal
kariela
karjala
Застапен во Русија, Финска
Подрачје Република Карелија, Тверска област
Народ Карелијци
Говорници 35,000  (1994–2010)e17
Јазично семејство
уралско
Писмо карелска азбука
Признаен како малцински во
 Финска[1]
Република Карелија[2]
Јазични кодови
ISO 639-2 krl
ISO 639-3 krl

Карелски (karjala, karjal или kariela) — балтофински јазик, дел од групата на уралски јазици. Карелскиот се зборува во руската Република Карелија. Карелскиот е сроден со финскиот јазик и некои фински јазичари го сметаат карелскиот за дијалект на финскиот јазик.[3]

Денес нема стандарден карелски јазик, па така секој писател си користи одреден дијалект. Пишаните норми биле развиени за севернокарелскиот, односно олонецкиот, тверскиот и лјудскиот дијалект. Сите дијалекти, освен тверскиот, се пишуваат на латиница.

Класификација[уреди | уреди извор]

Карелскиот е дел од балтофинските јазици, од семејството на уралски јазици. Јазикот е сроден со финскиот јазик.[4] Финскиот и карелскиот имаат заеднички предок, пракарелскиот, кој се зборувал покрај брегот на езерото Ладога. Карелскиот создава дијалектен континуум со финскиот.[5] Порано финските јазичари го сметале јазикот за дијалект на финскиот, но денес не е така. Покрај овие два, во оваа група е и естонскиот јазик.

Распространетост[уреди | уреди извор]

Карелскиот го зборуваат нешто над 30.000 лица во Русија, повеќето во Карелија. Карелскиот исто така се зборува во Финска, каде се проценува дека има околу 5.000 лица.[3] Поради војните и регрутациите во минатото, Карелијците во Финска не сочинуваат една компаткна заедница, туку се расштркани низ земјата.[6]

Статус[уреди | уреди извор]

Во Република Карелија јазикот е признат за малцински јазик.[2] Од 1990-те има движење во Републиката кое се залага за давање официјален статус на јазикот во Карелија.[7] Карелијците во Тверската област имаат национално-културна автономија и имаат право на употреба на карелскиот во училиштата и медиумите.[8] Во Финска, јазикот е признат како нерегионален национален малцински јазик.[9]

Поврзано[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Change in the regulation by the president of Finland about European Charter for Regional or Minority Languages, 27.11.2009 (in Finnish)
  2. 2,0 2,1 Законодательные акты: О государственной поддержке карельского, вепсского и финского языков в Республике Карелия
  3. 3,0 3,1 „Kotimaisten kielten tutkimuskeskus :: Karjalan kielet“. http://www.kotus.fi/index.phtml?s=174. посет. 6 јуни 2010 г. 
  4. „The Red Book of the Peoples of the Russian Empire – THE KARELIANS“. http://www.eki.ee/books/redbook/karelians.shtml. посет. 6 јуни 2010 г. 
  5. http://www.helsinki.fi/hum/sugl/oppimat/imsjohd/suomi.html
  6. „ELDIA project - Karelian“. http://www.eldia-project.org/index.php?option=com_content&view=article&id=88%3Akarelian&catid=50%3Alanguage-descriptions-category&Itemid=64&lang=en. посет. 10 јули 2010 г. 
  7. „Koulunjohtaja Paavo Harakka - Esitelmä valtakunnallisilla kotiseutupäivillä“. http://www.karjalankielenseura.fi/tekstit/kirjoituksia/valtimo082001.html. посет. 6 јуни 2010 г. 
  8. „The Karelian Language and Tver Karelian Cultural Autonomy“. http://www.joensuu.fi/fld/methodsxi/abstracts/turicheva.html. посет. 31 јули 2010 г. 
  9. „FINLEX - Asetus alueellisia kieliä tai vähemmistökieliä koskevan eurooppalaisen peruskirjan voimaansaattamisesta“. http://www.finlex.fi/fi/laki/alkup/2009/20090956. посет. 6 јуни 2010 г. 

Надворешни врски[уреди | уреди извор]