Александру Македонски

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Александру Македонски
Alexandru Macedonski - Foto01.jpg
Портрет на Александру Македонски.
ИмеAlexandru Macedonski
Роден/аАлександру Македонски
14 март 1854(1854-03-14)
Букурешт, Влашка (денес Романија)
Починат/а24 ноември 1920(1920-11-24) (возр. 66)
Букурешт, Романија
ПочивалиштеГробишта Белу, Букурешт
Занимањепоет, писател
Јазикромански
НационалностРоманец
Жанрпоезија, роман, краток расказ
Книжевно движењеромантицизам

Александру Македонски (романски: Alexandru Macedonski) — романски поет, писател и новинар од македонско потекло, често именуван како најпознат и највлијателен романски поет после Михај Еминеску. Предвесник на локалната модернистичка литература, тој е првиот локален автор кој употребил слободен стих, а некои тврдеа дека биле први во модерната европска литература. Неговиот дедо е Димитрие Македонски, син на Стојан Минчо од Македонија.[1]

Потекло[уреди | уреди извор]

Татковското семејство на поетот пристигнало во Влашка во почетокот на 19 век. Тие биле од македонско потекло. Дедото на Александру, Димитрие и братот на Димитрие, Павел, учествувле во востанието во 1821 година против администрацијата на Фанариотите, и во сојуз со Филики Етерија; Димитрие станал предмет на контроверзии кога, во последната фаза од бунтот, застана на страната на Етериа во нејзината конфронтација со влашкиот водач Тудор Владимиреску, земајќи активно учество во убиството на овој.[2] Двајцата браќа Македонски имаа кариера во влашките војни сили, во време кога земјата беше управувана од царски руски пратеници, кога Регуламентулскиот органски режим го призна семејството како припадност на благородништвото на Влашка.[3]

Животопис[уреди | уреди извор]

Како лидер на космополитски и естетички тренд формиран околу списанието Литератул, тој дијаметрално се спротивставуваше на традиционализмот на внатрешниот изглед на современиот Михаи Еминеску и неговото училиште. Дебитирајќи како неоромантичен во влашкиот традиција, Македонецот поминува низ реалистичко-натуралистичката етапа која ја смета за “социјална поезија”, додека постепено го прилагодува својот стил на симболизмот и параназизмот, и постојано, но неуспешно се обидува да се наметне во франкофонскиот свет. И покрај теоризираниот “инструментализам”, кој реагирал против традиционалните насоки на поезијата, тој одржувал доживотна врска со неокласицизмот и нејзиниот идеал на чистота.

Паралелно со неговата книжевна кариера, Македонецот бил државен службеник, особено служел како префект во Будјак и Северна Добруја во доцните 1870-ти. Како новинар и милитант, неговата верност се движеше меѓу либералната струја и конзерватизмот, станувајќи вклучени во полемиките и контроверзите на денот. Од долгата серија на публикации што ги основал, Литератул бил највлијателен, особено во неговите рани конфликти со литературното општество Џинмеа. Овие насочени Василе Александри и особено Еминеску, нивниот контекст и тон станаа причина за голем расцеп меѓу Македонецот и неговата публика.

Оваа ситуација се повтори и во подоцнежните години, кога македонското и неговото списание “Форца морала” започнаа кампања против драмскиот јунистички лик Јон Лука Караѓале, кого лажно го обвинија за плагијат. За време на Првата светска војна, поетот ги влошува своите критики со поддршка на централните сили против романската алијанса со страната на Антанта. Неговата биографија беше обележана и со долготраен интерес за езотеризмот, бројни обиди да се препознае како пронаоѓач и ентузијазам за возење велосипед.[4]

Дела[уреди | уреди извор]

Поезија[уреди | уреди извор]

  • Prima verba (1872);
  • Poesii (1882);
  • Excelsior (1895);
  • Flori sacre (1912);
  • Poema rondelurilor (1927)

Проза[уреди | уреди извор]

  • Dramă banală (1896);
  • Cartea de aur (1902);
  • Le calvaire de feu, Paris, (1906);
  • Thalassa (1916); versiunea românească a romanului Le calvaire de feu;
  • Nuvele (1923)

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Илинден, Весник (2019-05-18). „Александру Македонски (14 март 1854 - 24 ноември 1920) големиот македонски писател и критичар роден во Романија“. Македонски весник Илинден -. Посетено на 2021-08-23.
  2. Călinescu, p.517; Vianu, Vol.II, p.333-334
  3. Călinescu, p.517; Vianu, Vol.II, p.332
  4. Илинден, Весник (2019-05-18). „Александру Македонски (14 март 1854 - 24 ноември 1920) големиот македонски писател и критичар роден во Романија“. Македонски весник Илинден -. Посетено на 2021-08-23.