Стар Дојран

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
За други значења на поимот Дојран, видете на појаснителната страница
Стар Дојран
Знаме на Стар Дојран
Грб на Стар Дојран
Mестоположба
Mестоположба на Стар Дојран
Стар Дојран на картата на Македонија

Часовен појас : CET/CEST (UTC+1/2)

Општи податоци
Име: Стар Дојран
Поштенски бр.: 1487
Повикувачки бр.: (+389) 034
Автомобилска ознака: GE
Портал: opstinadojran.gov.mk
Историја
Управа
Земја: Flag of Macedonia.svg Македонија
Општина: Дојран
Градоначалник: Анго Ангов[1]
Географија
Надм. височ.: 130 м
Население
Население: 363
Образование:
Стар Дојран во рамките на Општина Дојран

Стар Дојрансело во Општина Дојран и нејзин административен центар, на брегот на Дојранското Езеро.

Географиja и местоположба[уреди | уреди извор]

Јавори и Дојранското Езеро во Стар Дојран

Стар Дојран е една од најпознатите туристички атракции во Македонија. Се наоѓа 5 км јужно од Нов Дојран, кој е поголем и попосетен од туристи, а оддалечен е и неколку километри од Грчката граница. Стар Дојран со Дојранското езеро и прекрасната медитеранска клима, има одлична местоположба.

Дојранското Езеро и поширокото подрачје лоцирани се во граничните делови на две крупни геотектонски единици, т.е. на границата меѓу српско - македонскиот масив на исток и вардарската зона на запад. Терените на овој регион се изградени од прекамбриски, палеозоиски, мезозоиски горно еогенски и неогенски квартени.

Хидрогеолошки одлики[уреди | уреди извор]

Хидрогеолошките одлики на сливното подрачје на Дојранското Езеро се од големо значење за хидролошкиот режим, бидејќи голем дел од водите што дотекуваат и истекуваат од езерото се одвива преку подземен пат. Од досегашните хидрогеолошки истражувања вршени во дојранското подрачје и пошироко, беше изготвено хидрогеолошко толкување и хидрогеолошка карта. Од хидрогеолошкото картирање на РМ, се заснива на литолошко-тектонскиот склоп на теренот, структурата на порозност и филтрациони својства на карпите. Со оглед на критериуми на дојранскиот регион, издвоени се два основни вида на хидролошки средини:

  1. Водопропусни кои се поделени во три групи: неврзани квартални седименти, цврсти зелени и слични карпи и карбонатни карпи и
  2. Водонепропусни карпи најраспорстранети се: делувијален нанос, беласички гранити, серицит- хлоритските шкрилци, еоценски конгломерати и други.

Од аспект на хидрогеолошките и техноекономските вредности на дојранскиот регион издвоени се 4 вида на аквифери од практично и тематско значење, а тие се : аквифери во езерски седименти, аквифери во пролувијалните седименти, аквифери во мермерите и зона на геотермални води.


Тектонски одлики[уреди | уреди извор]

Поширокото подрачје на Дојранскиот басен се одликува со сложена тектонска градба, создадена во повеќе етапи и фази. Процесите на тие тектонски фази се сочувани со набирања и раседување на различни карпести комплекси. Како поважни етапи се издвојуваат прекамбриската, каледонско - херцинската и алписката. Траги од прекамбриските тектонски движења се јавуваат на Беласица, каде гнајсевите се набрани во антиклинала и во Вардарската зона, преставени со Богданечката антиклинала. Каледонско - херцинската тектонска етапа маркантно е изразена со силно набирање и раседување на палеозоиските карпи издолжени во насока Северозапад-Југоисток. Алписката етапа е претставена со четири тектонски фази, кои и дале главни структурни обележја на Вардарската зона.


Релјеф[уреди | уреди извор]

Подрачјето на Единицата на локална самоуправа (ЕЛС) Дојран е претежно ритчесто. На западниот брег од езерото се наоѓа височината Калатепе со надморска височина од 691 метар. На северозападниот дел благо се издигнува Асанлиско поле, кое преку с. Николиќ се прелева во плодна котлина. На северозапад над Асанлиско поле се издигнува ридот Боска со надморска височина од 720 м, на исток се падините на Круша Планина, кои многу благо се спуштаат кон езерото при што се создаваат мошне плодни површини. Најнискиот брег е на југ, кај населбата Кара-Дојран во соседна Република Грција.

Историja[уреди | уреди извор]

Античка историја[уреди | уреди извор]

Во V век п.н.е. долината на Празијас (сегашното Дојранско Езеро) ја населувале Пеонци. Тие живееле "на" Езерото. Во дрвени колиби заградени со трска и поставени на скели кои се потпирале на долги дрвени колци. Со копното ги поврзувале единствено корабите со кои управувале многу вешто заради што најчесто и обидите на освојувачите (Персијците) биле безуспешни. Се женеле по многу пати а се занимавале со лов, риболов, земјоделство и сточарство. Биле многу добри пливачи и нуркачи. Секој од нив во својата колиба имал отвор кон езерото (на дното на колибниот под) преку кој ловеле риба во изобилство и со неа ги хране дури и коњите и говедата. Регионот околу езерото Презијас во тој период територијално припаѓал на Македонската држава чиј крал бил Аминта, па на неговиот син Александар И по него, па Пердика II (454 - 413 година п.н.е.) па Архелеј I (418 - 399 година п.н.е.). Во првиот и вториот век п.н.е. за времето на Филип II и Александар Македонски и во периодот кога Римјаните почнале да навлегуваат на Балканот ( II век п.н.е.) на западниот брег на Празијас (денес, месност Топлец) на површина од 30 - тина хектари веќе бил распространет антички град - тврдина со најстарото познато име ТАУРИЈАН. Во 395 година при делењето на Римското царство на Западно и Источно чиј центар бил Визит (Цариград), Тауријан станал дел од источното римско царство односно Византија.

Среден век[уреди | уреди извор]

Потоа доаѓа времето кога на Балканот се населуваат Словените. На почетокот на деветиот век Тауријан важел за град кој благодарение на местопожбата и развојот завзема значајно место во поглед на историските, културните и економските случувања. Иако нема пишани и документирани податоци кои прецизно ќе го одликуваат Тауријан во овој век сепак, најверојатна е претпоставката дека токму во некоја од годините на IX - от век заради епидемија на колера и последиците од неа градот е поместен малку подолу - на југ. Новиот град добива ново име ПОЛИН. И новиот град покрај езерото ги прифаќа навиките на веке стариот Тауријан. Основни животни радости остануваат да бидат: добриот риболов, успешниот лов, родната градина и здравиот пород на стоката. Сепак наоѓајки се на крстопатот каде што се судирале интересите на Византијците и Бугарите, каде што се ширела или стеснувала македонската држава на Самоил (период од 969 до 1018 година) и од каде поминале освојувачките војски на српските кралеви (Милутин 1282 година и Душан 1331 - 1355 година) Полин морал да се соочува и со не така пријатните нешта на тогашноста. Неговите жители освен војните морале да ги плаќаат и разните даноци кон Византиската држава. Во периодот на 1026 и од 1037 до 1039 година жителите на Полин се соочиле и со земјотреси, суши, поплави и со епидемии што следуваат после нив.

За време на Османлиската Империја[уреди | уреди извор]

Живеејки во времето на сето тоа, тие во својот Полин покрај езерото ги "дочекале" и сосема новите и најдолготрајни гости - господари, Турците османлии. Турците го дале третото име на градот - ДОЈРАН.Во втората половина на ЏВ - от век Дојран бил нахија - центар на неколку селски општини. Речиси во истиот период (1519 година) или 148 години по доаѓањето на турците во Дојран, некои документи велат дека во него живееле 232 семејства. Од нив само три биле муслимански а сите останати 229 семејства биле христијански.Помасовно колонизирање на Дојран со турско население се случува во првата половина на XVII - от век. Тогаш во околината на Дојран настанале и селата во кои и денес живее исклучиво турско население: Ѓопчели, Чаушли, Севендекли, Дедели, Куртамзали, Органџали и други кои моментално се раселени. Заради блискоста и влијанието на актуелните општествени и политички процеси, Дојран бил град со амфитеатрален изглед од два дела: долен - каде што живеело месното население и горен во кој се лоцирало турското население. Градот бил изграден во стилот на Цариградската и Солунската архитектура. Имал калдрмисани улици, чиста вода за пиење каптирана од изворите над градот и спроведена до повеќе градски чешми преку канали со керамички цефки, градска бања - амам кој и служел на сите жители, мажи и жени, христијани и муслимани, три цркви и три џамии, неколку училишта (повеќе основни и една гимназија) и една заедничка саат кула.На дојран во тоа време припаѓале и околу 79 села при што имало околу 30000 жители од кој над 18000 Турци, повеќе од 9500 Македонци, околу 160 Евреи и 1000 Роми).

Современа историја[уреди | уреди извор]

Дојран во 1913 година

Против разурнатиот град во тоа време како да се свртело и езерото поплавувајки го неговиот крајбрежен дел со се она што некогаш било кафеани, куќи, пазари и улици. Соочувајки со суровата реалност на својот Дојран кој не нудел буквално никакви услови за живот во него, шеесетина рибарски семејства во 1919/20 година својот копнеж за враќање на старото огниште го дотрошуваат во близина на темелите на стариот Тауријан. Тие на 4 километри од разрушениот Дојран создаваат нова населба која ја нарекуваат Нов Дојран. Но како и претходните "господари" Турците така и Кралството СХС на овие простори населува 29 семејства српско население при што е формирана населбата СРЕТЕНОВО. Со тек на времето почнуваат да се враќаат семејства и во стариот град Дојран. Тогашната власт од свои причини управно - административниот живот го лоцирала во разурнатиот град. Така постепено отпочнало паралелно пулсирање на животот во Нов и во Стар Дојран. Во Втората Светска Војна Дојран повторно бил цел на желбите на соседите за конечно да биде ослободен на 5 - ти ноември 1944 година. Тоа значело квалитативно нов почеток и подеднаков и впечатлив напредок за двата Дојрана. Покрај Дојранското Езеро денеска на Македонска страна постојат четири населби: Нов Дојран, Стар Дојран, Николиќ и Сретеново во кој живеат над 4000 жители. Населението некаде во средината на 50 - те години почнува да се занимава и со туризам. Во негова функција денес покрај Дојранскиот брег постојат 40 објекти (хотели и одмаралишта) на претпијатија од целата земја, 4 комерцијални хотели и уште толку модерни казина и над 600 викендици...

Демографија[уреди | уреди извор]

Според послениот попис на населението на Македонија од 2002 година, селото има 363 жители. Следува табела на националната структура на населението:[2]

Националност Вкупно
Македонци 255
Албанци 6
Турци 57
Роми 9
Власи 1
Срби 32
Бошњаци 0
Други 3

Општествени институции[уреди | уреди извор]

Во населбата Стар Дојран се наоѓа и Општината Дојран, која покрива неколку населени места, вклучувајќи го и Нов Дојран.

Администрација и политика[уреди | уреди извор]

Во Стар Дојран, како центар на општината се наоѓаат неколку административни одделенија:

-Одделение за урбанизам, комунални дејности и заштита на животната средина;

-Одделение за правни, финансиски, јавни и општи работи, локален економски развој, буџет;

-Одделение - инспекторат со даночно одделение.

Културни и природни знаменитости[уреди | уреди извор]

Цркви[3]
Археолошки локалитети[5]
  • Мешино Брдо — населба од доцноантичко време;
  • Мрдаја — палафитна населба од доцнобронзено и рано железно време;[6]
  • Св. Илија — сакрален објект од непознат период;[7]

Личности од Дојран[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. „Мандати за градоначалници и совет во РМ – Локални избори 2017“. Државна изборна комисија на Македонија. http://www.sec.mk/mandati-za-gradonachalnici-i-sovet-lokalni-izbori-2017/. посет. 18 октомври 2017 г. 
  2. http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис во Македонија 2002. - Книга 10.
  3. Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски (2011). Валентина Божиновска. уред (на македонски). Карта на верски објекти во Македонија. Менора - Скопје: Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи. ISBN 978-608-65143-2-7. 
  4. 1
  5. Коцо, Димче (1996). Археолошка карта на Република Македонија. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069
  6. http://vecer.mk/kultura/novi-naodi-na-lokalitetot-mrdaja Откриени амфоровидни садови на локалитетот Мрдаја'
  7. Дојран годинава со обновена црква "Св. Илија", догодина и со наколна населба