Прејди на содржината

Смолари

Од Википедија — слободната енциклопедија
Смолари
Смоларе

Воздушен поглед на селото

Смолари во рамките на Македонија
Смолари
Местоположба на Смолари во Македонија
Смолари на карта

Карта

Координати 41°22′27″N 22°54′20″E / 41.37417°N 22.90556°E / 41.37417; 22.90556
Регион Југоисточен
Општина Ново Село
ОбластПодгорје
Население312 жит.
(поп. 2021)[1]

Пошт. бр.2436
Повик. бр.034
Шифра на КО27062, 27562
Надм. вис.360 м
Смолари на општинската карта

Атарот на Смолари во рамките на општината
Смолари на Ризницата

Смолари (понекогаш и како Смоларе) — село во Општина Ново Село, во областа Подгорје, во околината на градот Струмица.

Селото е познато по Смоларскиот Водопад, сместен на реката Ломница, кој е највисок постојан водопад во Македонија.

Потекло и значење на името

[уреди | уреди извор]
Сретселото

Името на селото е изведено од зборот „смолар“ или човек што се занимава со собирање смола.[2]

Географија и местоположба

[уреди | уреди извор]

Селото се наоѓа во југоисточниот дел на Струмичкото Поле, чиј атар се издига до северниот срт на планината Беласица, каде што се допира со државната гранична линија со Грција. Селото е сместено во источниот дел на подрачјето на Општина Ново Село.[3] Селото е ридско, сместено на надморска височина од 360 метри.[3]

Низ селото поминува регионалниот пат 1402.

Селото Смолари се наоѓа во северното подножје на планината Беласица во областа позната како Подгорје. Селото е оддалечено 28 километри од градот Струмица во југоисточна насока и 6 километри од центарот на општината, Ново Село. Јужно од селото се наоѓа реката Ломница, на која се наоѓа познатиот Смоларски Водопад, до кој се пристигнува преку еко-патека. Вкупната височина на вертикалниот отсек на Смоларскиот Водопад изнесува 39,5 метри, што го прави највисок постојан водопад во Македонија.[2]

Среде село порано се наоѓале два стари јавори, високи околу 30 метри. Денес е останат помладиот јавор, чија старост се проценува на околу 300 години. Во селото се наоѓаат и две познати селски чешми: Баба Тренината и Трајковата.[2]

Историја

[уреди | уреди извор]

За првпат во историските извори, ова село е споменато во пописот на населението од 1519 година. Во 1570 година селото било споменато во османлиски дефтер под името Свилани. Во истата година во селото живееле 12 христијански семејства.[4]

По крајот на Балканските војни, селото било вклучено во составот на Царство Бугарија. По крајот на Првата светска војна, според Нејскиот мировен договор, селото било вклучено во составот на Кралство СХС, заедно со Струмичкиот регион, додека по крајот на Втората светска војна, во рамките на СФРЈ.

Стопанство

[уреди | уреди извор]
Воздушен поглед на нова фотоелектрична централа и комплексот Лебедово Езеро

Атарот на селото зафаќа простор од 17,8 километри квадратни. На него шумите заземаат површина од 1.018 хектари, a на обработливите површини отпаѓаат 138 хектари.[3]

Во основа, селото има полјоделско-шумарска функција. Во селото работат услужни објекти.[3] Во близина на селото се наоѓа и комплексот Лебедово Езеро.

Во минатото, на реката се наоѓале шест воденици, а денес се останати само две.[2]

Население

[уреди | уреди извор]
Население во минатото
ГодинаНас.±%
1948852—    
1953918+7.7%
1961963+4.9%
1971986+2.4%
1981913−7.4%
ГодинаНас.±%
1991810−11.3%
1994628−22.5%
2002658+4.8%
2021312−52.6%

Во текот на XIX век, селото било чисто македонско. Во „Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника“ во 1873 година, Смоларе е наведено како село со 80 домаќинства и 298 жители Македонци.[5][6]

Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија, Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Смолари живееле 750 жители, сите Македонци.[7]

Селото било под влијание на Бугарската егзархија. Според податоците на секретарот на егзархијата Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во селото живееле 784 Македонци под врховенството на Бугарската егзархија и функционирало бугарско училиште со еден учител и 31 ученик.[5][8]

Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на Кралството Југославија од 1931 година, селото имало 650 Македонци.[9]

Селото е средно по големина и населено со македонско население. Смолари во 1961 година имало 963 жители, а во 1994 година 628 жители.[3]

Според пописот од 2002 година, селото Смолари броело 659 жители, сите Македонци.[10]

Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 312 жители, од кои 290 Македонци, 1 Србин и 21 лице без податоци.[11]

Во табелата во продолжение е направен преглед на населението во сите пописни години:

Година 1900 1905 1948 1953 1961 1971 1981 1991 1994 2002 2021
Население 750 784 852 918 963 986 913 810 628 658 312
Извор за 1900 г.: Македонија. Етнографија и статистика.[12]; за 1905 г.: La Macédoine et sa Population Chrétienne.[13]; за 1948-2002 г.: Државен завод за статистика на РМ.[14]; за 2021 г.: Државен завод за статистика на РМ.[15]

Иселеништво

[уреди | уреди извор]

Намалувањето на бројот на жители се должи на иселувањето на населението во западноевропските земји.

Општествени установи

[уреди | уреди извор]
Поглед на основното училиште

Самоуправа и политика

[уреди | уреди извор]

Во XIX век, Смолари било село во Петричката Каза на Отоманското Царство.

Селото влегува во рамките на Општина Ново Село, која била една од ретките што останала непроменета по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било исто така во рамките на Општина Ново Село.

Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Струмица. Селото припаѓало на некогашната општина Ново Село во периодот од 1955 до 1965 година.

Во периодот 1952-1955, селото било во рамките на тогашната Општина Ново Село, во која покрај селото Смолари, се наоѓале и селата Бадолен, Барбарево, Бајково, Дражево, Зубово, Ново Коњарево, Ново Село, Старо Коњарево, Стиник и Сушица. Во периодот 1950-1952 постоела Општина Смолари во која влегувале селата Дражево, Коњарево и Смолари.

Избирачко место

[уреди | уреди извор]

Во селото постои избирачкото место бр. 1782 според Државната изборна комисија, сместено во просториите на основното училиште.[16]

На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 603 гласачи.[17] На локалните избори во 2021 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 610 гласачи.[18]

Културни и природни знаменитости

[уреди | уреди извор]
Археолошки наоѓалишта[19]
Цркви[20]
Манастири
Водопади
Реки[21]
  • Ломница — река низ селото, на која се наоѓа Смоларскиот Водопад; и
  • Лутуро — мала река кај Смоларскиот манастир.

Редовни настани

[уреди | уреди извор]
  • Костенијада

Личности

[уреди | уреди извор]
Родени во или по потекло од Смолари

Галерија

[уреди | уреди извор]

Поврзано

[уреди | уреди извор]

Наводи

[уреди | уреди извор]
  1. ↑ „Пописна слика на населените места во Македонија, Попис 2021“. Државен завод за статистика. Посетено на 22 декември 2022.
  2. 1 2 3 4 „Смолари“. Општина Ново Село. 2025-12-24. Посетено на 2026-02-06.
  3. 1 2 3 4 5 Панов, Митко (1998). Енциклопедија на селата во Република Македонија (PDF). Скопје: Патрија. стр. 277. Посетено на 6 февруари 2026.
  4. ↑ Турски документи за историјата на македонскиот народ. Опширни пописни дефтери од XVI век за Кустендилскиот санųак, Т.V/3, Скопје, 1982, стр. 638-639.
  5. 1 2 Како што е општопознато, Македонците во отоманскиот период од различни автори, но особено во бугарските извори се присвојуваат и водат како Бугари, и покрај признанието дека самите се изјаснувале како Македонци.
  6. ↑ „Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г.“ Македонски научен институт, София, 1995, с. 148-149.
  7. ↑ Васил Кънчов. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 187.
  8. ↑ Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 186-187.
  9. ↑ „200K Volkstumskarte Jugoslawien“.
  10. ↑ „Попис на Македонија“ (PDF). Завод за статистика на Македонија. 2002. Посетено на 6 февруари 2026.
  11. ↑ „Оваа категорија опфаќа лица коишто учествуваат во вкупното резидентно население, но поради нивно одбивање да бидат попишани, неможност да бидат најдени на својата адреса на живеење и непотполност во работата на попишувачите не биле официјално попишани, туку за нив податоците биле преземени од административни извори и затоа не учествуваат во изјаснувањето за етничка припадност, вероисповед и мајчин јазик (Прочитајте повеќе...).“
  12. ↑ К’нчов, Васил. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900
  13. ↑ Brancoff, D.M. „La Macédoine et sa Population Chrétienne“. Paris, 1905.
  14. ↑ „Население по возраст и по пол, по населени места, според пописите спроведени во Република Македонија по Втората светска војна“. Државен завод за статистика.
  15. ↑ „Вкупно резидентно население на Република Северна Македонија според етничката припадност, по населени места, Попис, 2021“. Државен завод за статистика.
  16. ↑ „Описи на ИМ“. Архивирано од изворникот на 2023-08-17. Посетено на 29 декември 2019.
  17. ↑ „Претседателски избори 2019“. Архивирано од изворникот на 2019-12-29. Посетено на 29 декември 2019.
  18. ↑ „Резултати“. Државна изборна комисија. Посетено на 6 февруари 2026.
  19. ↑ Грозданов, Цветан; Коцо, Димче; и др. (1996). Археолошка карта на Република Македонија. Т. 2. Скопје: МАНУ. стр. 410. ISBN 9989-649-28-6.
  20. ↑ Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски (2011). Валентина Божиновска (уред.). Карта на верски објекти во Македонија. Менора - Скопје: Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи. ISBN 978-608-65143-2-7.
  21. ↑ Петрушевски, Илија; Маркоски, Благоја (2014). Реките во Република Македонија (PDF). Скопје: Геомап. стр. 44. ISBN 978-9989-2117-6-8.
  22. ↑ . Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски (2016). Илинденски сведоштва. том I, дел I. Скопје: Државен архив на Република Македонија. Отсутно или празно |title= (help)CS1-одржување: друго (link)

Надворешни врски

[уреди | уреди извор]
Преземено од „https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=Смолари&oldid=5509441“