Георг Вилхелм Фридрих Хегел

Од Википедија

Западни философи Философија од 19-тиот век
Г.В.Ф. Хегел
Име: Георг Вилхелм Фридрих Хегел
Роден/а: 27 август, 1770 (Штутгарт, Германија)
Умрел/а: 14 ноември, 1831 (Берлин, Германија)
Школа/традиција: Хегелијанство
Главни интереси
Логика, Философија на историјата, Естетика, Религија, Метафизика, Епистемологија, Политички науки,
Значајни идеи
{{{notable_ideas}}}
Влијанија	Влијаел на
Аристотел, Анселм, Декарт, Спиноза, Русо, Беме, Кант, Фихте, Шелинг	Кјеркегор, Фојербах, Маркс, Енгелс, Бруно Бауер, Ф. Х. Бредли, Ленин, Хајдегер, Сартр, Карл Барт, Ханс Кинг, Хабермас, Гадамер

Георг Вилхелм Фридрих Хегел (гер. Georg Wilhelm Friedrich Hegel) (27 август, 1770–14 ноември, 1831) е германски философ роден во Штутгарт, во војводството Виртемберг, денешна југозападна Германија. Неговото влијание е широко распространето врз најразлични писатели, вклучувајќи ги неговите следбеници (Ф. Х. Бредли) и неговите противници (Киркегор, Шопенхауер, Хајдегер. Хегел е познат по својот подвиг да елаборира опсежна и систематска онтологија тргнувајќи од логички почеток. Неговото најзначајно и најпознато дело е „Феноменологија на духот“ (1807).

[уреди] Учења

Хегел бил фасциниран од делата на Спиноза, Кант, Русо и Гете, како и од Француската револуција. Современата философија, култура и општество му изгледале на Хегел полни со контрадикции и тензии, како оние помеѓу предметот и целта на знаењето, умот и природата, себството и другите, слобода и авторитет, знаење и вера, Просветителството и Романтизмот. Хегеловиот главен философски проект бил да ги протолкува овие контрадикции и тензии како дел од посежна, еволутивна, рационална целина која, во различни контексти. Тој ја има наречено „апсолутна идеја“ или „апсолутно знаење“.

Според Хегел, главните карактеристики на ова единство биле дека тоа еволуирало пред и се манифестирало преку контрадикција и негација. Контрадикцијата и негацијата имаат динамичка особина да секоја точка во секој домен на реалноста — свеста, историјата, философијата, уметноста, природата, општеството — води до понатамошен развој сè додека не се достигне рационалното единство кое ги зачувува контрадикциите како фази и составни делови на поголема, еволутивна целина. Оваа целина е ментална бидејќи умот е тој што може да ги разбере сите овие фази и составни делови како чекори во сопствен процес на разбирање.

(Забелешка: “Ум” и “Дух” се вообичаени преводи на германскиот збор “Geist” што го користел Хегел. Некои Хегелови ученици полемизираат околу овие термини и тврдат дека ните едниот, ниту другиот термин, не ја изразуваат вистинската психолошка состојба на зборот и прочитани во оригинален контекс, овој збор треба да се преведе како “култура“. Од оваа гледна точка Хегел подобро може да се разбере како социјално-научен или културно/интелектуален историчар.) ѝ

Многумина сметаат дека размислувањата на Хегел го претставуваат јадрото на германското философско движење идеализмот од почетокот на 19-тиот век. Несомнено неговото учење има огромно значење на многу идни философски школи, вклучувајки ги и учениците кои му се спротивставуваат на Хегеловиот специфичен дијалектички идеализам, како егзинстенцијализмот, историскиот материјализам на Карл Маркс/Karl Marx, историцизмот и Англискиот идеализам. Во исто време, модерните Аналитички и Логичко позитивистички философи го имаат Хегеловото учење како основа со оглед на тоа како тое го разбираат obscurantism/нејаснотијата на неговата философија ( иако самите Германци, особено Шопенхауер/Schopenhauer, го користи тој критицизам во своето учење). Хегел бил свесен за својата 'нејаснотија/неразбирање' и го гледал тоа како дел од философското размислување што се доближува до границите на секојдневното размислување и се обидува да го надмине. Хегел во неговиот есеј “Кој мисли апстрактно?“ напишал дека тој не е философ кој размислува апстрактно, како човек од улица кој користи фиксни идеи, непроменливи идеи без идеја. Тој е философ кој размислува конкретно и оди преку границите на секојдневните идеи и ја разбира нивната суштина во поширока смисла. Ова ги прави неговите философски размислувања и јазик таинствени и нејасни за луѓето од улица.

Хегел влијаел на Киркегор/Kierkegaard, Фојербах/Feuerbach, Маркс/Marx, и Енгелс/Engels, иако сите тие и се спротивставувале на неговоата философија. Хегел немал никакво влијание на националистичкото движење во Германија. За помалку од една генерација, Хегеловата философија беше потисната и дури забранета во/од [[Прусија] десните сили, а беше отфрлена и од левите сили преку повеќе официјални написи. После периодот на Бруно Бауер/Bruno Bauer, Хегеловото влијание не се почувствувало се до философијата на Англискиот идеализам и 20-тиот век со појавата на Хегелијанците нео-марксисти што започнало со Ѓерѓ Лукач Georg Lukács.

[уреди] Живот и дело

Хегел е роден во Штудгарт на 27 Август, 1770. Како дете тој бил a назаситен читател на литература, весници , филосовски есеи, и публикации за други различни теми. Делумно, Хегеловото литературно детство било пооттикнато од неговата мајка која активно го поттикнувала интелектуалниот развој на своето дете. Хегелови, биле добро ситуирано семејство од средна класа во Штутгарт. Неговиот татко бил граѓанско лице во служба на административната управа на Виртемберг/Württemberg. Георг бил болникаво дете и за малку ќе умрел од некоја болест уште пред да наполни шест години.

Се здобил со образование во Тубингер Штифт/Tübinger Stift (семинар на Протерстантската црква во Вуртемберг),каде бил пријател со идниот философ Фрифрих Шилинг/Friedrich Schelling и поетот Фридрих Хелдерлин/Friedrich Hölderlin. Со нивниото несогласување за тоа што било наградувано и ценето во една таква ограничена средина во Тубингер/Tübingen , тројцата станале блиски пријатели и меѓусебно разменувале идеи. Тројцата го следеле развојот на Француската револуција и се вклучувале во критицизмот на идеалистичката философија на Имануел Кант/Immanuel Kant којшто станувал се погласен. Да биде појасно, Холдерлин и Шилинг се вклучиле во дебатите за философијата на Кант; Хегеловиот интерес се појавил подоцна, после неговиот неуспешен обид да работи на полето на популарната философија - што било негова прва амбиција.

Читателите Хегел го карактеризираат како долг, нанаситен писател кој не знае како да ги сублимира своите мисли.

[уреди] Позначајни дела

• „Феноменологија на духот“ (Phänomenologie des Geistes) 1807
• „Наука за логиката“ (Wissenschaft der Logik) 1812–1816 (последно издание на првиот дел во 1831)
• „Енциклопедија на философските науки“ (Enzyklopaedie der philosophischen Wissenschaften) 1817–1830
• „Елементи на философијата на правото“ (Grundlinien der Philosophie des Rechts) 1821
• „Предавања на тема естетика“
• „Предавања на тема философија на светската историја“
• „Предавања на тема историја на философијата“
• „Предавања на тема Философија на религијата“