Георг Вилхелм Фридрих Хегел
| Западна философија Философија на XIX век |
|
 |
|
| Цело име | Георг Вилхелм Фридрих Хегел Georg Wilhelm Friedrich Hegel |
|---|---|
| Роден | 27 август 1770 Штутгарт, Виртемберг |
| Починал | 14 ноември 1831 (на возраст од 61 г.) Берлин, Прусија |
| Школа | германски идеализам; основач на хегелијанството; историцизам |
| Главни интереси | логика, философија на историјата, естетика, религија, метафизика, епистемологија, политичка философија |
| Значајни идеи | апсолутен идеализам, дијалектика, Ауфхебунг, дијалектика „господар-роб“ |
|
Влијанија од
|
|
|
Влијаел врз
|
|
Георг Вилхелм Фридрих Хегел (герм. Georg Wilhelm Friedrich Hegel, 27 август 1770 – 14 ноември 1831) е германски философ роден во Штутгарт, во војводството Виртемберг, денешна југозападна Германија. Неговото влијание е широко распространето врз најразлични писатели, вклучувајќи ги неговите следбеници (Ф. Х. Бредли) и неговите противници (Кјеркегор, Шопенхауер, Хајдегер. Хегел е познат по својот подвиг да елаборира опсежна и систематска онтологија тргнувајќи од логички почеток. Неговото најзначајно и најпознато дело е „Феноменологија на духот“ (1807).
Живот и дело [уреди]
Хегел е роден во Штутгарт на 27 август 1770. Како дете бил ненаситен читател на литература, весници, филосовски есеи и публикации за други различни теми. Делумно, Хегеловото литературно детство било поттикнато од неговата мајка која активно го поттикнувала интелектуалниот развој на своето дете. Хегелови, биле добро ситуирано семејство од средна класа во Штутгарт. Неговиот татко бил граѓанско лице во служба на административната управа на Виртемберг. Георг бил болникаво дете и за малку ќе умрел од некоја болест уште пред да наполни шест години.
Се здобил со образование во Тибингер Штифт (семинар на Протестантската црква во Вуртемберг), каде бил пријател со идниот философ Фридрих Шелинг и поетот Фридрих Хелдерлин. Со нивниото несогласување за тоа што било наградувано и ценето во една таква ограничена средина во Тибинген, тројцата станале блиски пријатели и меѓусебно разменувале идеи. Тројцата го следеле развојот на Француската револуција и се вклучувале во критицизмот на идеалистичката философија на Имануел Кант којшто станувал се погласен. Да биде појасно, Хeлдерлин и Шeлинг се вклучиле во дебатите за философијата на Кант; Хегеловиот интерес се појавил подоцна, по неговиот неуспешен обид да работи на полето на популарната философија - што било негова прва амбиција.
Читателите Хегел го карактеризираат како долг, нанаситен писател кој не знае како да ги сублимира своите мисли.
Учења [уреди]
Хегел бил фасциниран од делата на Спиноза, Кант, Русо и Гете, како и од Француската револуција. Современата философија, култура и општество му изгледале на Хегел полни со противречности тензии, како оние помеѓу предметот и целта на знаењето, умот и природата, себството и другите, слобода и авторитет, знаење и вера, Просветителството и Романтизмот. Хегеловиот главен философски проект бил да ги протолкува овие противречност и тензии како дел од поопсежна, развојна, мисловна целина која, во различни контексти, тој ја има наречено „апсолутна идеја“ или „апсолутно знаење“.
Според Хегел, главните карактеристики на ова единство биле дека тоа се развива и се манифестира преку противречност и негација. Противречноста и негацијата имаат динамичка особина да секоја точка во секој домен на стварноста — свеста, историјата, философијата, уметноста, природата, општеството — води до понатамошен развој сè додека не се достигне умно единство кое ги зачувува противречностите како фази и составни делови на поголема, развојна целина. Ваквиот логички систем е наречен систем на тријадите и се состои од три дијалектички стадиуми на развој: теза-антитеза-синтеза. Хегел почесто ги користи термините: апстрактен-негативен-конкретен или пак моменталност-конечност. Тоа се всушност стадиумите на развој, каде што синтезата е апсолутот, кој мора да помине низ антитезата, низ негативноста и неа да ја надмине. Оваа целина е духовна бидејќи умот е тој што може да ги разбере сите овие фази и составни делови како чекори во сопствен процес на разбирање.
(Забелешка: “Ум” е вообичен превод на германскиот збор “Vernunft”. Дух е вообичаен превод на германскиот збор “Geist”. Во англиските преводи на Хегеловите дела се употребуваат термините “Mind” и “Spirit”. Некои Хегелови ученици полемизираат околу овие термини и тврдат дека ните едниот, ниту другиот термин, не ја изразуваат вистинската психолошка состојба на зборот и прочитани во оригинален контекс, овој збор треба да се преведе како “култура“. Од оваа гледна точка, тие сметаат, Хегел подобро може да се разбере како социјално-научен или културно/интелектуален историчар.) Македонските зборови ум и дух ја дофаќаат мислата на Хегел.
Многумина сметаат дека размислувањата на Хегел го претставуваат јадрото на германското философско движење идеализмот од почетокот на 19-тиот век. Несомнено неговото учење има огромно значење на многу идни философски школи, вклучувајки ги и учениците кои му се спротивставуваат на Хегеловиот специфичен дијалектички идеализам, како егзистенцијализмот, историскиот материјализам на Карл Маркс, историцизмот и Англискиот идеализам. Хегел бил свесен за својата 'неразбирливост' и го гледал тоа како дел од философското размислување што се доближува до границите на секојдневното размислување и се обидува да го надмине. Хегел во неговиот есеј “Кој мисли апстрактно?“ напишал дека тој не е философ кој размислува апстрактно, како човек од улица кој користи фиксни идеи, непроменливи идеи без идеја. Тој е философ кој размислува конкретно и оди преку границите на секојдневните идеи и ја разбира нивната суштина во поширока смисла. Ова ги прави неговите философски размислувања и јазик таинствени и нејасни за луѓето од улица.
Хегел влијаел на Кјеркегор, Фоербах, Маркс и Енгелс, иако сите тие ѝ се спротивставувале на неговоата философија. Хегел немал никакво влијание на националистичкото движење во Германија. За помалку од една генерација, Хегеловата философија беше потисната и дури забранета во Прусија десните сили, а беше отфрлена и од левите сили преку повеќе официјални написи. После периодот на Бруно Бауер, Хегеловото влијание не се почувствувало сѐ до философијата на Англискиот идеализам и 20-тиот век со појавата на хегелијанците нео-марксисти што започнало со Ѓерѓ Лукач.
Позначајни дела [уреди]
- „Феноменологија на духот“ (Phänomenologie des Geistes) 1807
- „Наука за логиката“ (Wissenschaft der Logik) 1812–1816 (последно издание на првиот дел во 1831)
- „Енциклопедија на философските науки“ (Enzyklopaedie der philosophischen Wissenschaften) 1817–1830
- „Елементи на философијата на правото“ (Grundlinien der Philosophie des Rechts) 1821
- „Предавања на тема естетика“
- „Предавања на тема философија на светската историја“
- „Предавања на тема историја на философијата“
- „Предавања на тема Философија на религијата“
| Генерални | Портал | Философија: Источна · Западна | Историја на философијата: Античка · Средновековна · Современа |
| Листи | Основни теми · Листа на теми · Философи · Философии · Глосар на философки „изми“ · Философско движење · Публикации · Категориски листинг · повеќе листи |
| Гранки | Естетика · Етика · Епистемологија · Логика · Метафизика |
| Философија на | Образование · Историја · Јазик · Право · Математика · Ум · Философија · Политика · Психологија · Религија · Наука · Општествено поведение · Општествени науки |
| Школи | Агностицизам · Аналитичка философија · Атеизам · Критичка теорија · Детерминизам · Дијалектика · Емпирицизам · Егзистенцијализам · Хуманизам · Идеализам · Материјализам · Нихилизам · Постмодернизам · Прагматицизам · Рационализам · Релативизам · Скептицизам · Теизам |
