Библија

Од Википедија — слободната енциклопедија
(Пренасочено од Свето писмо)
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Дел од серијалот
Христијанство

Христијански крст

Историја на христијанството
Исус од Назарет
Раѓање · Крстење
Распнување· Воскреснување
Велигден

Рано христијанство
Апостолите
Милански едикт · Екуменски совет

Среден век
Голема шизма
Крстоносни војни
Реформација

Свето Тројство
Господ-Отецот
Христос-Синот
Светиот Дух

Христијанска теологија
Црква
Христијанско богослужение
Божествена благодат · Спасение
Проповед на планината
Десет Божји заповеди

Библијата
Стар Завет
Нов Завет
Апокрифи

Христијански звања

Католицизам
Римокатолицизам · Англикализам
Независни· Стар католизам

Источно христијанство
Православие · Древноисточни цркви
Асириска црква

Протестантство
Лутеранство · Калвинизам · Методизам
Анабаптизам · Баптизам · Адвентизам
Евангелизам · Свето движење
Пентекостализам

Антитринитаризам
Јеховини сведоци
Движење за подоцнежните светци
Унитаријанство
Христоделфијани
Единствен пентекостализам

Библијата (од грчки (τα) βιβλια, ’книги’, множина од βιβλιον, ’книга’, оригинално деминутив од βιβλος, што од друга страна доаѓа од βυβλος, со значење ’папирус’ од античкиот феникиски град Библос, кој го извезувал овој материјал за пишување), е зборник на Свети книги. Синоними за зборот Библија се: Свето Писмо, Божјо Слово, Божји Збор итн.

Библија

Библијата се дели на два големи дела: Стар и Нов Завет. Стариот Завет, или Танак (תנ״ך) на хебрејски, се смета за света книга на Евреите, додека христијаните ги сметаат за свети и Стариот и Новиот Завет. Христијаните ја изучуваат Библијата како своја нормативна книга, која дава насоки за животот. Во неа тие наоѓаат послание од Богалово Божје).

Содржина[уреди | уреди извор]

Библијата од времето кога била составена па се до денес, е една од најпродаваните книги на сите времиња. Според бројот на печатени примероци, Библијата е на прво место во светот според Гинис (пет милијарди).[1][2][3][4] Изворни јазици на кои е напишана Библијата се: хебрејски, арамејски (одредени делови) и старогрчки. Бројот на писатели на Библиските книги изнесува повеќе од 40. Во однос на периодот на составување: првата книга од Библијата, Битие (Создавање; Прва книга Мојсеева), е напишана измеѓу 1445 - 1405 п.н.е. од страна на Мојсеј, а последната книга од Библијата, Откровение, е напишана измеѓу 94 - 96 н.е. од страна на апостол Јован.

Список на дати на создавање на Библиските книги:[5]

СТАР ЗАВЕТ
Света Книга Година на пишување Писател
Битие (Создавање; Прва книга Мојсеева) 1445 - 1405 п.н.е. Мојсеј
Излез (Исход; Втора книга Мојсеева) 1445 - 1405 п.н.е. Мојсеј
Левит (Левитска; Трета книга Мојсеева) 1445 - 1405 п.н.е. Мојсеј
Броеви (Четврта книга Мојсеева) 1445 - 1405 п.н.е. Мојсеј
Второзаконие (Повторени закони; Петта книга Мојсеева) 1445 - 1405 п.н.е. Мојсеј
Исус Навин 1405 - 1385 п.н.е. Исус Навин
Судии (Судии Израелови) околу 1043 п.н.е. Самоил
Рут (Рута) околу 1030 - 1010 п.н.е. Самоил (?)
1 Самоилова (Прва книга Самоилова) 931 - 722 п.н.е. Анонимен
2 Самоилова (Втора книга Самоилова) 931 - 722 п.н.е. Анонимен
1 Цареви (Прва книга за царевите) 561 - 538 п.н.е. Анонимен
2 Цареви (Втора книга за царевите) 561 - 538 п.н.е. Анонимен
1 Летописи (Прва книга Летописи) 450 - 430 п.н.е. Ездра (?)
2 Летописи (Втора книга Летописи) 450 - 430 п.н.е. Ездра (?)
Ездра 457 - 444 п.н.е. Ездра
Неемија 424 - 400 п.н.е. Ездра
Естир (Естира) 450 - 331 п.н.е. Анонимен
Јов непознато Анонимен
Псалми 1410 - 450 п.н.е. Повеќе автори
Изреки околу 971 - 686 п.н.е. Главно Соломон
Проповедник 940 - 931 п.н.е. Соломон
Песна над песните (Песна Соломонова) 971 - 965 п.н.е. Соломон
Исаија 700 - 681 п.н.е. Исаија
Еремија 586 - 570 п.н.е. Еремија
Плачот Еремиин (Плачот на Еремија) 586 п.н.е. Еремија
Езекиел 590 - 570 п.н.е. Езекиел
Даниел 536 - 530 п.н.е. Даниел
Осија 750 - 710 п.н.е. Осија
Јоил 835 - 796 п.н.е. Јоил
Амос околу 750 п.н.е. Амос
Авдија (Авдиј) 850 - 840 п.н.е. Авдија
Јона околу 775 п.н.е. Јона
Михеј 735 - 710 п.н.е. Михеј
Наум околу 650 п.н.е. Наум
Авакум 615 - 605 п.н.е. Авакум
Софонија 635 - 625 п.н.е. Софонија
Агеј околу 520 п.н.е. Агеј
Захарија 480 - 470 п.н.е. Захарија
Малахија 433 - 424 п.н.е. Малахија
НОВ ЗАВЕТ
Света Книга Година на пишување Писател
Матеј (Евангелие според Матеј) 50 - 60 н.е. Апостол Матеј
Марко (Евангелие според Марко) 50 - 60 н.е. Марко
Лука (Евангелие според Лука) 60 - 61 н.е. Лука
Јован (Евангелие според Јован) 80 - 90 н.е. Апостол Јован
Дела Апостолски (Дела на апостолите) 62 н.е. Лука
Римјаните (Послание до Римјаните) 56 н.е. Апостол Павле
1 Коринќаните (Прво послание до Коринтјаните) 55 н.е. Апостол Павле
2 Коринќаните (Второ послание до Коринтјаните) 55 - 56 н.е. Апостол Павле
Галатите (Послание до Галатјаните) 49 - 50 н.е. Апостол Павле
Ефешаните (Послание до Ефесјаните) 60 - 62 н.е. Апостол Павле
Филипќаните (Послание до Филипјаните) 60 - 62 н.е. Апостол Павле
Колошаните (Послание до Колосјаните) 60 - 62 н.е. Апостол Павле
1 Солунците (Прво послание до Солуњаните) 51 н.е. Апостол Павле
2 Солунците (Второ послание до Солуњаните) 51 - 52 н.е. Апостол Павле
1 Тимотеј (Прво послание до Тимотеј) 62 - 64 н.е. Апостол Павле
2 Тимотеј (Второ послание до Тимотеј) 66 - 67 н.е. Апостол Павле
Тит (Послание до Тит) 62 - 64 н.е. Апостол Павле
Филимон (Послание до Филимон) 60 - 62 н.е. Апостол Павле
Евреите (Послание до Евреите) 67 - 69 н.е. Непознат
Јаков (Послание на апостол Јаков) 44 - 49 н.е. Јаков - полубратот на Исус
1 Петар (Прво послание на апостол Петар) 64 - 65 н.е. Апостол Петар
2 Петар (Второ послание на апостол Петар) 67 - 68 н.е. Апостол Петар
1 Јован (Прво послание на апостол Јован) 90 - 95 н.е. Апостол Јован
2 Јован (Второ послание на апостол Јован) 90 - 95 н.е. Апостол Јован
3 Јован (Трето послание на апостол Јован) 90 - 95 н.е. Апостол Јован
Јуда (Послание на апостол Јуда) 68 - 70 н.е. Јуда - полубратот на Исус
Откровение 94 - 96 н.е. Апостол Јован

Книгите на Стариот Завет се делат на:

  1. Книги на „Законот“, познати и како „Петокнижие“ или „Пентатеух“: Битие (Создавање; Прва книга Мојсеева), Излез (Исход; Втора книга Мојсеева), Левит (Левитска; Трета книга Мојсеева), Броеви (Четврта книга Мојсеева), Второзаконие (Повторени закони; Петта книга Мојсеева).
  2. Историски книги: Исус Навин, Судии (Судии Израелови), Рут (Рута), 1 Самоилова (Прва книга Самоилова), 2 Самоилова (Втора книга Самоилова), 1 Цареви (Прва книга за царевите, 2 Цареви (Втора книга за царевите), 1 Летописи (Прва книга Летописи), 2 Летописи (Втора книга Летописи), Ездра, Неемија, Естир (Естира).
  3. Поетски и поучни книги: Јов, Псалми, Изреки, Проповедник, Песна над песните (Песна Соломонова).
  4. Книги на големите пророци: Исаија, Еремија, Плачот Еремиин (Плачот на Еремија), Езекиел, Даниел.
  5. Книги на малите пророци: Осија, Јоил, Амос, Авдија (Авдиј), Јона, Михеј, Наум, Авакум, Софонија, Агеј, Захарија, Малахија.


Книгите на Новиот Завет се делат на:

  1. Евангелија: Евангелие според Матеј, Евангелие според Марко, Евангелие според Лука, Евангелие според Јован.
  2. Почетоци на христијанската црква: Дела Апостолски.
  3. Посланија (Писма) до конкретни цркви: Римјаните (Послание до Римјаните), 1 Коринќаните (Прво послание до Коринтјаните), 2 Коринќаните (Второ послание до Коринтјаните), Галатите (Послание до Галатјаните), Ефешаните (Послание до Ефесјаните), Филипќаните (Послание до Филипјаните), Колошаните (Послание до Колосјаните), 1 Солунците (Прво послание до Солуњаните), 2 Солунците (Второ послание до Солуњаните).
  4. Пасторални Посланија (Писма): 1 Тимотеј (Прво послание до Тимотеј), 2 Тимотеј (Второ послание до Тимотеј), Тит (Послание до Тит), Филимон (Послание до Филимон), Евреите (Послание до Евреите).
  5. Соборни Посланија (Писма): Јаков (Послание на апостол Јаков), 1 Петар (Прво послание на апостол Петар), 2 Петар (Второ послание на апостол Петар), 1 Јован (Прво послание на апостол Јован), 2 Јован (Второ послание на апостол Јован), 3 Јован (Трето послание на апостол Јован), Јуда (Послание на апостол Јуда).
  6. Пророчка книга: Откровение.

[6]Библијата е составена од 66 книги, од кои 39 се во Стариот Завет, а 27 во Новиот Завет. Кај проширената (православна и католичка) Библија, во Стариот Завет има дополнителни 11 книги, таканаречени Девтероканонски т.е. Апокрифни книги, додека пак кај Новиот Завет, бројот на книгите е ист и во православните и во католичките и во протестантските изданија на Библијата, а апокрифните евангелија и посланија, не се прифатени од ниту едни христијани.

Девтероканонски/Апокрифни книги - Стар Завет
Во Православната Библија Во Католичката Библија
2 Ездра Естер (грчка верзија)
3 Ездра Јудита
Товит Тобит
Јудита 1 Макавејска
1 Макавејска 2 Макавејска
2 Макавејска Мудрости
3 Макавејска Сирах
Мудрост Соломонова Барух
Мудрост Сирахова Јеремијево Писмо (посл.)
Послание Јеремиинно *Додатоци во книгата Данијел (глава 3:24-90; глава 13 и 14)
Варух (Барух)
*Додатоци во книгата Даниил (глава 3:24-90, 98-100; глава 13 и 14)

*Текстот од Малахија 4-та глава е ставен во 3-та глава

*Има дополнителен Псалм (под број 151)

Овие книги не се прифаќаат како канонски од страна на Јудаизмот и Евангелско - Протестантските цркви. Причините поради кои Евреите и Евангелско-Протестантските цркви не ги признаваат Девтероканонските/Апокрифни книги, се следниве:

  1. Не ги исполнуваат критериумите за каноничност: Дали книгата настапува со Божји авторитет? Содржи ли изрази како: „И рече Бог...“, „Вака вели Господ...“ и сл?; Дали книгата е напишана од препознатлив Божји пророк или Христов ученик (или личност која била придружник и соработник на некој препознатлив Божји пророк или Христов ученик)?; Дали книгата е автентична? (има и плагијати!); Дали е „живо слово“ кое менува животи на подобро?; Дали е контрадикторна со останатиот дел од Светото Писмо?; Дали била прифатена и користена од тогашните верници (јудаисти или христијани) како Божја книга? (во времето во кое е напишана).
  2. Содржат историски и географски грешки.
  3. Содржат легенди.
  4. Христос и апостолите никогаш не цитирале од нив.
  5. Рабинскиот концил (во Јамнија, 90 година) не ги признал.
  6. Ниеден концил до 4-тиот век не ги вклучувал во канонот.
  7. Многу свети отци зборувале против нив (Ориген, Атанасиј, Кирил Ерусалимски...).
  8. Римокатоличката црква ги канонизирала Апокрифните книги на концилот во Трент 1546 година. (Но, ја отфрлаат 2 Ездра, затоа што учи против молитви за мртвите!).
  9. Содржат учења спротивни на учењето на Христос и апостолите: молитви, жртви и дарови за мртвите - Макавеј 12:44-45; Спасение преку давање милостињи; Очистување од грев, преку давање дарови - Товит 12:9; Создавање на светот од материја - Мудрости Соломонови 11:17(18).

Список на Новозаветни апокрифни книги:

Девтероканонски/Апокрифни книги - Нов Завет
Ниту една христијанска група не ги прифаќа како боговдахновени книги
Послание на Псевдо-Варнава
Послание до Коринтјаните
Второ Послание на Климент
Пастирот од Хермас
Дидахија, учењето на 12-те
Откровение на Петар; на Јаков; на Дева Марија; на Павле; на Стефан итн.
Делата на Павле и Текла
Послание до Лаодикијците
Евангелие според Евреите
Послание на Поликарп до Филипјаните
Седумте Посланија на Игнатиј
Евангелие според Тома
Дела на Петар; на Филип; на Варнава; на Вартоломеј итн.
Евангелие на Јаков
Евангелие на Јуда (Искариотски)
Евангелија на Петар, Филип, Тома итн.
Евангелие на Марија Магдалена
Дијалог на Спасителот
Пистис Софиа (мудрости за верата)
Софиа Језус Кристи (мудрости на Исус Христос) итн.

Стар Завет[уреди | уреди извор]

Стариот Завет е составен од 39 книги и се дели на пет основни делови: Книги на Законот (од 1 Мој. до 5 Мој), Историски книги (од Исус Навин до Естира), Поетски и поучни книги (од Јов до Песната над песните), Книги на големите пророци (од Исаија до Даниел) и Книги на малите пророци (од Осија до Малахија). Најстарите книги во Библијата се Петте Мојсееви книги. Главната тема на Стариот Завет е историјата на Израел и ветувањето за Месијата, Кој треба да произлезе од Израелската нација - специфично од лозата на цар Давид. После комплетирањето на Стариот Завет, имало одприлика 400 години на тишина, во кои Бог ниту зборел преку некого, ниту пак боговдахновал некого да напише Божјо Слово. Таа тишина прекинала со доаѓањето на Јован Крстител, кој почнал да прогласува дека ветениот Господ и Спасител дошол.

[7]Стариот Завет започнува со креацијата на универзумот, а завршува околу 400 години пред првото доаѓање на Христос. Текот на историјата низ Стариот Завет се движи вака:

  • Создавање на универзумот
  • Падот на човекот
  • Светска поплава која ја зафаќа сета планета земја - пресуда од страна на Бог
  • Авраам, Исак и Јаков (Израел) - татковци на одбраната нација
  • Историјата на Израел:

- Египетско ропство

- Излез од Египет и талкање по пустината

- Освојувањето на Ханаанската земја

- Ерата на Судиите

- Обединето царство: Саул, Давид и Соломон

- Разделено царство: Јуда (јужно царство) / Израел (северно царство)

- Заробеништво во Вавилон

- Враќање од Вавилонско ропство и обновување на земјата Израелска

Во Стариот Завет се појавуваат околу педесетина различни литературни видови: химни, молитви, историски записи, љубовна поезија, есеи, хронологија на родови, пророштва, реалистични приказни, разни изреки и друго. Приказните раскажуваат за верата, борбите, надежите и поразите на ликовите од еврејската заедница.

Израелскиот народ е одбраниот Божји народ, преку кого дојде Месијата т.е. Христос („Христос - Χριστός“ е старогрчкиот еквивален за „Месија - מָשִׁיחַ“). Ова е еден номадски народ, кој се движел околу Средоземното Море, меѓу Евроазија и Африка, по течението на реките Еуфрат, Тигар и Нил.[8] Татковци на Израелскиот народ се Авраам, Исак и Јаков (Израел). А, пак, Авраам потекнува од лозата на Сим, синот на Ное (Битие 10,11).

Книгата Излез (Исход; Втората Мојсеева книга) изобилува со чудесни настани: претворање на горката вода во слатка (Излез 15:22-27), стапот во змија (Излез 4:3; 7:10), правење сув пат среде Црвеното Море (Излез 14). Но, најважен дел од оваа книга е моралниот кодекс на однесување или Десетте божји заповеди, кои Мојсеј ги добива на Синајската Гора (Излез 20).

Делот наречен Поетски и поучни книги е најинтересен од литературна гледна точка. Содржи пет книги со различни содржини, а најдраматична е Повеста за Јов, во која се зборува за Божјата правда. Јов бил прогласен за „непорочен, праведен и богобојазлив човек, кој се отстранувал од злото“ (Јов 1:1,8), и немало друг како него на Земјата. Тој е спореден со Ное и Даниел (Езекиел 14:14-20), а исто така е прогласен и за својата духовна издржливост (Јаков 5:11). Тоа не значи дека Јов бил безгрешен (Јов 6:24; 7:21; 9:20). Библијата вели дека сите се грешници (Римјаните 3:10; Римјаните 3:23; Проповедник 7:20; 1 Јован 1:8,10) и дека никој не може да се оправда преку делата (Римјаните 3:20). Таа вели дека верата им се смета за праведност на вистинските верници (Римјаните 4:1-12; Битие 15:6; Римјаните 3:22,28), а вистинската спасителна вера е послушна вера и таа произведува добри дела и побожен живот - затоа во Јаков 2:17 се вели дека верата без дела е мртва. Значи Јов преку верата е прогласен за праведник, бидејќи Исус, на крстот ја зема казната за гревовите на сите верници (новозаветни и старозаветни), а таа вистинска спасителна вера дала плодови на побожен живот кај Јов. И така, дошол Сатаната кај Бог, и Бог му рекол дали го има забележано Јов, дека е непорочен, праведен и богобојазлив човек, кој се отстранува од злото (Јов 1:6-8). Сатаната одговорил дека причината поради која Јов е таков, е Божјиот благослов врз него: многу имот, здрави деца и заштита (Јов 1:9-10). Но, ако му се одземе сето тоа на Јов, тој ќе Го проколне Бог (Јов 1:11). Тогаш Бог се согласил Сатаната да го искуша Јов, само врз него да не крева рака и да не му ја зема душата (Јов 1:12). Тука почнуваат несреќите за Јов: го губи цел имот (Јов 1:14-17), децата му загинуваат (Јов 1:18-19), а самиот се разболел со страшни рани по телото (Јов 2:7). На сето ова Јов одговара:

„Гол излегов од утробата на мајка ми, и гол ќе се вратам. Господ даде, Господ зеде. Благословено да биде Господовото име!“ - Јов 1:21

И тогаш започнува филозофската расправа за Божјата справедливост меѓу Јов и неговите пријатели. Се изнесуваат разни тврдења за казните на Бога и нивната намена. Во оваа книга, се алудира на следново прашање: „Зошто вистинските верници кои живеат богоугоден живот страдаат? Зошто Бог го дозволува тоа?“. Бог сакаше да го докаже карактерот на вистинските верници, пред Сатаната и сите демони, ангели и луѓе. Бог дозволи Јов да биде искушуван од Сатаната и со тоа ја докажа Својата поента: Без разлика колкаво ќе биде страдањето на верникот или колку неразбирливо и незаслужено изгледа тоа, спасителната вера не може да се уништи! На крајот од приказната, Бог го благословува Јов, и му враќа двојно од сè што изгубил (Јов 42:10-17).

Главната реалност на книгата е несфатливата мистерија за невиното страдање на вистинскиот верник. Бог наложил Неговите деца да одат во тага и болка, понекогаш поради: грев (Броеви 12:10-12), поправна казна (Евреите 12:5-12), зајакнување (2 Коринтјаните 12:7-10; 1 Петар 5:10), за откривање на Неговата утеха и благодат (2 Коринтјаните 1:3-7). Но понекогаш страдањето на светиите (вистинските верници) е неразбирливо, бидејќи тоа страдање е со небесна цел што луѓето не можат да ја разберат (Излез 4:11; Јован 9:1-3).

Многумина филозофи ја користат оваа Библиска приказна за да расправаат на темата: Божја правда. Кјеркегор и Колаковски пред сè се занимавале со прашањето: „Зошто Творецот, во чии раце стои сè, би му се докажувал на Сатаната?“ Колаковски напишал пародија на ова дело под наслов „Разговори со ѓаволот“, а Гете ја искористил како вовед во својот Фауст.

Песна над песните се вбројува меѓу најдобрите поетски остварувања на древните литератури. Таа е во форма на дијалог, и низ седум пеења даден е цел развој на љубовта.

Стави ме како знак на срцето

како печат на раката своја
зашто љубовта е силна како смрт
а љубомората тврда како гроб!
Песна над песните 8:6

Новиот Завет[уреди | уреди извор]

Новиот Завет е централното писмено свидетелство на христијанството, во кое основната претставена личност е Исус Христос. Содржи 27 книги, и се дели на шест основни дела: Евангелија (Матеј; Марко; Лука; Јован), Почетоци на христијанската црква (Дела Ап.), Писма до конкретни цркви (од Римјаните до 2 Солунците), Пасторални писма (од 1 Тимотеј до Евреите), Соборни писма (од Јаков до Јуда) и Пророчка книга (Откровение). Напишан е на старогрчки јазик, кој во тоа време бил широко застапен, иако Исус и Неговите ученици зборувале арамејски јазик.

Главната тема на Новиот Завет е Исус Христос - ветениот Месија од Стариот Завет и основањето на црквата. Новиот Завет започнува со четирите евангелија: според Матеј, според Марко, според Лука и според Јован, иако тие не се најстарите списи во него [9]. Четирите евангелија го запишуваат Неговото раѓање, живот, смрт, воскресение и вознесување. Четирите записи на евангелието, од различни перспективи го гледаат најголемиот и најважниот настан на историјата - доаѓањето на Богочовекот Исус Христос. Матеј го гледа низ перспективата на Неговото царство; Марко го гледа низ перспективата на Неговото слугување; Лука го гледа низ перспективата на Неговата човечност; Јован го гледа низ перспективата на Неговата божественост. Книгата Дела Апостолски, раскажува за влијанието на животот, смртта и воскресението на Господ и Спасителот - Исус Христос. Во книгата е запишано вознесението Христово, доаѓањето на Светиот Дух, раѓањето на црквата, проповедањето на евангелието од страна на апостолите и нивните помошници. Исто така, запишано е основањето на цркви во Јудеја, Самараија и Римската империја. Посланијата, пак, биле напишани до цркви и индивидуи, за да го објаснат значењето на личноста и делото на Исус Христос, како и импликации за живот и сведочење, се додека Тој не се врати. Новиот Завет завршува со книгата Откровение, која почнува со отсликување на тековната црковна ера, а кулминира со Христовото враќање и воспоставување на Неговото земно милениумско царство, носејќи осуда за неверниците, а слава и благослов за верниците. После Христовото милениумското (илјадагодишно) царство, настапува конечниот суд, па следи вечната состојба. Сите вистински верници (старозаветни и новозаветни) од целата човекова историја, ќе влезат во конечната вечна слава која е подготвена за нив, а сите безбожници ќе бидат испратени во пеколот, на вечна казна [10].

Откровението на Јован Богослов се нарекува уште и апокалипса. Во него авторот ја опишува визијата која Бог му ја дава, за конечната победата над злото и смртта. Овој дел од Новиот Завет извршил најголема инспирација врз натамошната литература. Инаку, сите елементи од Новиот Завет нашле свој одраз во европската уметност: во сликарството, литературата, музиката, скулптурата. Микеланџело, Леонардо, Дирер, Бах и многу други се инспирирале од темите на Библијата воопшто.

Бог во Библијата[уреди | уреди извор]

Тројство[уреди | уреди извор]

Бог, во Своето Слово (Библијата) се претставува Себеси како троедин, па затоа христијаните веруваат дека Бог е троедин. Бог е еден (Второзаконие 6:4), но се манифестира во три Лица: Бог Таткото, Бог Синот и Бог Духот. Сите три Лица отсекогаш постоеле и се еднакви меѓу Себе (Ниту едно Лице не постоело пред друго Лице и Ниту едно Лице не произлегло од друго Лице). Уште во Стариот Завет, можеме да видиме индикации дека Бог е троедин. Во првиот стих од Библијата, гледаме таква индикација: „Во почетокот Бог...“. На хебрејски, зборот за „Бог“ е „Ел - אֵל“. Но, во првиот стих, употребена е множинската форма на тој збор: „Елохим - אֱלהִים“. Индикација имаме и во 26-ти стих: „Потоа Бог рече: ,Да создадеме чо­век според Нашиот образ, според Нашето подобие како што сме Ние‘“. Самиот Бог зборува во прво лице множина. Една од најјасните референци за троединоста на Бог во Стариот Завет, е Исаија 48:16, пророчки стих што го зборува Господ (Исус Христос). Тој стих, ги става сите три Члена на Божеството во еден стих: „Пристапете кон Мене, слушајте го ова: Јас и во почетокот не говорев тај­но; и кога се извршуваше тоа, Јас бев таму; и сега Ме испрати Господ Бог и Неговиот Дух.“ Троедината природа на Бог, станува кристално јасна во Новиот Завет. Јован 10:30 и 33[11] објаснуваат дека Таткото и Синот се едно, 1 Коринтјаните 3:16[12] и Матеј 10:20[13] покажуваат дека Таткото и Духот се едно, Римјаните 8:9[14] јасно кажува дека Синот и Духот се едно, а Јован 14:16,18 и 23[15] покажуваат дека Таткото, Синот и Духот се едно.

Исус Христос[уреди | уреди извор]

Исус Христос е Бог Синот - второто Лице на троединиот Бог. Исус беше ветениот Месија од Стариот Завет.

- Јован 4:25-26: „Жената Му рече: ,Знам дека ќе дој­де Месија, наречен Христос; кога ќе дојде Тој, сѐ ќе ни каже.‘ А Исус ѝ рече: ,Јас сум, Кој зборува со тебе.‘“

- Марко 14:61-62: „...Првосвештеникот пак Го праша и Му рече: ,Ти ли си Христос, Синот на Благословениот?‘ Исус рече: ,Јас сум; и ќе Го видите Синот Човечки како седи од десната страна на Силата и како иде на обла­ци­те небески.‘“

Значи, Исус потврдуваше и велеше за Себе дека е Месијата. Тој исто така го употребуваше за Себе и називот „Син Човечки“. Тој назив, најпрво го среќаваме во книгата Даниел, каде Даниел пророкуваше дека Месијата ќе биде Син Човечки. Даниел 7:13-14: „Видов во ноќните виденија, а тоа на небесните облаци како да идеше Синот Човечки, дојде до Старецот и застана пред Него. И Нему Му се даде власт, слава и царство, за да Му служат сите народи, племиња и јазици; владението Негово е владение вечно, кое нема да измине, и царството Негово нема да се разруши.“

- Исаија 9:6(5): „Зашто Дете ни се роди - Син ни се даде; власта е на рамењата Негови, и ќе го наречат: Чудесен Советник, Бог силен, Отец вечен, Кнез на мирот.“ - пророштво дека Месијата ќе е Бог!

- Пслам 2: „Зошто се бунат народите, и племињата смислуваат лоши работи? Се креваат царевите земски, и кнезовите се собираат заедно против Господ и Неговиот Помазаник (Месијата): ,Да ги раскинеме веригите нивни и да го отфрлиме од себе јаремот нивни.‘ Оној, Кој живее на небесата, им се смее, Господ им се подбива. Тогаш во гневот Свој ќе им говори и со јароста Своја ќе ги вџаши, велејќи: ,Јас си поставив Свој Цар на Сион, на Мојата света гора!‘ Ќе ја објавам одлуката Господова, Тој Ми рече: ,Ти си Син Мој, Јас денес Те родив.‘ И побарај од Мене, и ќе Ти ги дадам народите во Твое наследство, и краи­ш­тата на земјата – во Твое владеење. Ти ќе ги пасеш со железен жезол; ќе ги разбиваш како грнчарски сад. И сега цареви, вразумете се; поучете се, судии земни! Служете Му на Господ со страв и со трепет. Почитувајте Го Синот, та да не се разгневи, и на патот свој да не поги­нете; зашто Неговиот гнев брзо ќе се разгори. Блажени се сите, кои кај Него прибегнуваат.“ - Месијата е Божји Син!

Стихови од Новиот Завет дека Исус е Бог:

- Јован 1:1,14: „Во почетокот беше Словото, и Словото беше со Бога и Словото беше Бог...Словото стана тело и се всели ме­ѓу нас...“

- Јован 10:30: „Јас и Отецот сме едно.“ Поради оваа изјава Евреите зедоа камења да го каменуваат велејќи: „За добро дело камења не фрламе на Тебе, туку за хулење, зашто Ти, иако си човек, се правиш Бог.“ - 33-ти стих.

- Јован 14:8-9: „Филип Му рече: ,Господи, покажи ни Го Таткото, и доста ние.‘ Исус му рече: ,Толку време Сум со вас и не Ме позна, Филипе? Кој Ме видел Мене, Го видел и Таткото; тогаш како велиш ти: ‘Покажи ни Го Таткото!‘“

- Јован 8:58: „Исус им рече: ,Вистина, вистина ви велам: Јас Сум, пред да се родил Авраам.‘“ - Исус не само што кажува дека постоел пред Авраам (Авраам се има родено околу 2000 години пред отелотворувањето на Бог Синот - Исус Христос), туку името „Јас Сум“ што го користи за Себе, е името со кое Бог му се објави на Мојсеј (Излез; 2 Мојсеева 3:14[16]).

- Јован 5:16-18: „И затоа Јудејците Го гонеа Исус и сакаа да го убијат, зашто тоа го вршеше во сабота. А Исус им одговараше: ,Мојот Отец досега работи, и Јас работам.‘ Затоа Јудејците уште повеќе сакаа да Го убијат, бидејќи не само што ја на­рушуваше саботата, туку и Бога Го на­рекуваше Свој Отец, правејќи се ед­на­ков со Бога.“

- Колосјаните 1:15: „Тој е слика на невидливиот Бог“ - со други зборови: „Тој е видливата слика на невидливиот Бог.“

- Јован 2:24-25: „Но Самиот Исус не им се доверува­ше, бидејќи ги познаваше сите, и немаше потреба никој да Му све­дочи за човекот, бидејќи Самиот знаеше што има во човекот.“ - Значи, Исус знаеше што има во срцето на луѓето и што размислуваат (Марко 2:6-8).

- Матеј 9:2: „И ете, донесоа кај Него еден фатен, положен на постела. Па кога ја виде Исус нивната вера, на фатениот му ре­че: ,Не плаши се, чедо! Ти се простува­ат гревовите твои!‘ - Исус проштеваше гревови (Лука 7:48).

- Матеј 12:8: „Зашто Синот Човечки е господар и на саботата.“ - Кој е господар на Саботата? - Бог, бидејќи Тој ја воспоставил. А Исус вели дека Тој е Господар на Саботата. Исус се изедначува Себеси со Бог.

- Римјаните 9:5: „...од кои по­тек­нува и Христос, Кој е Бог на сите, бла­гословен до века. Амин!“

- Јован 20:28-29: „Одговори Тома и Му рече: ,Господ мој и Бог мој!‘ Исус му рече: ,Тома, ти поверува затоа што Ме виде; блажени се оние кои не виделе, а поверувале.‘“

- Филипјаните 2:5-7: „...Исус Христос, Кој, иако беше во Божји лик, не сме­таше дека треба да го искористи тоа што е еднаков со Бога; но Сам Себе се понизи, земајќи лик на слуга се изедначи со луѓето и по из­глед се покажа како човек;“

Значи, Исус Христос е Бог. Кога Бог Синот се отелотвори на земјата, Тој беше 100% човек и 100% Бог. Тој мораше да биде човек за да ја земе казната за човекот, а поради тоа што беше Бог, Тој издржа да живее безгрешен живот и да ја прими Божјата казна за гревовите на сите вистински верници (старозаветни и новозаветни).

Неколку стихови за поврзаноста на Исус Христос со Стариот Завет:

- Михеј 5:2(1): „Но ти, Витлееме Ефратов, иако си најмал меѓу илјадниците Јудејци, од тебе ќе ни излезе Оној, Кој ќе владее во Израел и чие потекло е од почетокот, од вечноста.“ - Исус се роди во Витлеем. Тоа можеме да го видиме Во Матеј 2:1 и Лука 2:1-7.

- Захарија 9:9: „Ликувај од радост, ќерко Сионова, извикувај, ќерко ерусалимска; ете, Царот твој се враќа кај тебе, праведен е и со победоносна сила, кроток, седнат на магаре, рожба на магарица.“ - Пророштвото вели дека Месијата ќе дојде во Ерусалим на магаре и дека народот ќе го слави. Тоа се исполни со Исус Христос (Матеј 21:1-11; Марко 11:1-11; Лука 19:28-40; Јован 12:12-19).

- Исаија 7:14: „Затоа Самиот Господ ќе ви даде доказ: ете, девица ќе зачне и ќе роди Син, и ќе Му го дадат името Емануел.“ - Името Емануел значи: „со нас е Бог!“. Тука гледаме пророштво, дека Месијата ќе дојде на светот преку девица и дека ќе го нарекуваат (не во смисла на име, туку како титула) „Бог со нас“. Бог се отелотвори и заживеа меѓу нас (Јован 1:14). Пророштвото за девственото раѓање од Исаија 7:14 се исполни, а тоа е запишано во Матеј 1-ва глава.

- Псалм 22:1: „Боже мој, Боже мој, зошто ме ос­тави?“ - Пророштвото вели дека Месијата ќе доживее напуштеност од страна на Бог. Исус го исполни тоа кога беше на крстот: „А околу деветтиот час извика Исус со висок глас и рече: ,Или! Или! Лама савахтани?‘ А тоа значи: ,Боже Мој, Боже Мој, зошто Ме остави!‘ - Матеј 27:46. Иако Христос беше безгрешен, во тој момент Тој доживуваше напуштеност и очај, поради излевањето на божествениот гнев врз Него - како носител на казната за гревовите на сите вистински верници (старозаветни и новозаветни). Исус не беше одвоен од Тројството. Исус не беше одвоен од природата на Таткото, туку од интимното заедништво со Него.

- Псалм 22:8: „Тој се надеваше на Господ, нека го избави, нека го спаси, ако Му е угоден!“ - Пророштвото вели дека Месијата на овој начин ќе биде презиран. Со Исус се исполни тоа кога беше на крстот: „Други спасуваше, а Сам Себе не може да се спаси! Ако е Тој Цар Ју­деј­ски, нека слезе од крстот, па ќе поверуваме во Него. Се надеваше на Бога, нека Го из­ба­ви сега, ако е по волјата Негова, бидејќи говореше: ‚Син Божји Сум!‘“ - Матеј 27:42-43.

- Псалм 22:15: „Силата моја се исуши како цреп, јазикот ми се залепи за непцата, во смртоносен прав ме фрли.“ - Пророштвото вели дека Месијата при Своето страдање ќе ожедни. Тоа се исполни со Исус: „По ова, знаејќи Исус дека сѐ е свр­шено, за да се исполни Писмото, рече: ,Жеден сум.‘“ - Јован 19:28

- Псалм 22:18: „Ги разделија меѓу себе алиштата мои, за облеката моја фрлија ждрепка.“ - Пророштвото вели дека ќе се фрла ждрепка за облеката на Месијата. Тоа се исполни со Исус: „А војниците, кога Го распнаа Исус, ги зедоа алиштата Негови и ги раз­делија на четири дела, по еден дел на секого и хитонот. Хитонот, пак, не бе­ше шиен, туку исткаен одозгора па до­долу. Тогаш си рекоа: ,Да не го расипуваме, но да фрлиме за него ждрепка, чиј ќе биде‘ – за да се збидне кажаното во Писмото: ,Ги разделија алиштата Мои меѓу себе и за облеката Моја фрлија ждрепка.‘ Така и направија војниците.“ - Јован 19:23-24

- Јован 19:36-37: „Бидејќи ова стана за да се исполни Писмото: ,Коска Негова нема да се прекрши.‘ И друго Писмо пак вели: ,Ќе погледнат на Оној Кого Го прободоа.‘“ Првото пророштво е цитат од Излез 19:46 или Броеви 9:12, кои зборат дека ниедна коска не смее да биде скршена на пасхалното јагне. Бидејќи Новиот Завет го претставува Исус како пасхално Јагне кое ги зема гревовите на светот врз Себе (Јован 1:29; 1 Коринтјаните 5:7; 1 Петар 1:19), овие стихови имаат посебно типолошко пророчко значење за Него. Второто пророштво доаѓа од Захарија 12:10: „А врз домот Давидов и врз жители­те ерусалимски ќе излијам дух на благодат и молитва, така што, кога ќе погледнат на Мене, Кого тие го прободоа, ќе плачат за Него, како што се плаче за еднороден син, и ќе ридаат како што се рида за првороден.“ Ова укажува дека Самиот Бог бил прободен кога Својот претставник Пастирот (Захарија 13:7; 11:4,8-9,15-17) бил прободен. Исус во Јован 10:11 вели: „Јас Сум добриот Пастир“. Ова пророштво се однесува за идното време кога Христос ќе се врати, а Еврејската нација ќе плаче поради своето одбивање и убиство на Царот (Откровение 1:7).

- Исаија 22:22: „И клучот на Давидовиот дом ќе го ставам на рамењата негови; тој ќе отвори, и никој нема да затвори; тој ќе затвори и никој нема да отвори.“ Пророштвово е исполнето со Исус Христос: „И на ангелот на Филаделфиската црква напиши му: вака вели Светиот, Вистинитиот, Оној, Кој го има клучот Давидов, Кој отвора, и никој не може да затвори, – и Кој затвора, никој не може да отвори.“ - Откровение 3:7. Значи, Исус Христос го има суверениот авторитет за влез во царството Божјо.

Исусовото учење и Стариот Завет:

Многу луѓе мислат дека Исус донел некакво ново учење кое било спротивно на Стариот Завет. Тоа не е вистина! Исус рече: „Немојте да мислите дека сум до­шол да го поништам Законот и Про­роците (синоним за Стариот Завет); не сум дошол да ги поништам, туку да ги исполнам. Зашто, вистина, ви велам: дури постојат небото и земјата, ниту една бук­вичка или црта од Законот нема да се измени, додека не се исполни сѐ!“ - Матеј 5:17-18. Кога Исус велеше: „Сте слушале дека им било речено на старите“, Тој мислеше на нивната традиција. Тој дел не го претставува Стариот Завет, туку перверзијата на нивната традиција. Исус не дојде со некое ново откровение кое е дисконектирано од Стариот Завет. Пророците јасно зборувале за Новиот Завет (Еремија 31:31-34; Езекиел 36:25-27; сп. Евреите 8:6-13) и за Месијата, чијашто жртва ќе овозможи Новиот Завет да се воспостави (Исаија 9:6-7; 53:1-12). Тој не дојде да го поништи Законот, туку да го исполни и да ги отфрли традициите на луѓето кои го перверзирале тој Закон. Тогашните религиозни лидери биле Фарисеите. Тие имале вметнато многу традиции и лажни учења во вистинскиот Јудаизам, така што Јудаизмот го претвориле во отпаднички. Исус, во Марко 7:6-8, им рече: „Добро пророкувал Исаија за вас лицемерите, како што е напишано: ‚Овој народ со уста Ме почитува, но срцето им е да­ле­ку од Мене; но напразно Ме почитува, зашто проповеда човечки повелби.‘ Зашто, вие, оставајќи ја Божјата за­повед, го држите преданието човечко.“ Најдобриот опис на Фарисеите, Исус го дава во Матеј 23-та глава, опишувајќи ги како: лицемери, безумни, слепи, варосани гробови (однадвор убави, а внатре полни со мртовечки коски), синови на пеколот итн.

Светиот Дух[уреди | уреди извор]

Светиот Дух е третото Лице на Троединиот Бог. Светиот Дух го гледаме уште при создавањето на светот (Битие 1:2).

- Дела 5:3-4: „Но Петар рече: ,Ананија, зошто го исполни сатаната срцето твое да Го излажеш Светиот Дух и да прикриеш дел од земените пари за нивата? Додека не беше продадена, нели бе­ше твоја? И откако ја продаде, нели беа парите во твоја власт? Зошто си стави на срцето свое таква работа? Ти не из­лажа луѓе, туку Бога!‘“ Значи, Петар вели дека кога Ананија го излажал Светиот Дух, тој всушност го излажал Бог!

Во Библијата, Светиот Дух е наречен со следниве имиња: вечен Дух (Евреите 9:14), Божји Дух (Битие 1:2; Јов 33:4; 1 Коринтјаните 2:11), Господов Дух (Исаија 11:2; Дела 5:9; 2 Коринтјаните 3:17), Христов Дух (Римјаните 8:9 - тука Божјиот Дух е наречен Христов Дух; 1 Петар 1:11; Галатјаните 4:6 - тука се вели дека Бог го пратил Духот на Својот Син), Дух на Таткото (Матеј 10:20), Дух на живиот Бог (2 Коринтјаните 3:3), Духот на животот (Римјаните 8:2), Духот на благодатта (Евреите 10:29), Духот на вистината (Јован 14:7), Духот на светоста (Римјаните 1:4) итн.

Тој не е некакава лебдечка енергија, туку е Личност:

- Ефесјаните 4:30: „И не жалостете Го Светиот Дух Божји со Кој сте запечатени за денот на откупувањето.“

- Римјаните 8:26: „...Па сепак, Ду­хот Сам посредува за нас со не­ис­ка­жливо воздивнување.“

- Дела 15:28: „Зашто Светиот Дух и ние од­лу­чив­ме да не ви ставаме на вас никаков друг товар, освен она што е потребно.“

- Дела 20:23: „Освен за она, кое Духот Свети го посведочи по сите градови, велејќи дека ме чекаат окови и маки.“

- 1 Коринтјаните 2:10: „А нам, пак, ни го откри тоа Бог преку Својот Дух, зашто Духот продира во сѐ, па дури и во длабочините Божји.“

- 1 Коринтјаните 2:13: „Па тоа и го проповедаме не со збо­рови научени од човечка мудрост, туку научени од Светиот Дух...“

Лебдечка енергија не може да поседува разум, знаење и емоции; не може да комуницира, подучува, открива, сведочи, одлучува, ожалостува итн. Светиот Дух е третата Личност на Троединиот Бог.

Службата на Светиот Дух:

- Помошник (Јован 14:16): „Јас ќе Го помолам Отецот, и Тој ќе ви даде друг Утешител за да биде со вас довека“ - Зборот што е преведен како „утешител“, е старогрчкиот збор „параклетос - παράκλητος“, што буквално значи: „оној, кој е повикан напомош; рамо до рамо“. Некаде е преведен како „помошник“, а тоа е едно од неговите значења. Во овој стих, интересен е и зборот „друг“. Во старогрчкиот јазик има два збора кои често се преведуваат како „друг“. Тоа се зборовите „хетерос - ἕτερος“ и „алос - ἄλλος“. Понекогаш Библиските автори ги користат овие зборови наизменично, но понекогаш тие го користат зборот „хетерос“ за да означат „друг од различен вид“, а зборот „алос“ за да означат „друг од исти вид“. „Алос“ е зборот што Исус го искористи за да го опише Светиот Дух. Со други зборови Тој вели: „Ќе дојде Еден, Кој е од истата суштина како Мене“.

- Ни овозможува да ја сознаеме вистината (Јован 14:17): „Духот на вистината, Кого светот не може да Го прими, зашто не Го виде, ниту Го познава; а вие Го познавате, зашто во вас е и во вас ќе биде.“ - Без Светиот Дух, ниту еден човек не може да ја спознае и разбере вистината. Академските умови во тоа време, дојдоа до заклучок дека Исус е од ѓаволот, иако со свои очи ги гледаа Неговите дела, ги слушаа Неговите зборови и вистината што ја збореше, ја гледаа Неговата безгрешност, го имаа Стариот Завет во кој се зборува за Него и го гледаа како ги исполнува пророштвата запишани во Стариот Завет. Светот не ја прима пораката на Исус, па затоа не ја прими и кога Светиот Дух се симна врз учениците Христови на Пентакост. Тие велеа дека учениците се пијани (Дела Ап. 2). 1 Коринтјаните 2:14: „Телесниот човек не го прима она што е од Божјиот Дух: за него тоа е без­умство; и не може да го разбере, зашто тоа треба со помошта на Духот да се испита.“ Преку разјаснувањето на Словото, Светиот Дух ги снабдува верниците со капацитет за спознавање на божествената вистина, додека пак неверниците (духовно мртвите) не можат да ја разберат. Но, тоа не значи дека верниците знаат сѐ (Второзаконие; Повторени закони 29:29(28)), дека не им се потребни учители (Ефесјаните 4:11-12) или дека не треба да се трудат за да растат во знаењето (2 Тимотеј 2:15).

- Го овозможува Христовото присуство кај верниците (Јован 14:18-19): „Нема да ве оставам сираци; ќе дојдам кај вас. Уште малку и светот веќе нема да Ме гледа; а вие ќе Ме гледате...“ - Исус следниот ден умре, па ги кажа овие зборови за да ги увери Своите ученици дека ќе можат да сметаат на Неговото присуство после Неговата смрт. Со тоа Тој грантираше дека ќе воскресне. Но, Неговото ветување: „ќе дојдам кај вас“ има пошироко значење. Точно дека после Своето воскресение Тој се виде со учениците, но контекстот укажува на нешто повеќе: Неговото духовно присуство кај секој еден верник, преку агенцијата на Светиот Дух. Мистеријата на тројството: Светиот Дух живее во нас (2 Тимотеј 1:14), Христос е во нас (Колосјаните 1:27), Бог пребива во нас (1 Јован 4:12).

- Произведува плодови во верниците (Галатјаните 5:22-23): „А плодот на Духот е: љубов, радост, мир, долготрпеливост, љубезност (благост), добрина, верност, кроткост, самоконтрола.“ Ова се побожни карактеристики на оние кои вистински му припаѓаат на Бог преку вера во Христа и кои го поседуваат Духот Божји. Љубов - тука е употребен зборот „агапе - ἀγάπη“, што претставува љубов која одбира (одлучува) да љуби. Ваквата љубов не се однесува на емоционална наклонетост, физичка привлечност или семејна врска, туку на почит, посветеност и наклонетост која води кон доброволно и пожртвувано служење (Јован 15:13; Римјаните 5:8; 1 Јован 3:16-17). Радост - станува збор за радост која се темели на непроменливите божествени ветувања и вечните духовни реалности. Тоа е чуството на благосостојба што го доживува вистинскиот верник, бидејќи знае дека преку жртвата на Исус Христос, е оправдан пред Бог (1 Петар 1:8-9). Ваквата радост не е резултат на поволни околности, па дури и се јавува кога тие околности се најболни и најтешки (Јован 16:20–22). Радоста е дар од Бога, и како таква, верниците не треба да ја произведуваат, туку да уживаат во благословот што веќе го поседуваат (Римјаните 14:17; Филипјаните 4:4). Мир - станува збор за внатрешниот мир што произлегува од довербата во спасителната врска со Исус Христос. Исто како и радоста, мирот не е поврзан со околностите (Јован 14:27; Римјаните 8:28; Филипјаните 4:6–7,9). Долготрпеливост - претставува способност да се издржат повредите нанесени од други луѓе, како и подготвеност да се прифатат иритирачки и болни ситуации (Ефесјаните 4:2; Колосјаните 3:12; 1 Тимотеј 1:15–16). Љубезност - претставува нежна грижа за другите, што се изразува во нашата желба нежно да се однесуваме кон други луѓе, исто како што Господ се однесува кон верниците (Матеј 11:28–29; 19:13-14; 2 Тимотеј 2:24). Добрина - станува збор за морална и духовна извонредност, која се манифестира со активна љубезност (Римјаните 5:7). На верниците им е заповедано да служат како пример за добрина (Галатјаните 6:10; 2 Солунјаните 1:11). Верност - претставува лојалност и доверливост (Летописи 3:22; Филипјаните 2:7–9; 1 Солунјаните 5:24; Откровение 2:10). Кроткост - претставува смирен и нежен став, кој трпеливо ги издржува сите навреди и нема желба за одмазда. Во Новиот Завет, овој збор се користи и при опишувањето на три ставови: потчинување кон волјата Божја (Колосјаните 3:12), покорливо прифаќање на Словото, имплементирајќи го тоа што го пишува во него (Јаков 1:21) и имање обѕир кон другите луѓе (Ефесјаните 4:2). Самоконтрола - претставува воздржливост од страсти и нагони (1 Коринтјаните 9:25; 2 Петар 1:5–6).

- Тој не нановораѓа / раѓа одозгора (Јован 3): „Вистина, вистина, ти велам, ако некој не се роди одозгора, тој не може да го види Божјото Царство.“ Значи, ако Светиот Дух не нѐ регенирира т.е. не нѐ трансформира духовно, ние нема да бидеме спасени. Исус го опиша нановораѓањето како „раѓање од вода и Дух“. Тука Исус не мисли на буквална вода, туку на потребата за „очистување“ (Езекиел 36:24-27). Кога водата се користи фигуративно во Стариот Завет, вообичаено се однесува на обнова или духовно чистење, особено кога се користи во комбинација со „дух“ (Броеви 19:17–19; Псалм 51:9-10; Исаија 32:15; 44:3–5; 55:1–3; Еремија 2:13; Јоил 2:28–29). Значи, Исус, со Својата изјава „раѓање од вода и Дух“, вели дека духовното миење т.е. очистувањето на душата го прави Светиот Дух, преку Словото Божјо. Ефесјаните 5:26: „за да ја освети, очистувајќи ја со водна бања преку словото“; Тит 3:5: „Тој нѐ спаси, но не според из­вр­ше­ни­те од нас праведни дела, туку по Сво­јата милост, преку бањата на преродување (Во Јаков 1:18 и 1 Петар 1:23 гледаме дека преродувањето е преку Божјото Слово, така што може да се напише вака: „...преку бањата на Божјото Слово...“) – и обновувањето од Светиот Дух.“

- И др.

Библијата како тема во уметноста и во популарната култура[уреди | уреди извор]

Библијата и библиските мотиви како тема во книжевноста[уреди | уреди извор]

Библијата и библиските мотиви како тема во филмот[уреди | уреди извор]

Библијата и библиските мотиви како тема во музиката[уреди | уреди извор]

  • „Псалм“ - песна на македонската група „Баклава“ од 2008 година.[35]
  • „Одење по водата“ (Walk On The Water) - песна на американската рок-група „Криденс Клирвотер Ривајвал“ (Creedence Clearwater Revival)“ од 1968 година.[36]
  • „Библијата на Гидеон“ (Gideon's Bible) - песна на американскиот рок-музичар Џон Кејл (John Cale) од 1970 година.[37]
  • „Содома и Гомороутре“ (Sodom & Gomorrow) - песна на јамајканската реге-група „Конгос“ (Congos) од 1977 година.[38]
  • „Ковчегот со божјите заповеди“ (Ark Of Covenant) - песна на јамајканската реге-група „Конгос“ (Congos) од 1977 година.[39]
  • „Адам го одгледа Каин“ (Adam Raised A Cain) - песна на американскиот рок-музичар Брус Спрингстин (Bruce Springsteen) од 1978 година.[40]
  • „Разбуди ме на судниот ден“ (Wake Me Up On Judgment Day) - песна на британскиот поп-музичар Стив Винвуд (Steve Winwood) од 1986 година.[41]
  • „Јас сум воскресението“ (I Am The Resurrection) - песна на британската рок-група „Стоун Роузис“ (The Stone Roses) од 1988 година.[42]
  • „Одбројување до Армагедон“ (Countdown To Armageddon) - песна на американската рап-група „Паблик енеми“ (Public Enemy) од 1988 година.[43]
  • „Една света библија“ (One Holy Bible) - песна на американската хард-кор група „Реган Јут“ (Reagan Youth).[44]
  • „Мојсиј Законодавецот“ (Mosè The Lawgiver) - композиција на италијанскиот композитор Енио Мориконе (Ennio Morricone).[45]

Надворешни врски[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Businessweek on The Bible: "The Bible (2.5 billion copies sold)" (18 July 2005)
  2. Ash, Russell (2001). Top 10 of Everything 2002. Dorling Kindersley. ISBN 0789480433, 9780789480439 Проверете ја вредноста |isbn=: invalid character (help).
  3. http://www.veronauka.com.mk/biblijata/biblijata1.html
  4. „Best-selling book“. Guinness World Records (англиски). Посетено на 2020-07-09.
  5. „When were the Bible books written?“. Grace to You (англиски). Посетено на 2020-07-09.
  6. „Основи на христијанската вера: Вистината за Библијата“. Библиски центар Божилак.
  7. „The MacArthur Study Bible“. Crossway. На |first= му недостасува |last= (help)
  8. Група автори: Македонски јазик и литература, Просветно дело, 2006 г., стр. 222.
  9. Група автори: Македонски јазик и литература, Просветно дело, 2006 г., стр. 229.
  10. „The MacArthur Study Bible“. Crossway. На |first= му недостасува |last= (help)
  11. Јован 10 | MK2006 Библија | YouVersion.
  12. 1 Коринтјаните 3 | MK2006 Библија | YouVersion.
  13. Матеј 10 | MK2006 Библија | YouVersion.
  14. Римјаните 8 | MK2006 Библија | YouVersion.
  15. Јован 14 | MK2006 Библија | YouVersion.
  16. Излез (2 Moj.) 3 | MKB Библија | YouVersion.
  17. Viljem Batler Jejts, Kula. Beograd: Beogradski izdavačko-grafički zavod, 1978, стр. 89.
  18. Viljem Batler Jejts, Kula. Beograd: Beogradski izdavačko-grafički zavod, 1978, стр. 105.
  19. Стефан Маларме, Песме. Београд: Култура, 1970, стр. 27-57.
  20. Šandor Petefi, Sloboda i ljubav. Beograd: Rad, 1969, стр. 62.
  21. T. S. Eliot, Selected Poems. Harmondsworth, Middlesex: Penguin Books in association with Faber and Faber, 1952, стр. 95-96.
  22. Хигсов Бозон, Педерски Катахрезис, Темплум, Скопје, 2011.
  23. Анте Поповски, Дрво што крвави. Скопје: Детска радост, Наша книга, Македонска книга, Култура, Мисла, 1991, стр. 61.
  24. Анте Поповски, Дрво што крвави. Скопје: Детска радост, Наша книга, Македонска книга, Култура, Мисла, 1991, стр. 62.
  25. Анте Поповски, Дрво што крвави. Скопје: Детска радост, Наша книга, Македонска книга, Култура, Мисла, 1991, стр. 124-125.
  26. Антологија руске лирике – X-XXI век. Књига III: Средина XX века – поч. XXI века (неомодернизам, неоавангарда, постмодернизам и нова трагања). Београд: Paidea, 2007, стр. 223-224.
  27. Vislava Šimborska, Izabrane pesme. Beograd: Treći trg, 2014, стр. 74.
  28. Vislava Šimborska, Izabrane pesme. Beograd: Treći trg, 2014, стр. 79.
  29. Vislava Šimborska, Izabrane pesme. Beograd: Treći trg, 2014, стр. 177-178.
  30. Vislava Šimborska, Izabrane pesme. Beograd: Treći trg, 2014, стр. 179-180.
  31. Vislava Šimborska, Izabrane pesme. Beograd: Treći trg, 2014, стр. 250-251.
  32. HRT (пристапено на 24.12.2017)
  33. „Страдањата на Исус - инспирација за режисерите“, Антена, број 825, 17.4.2014, стр. 10.
  34. Valerio Magreli, „Biografska beleška“, во: Pjer Paolo Pazolini, Put i nebo. Beograd: Mali vrt, 2016, стр. 93.
  35. Baklava, Kalemar, SJF Records 124, 2008.
  36. DISCOGS, Creedence Clearwater Revival ‎– Creedence Clearwater Revival (пристапено на 23.12.2017)
  37. YouTube, John Cale - Gideon's Bible (пристапено на 13.2.2018)
  38. DISCOGS, The Congos ‎– Heart Of The Congos (пристапено на 27.6.2019)
  39. DISCOGS, The Congos ‎– Heart Of The Congos (пристапено на 27.6.2019)
  40. YouTube, Bruce Springsteen - Darkness on the Edge of Town (1978) - Full Album (пристапено на 17.12.2017)
  41. Steve Winwood, Back in the High Life, Cai 9199, Jugoton.
  42. Discogs, The Stone Roses ‎– The Stone Roses (пристапено на 30.7.2019)
  43. DISCOGS, Public Enemy ‎– It Takes A Nation Of Millions To Hold Us Back (пристапено на 25.8.2019)
  44. YouTube, Reagan Youth - One Holy Bible (пристапено на 5.2.2018)
  45. DISCOGS, Ennio Morricone ‎– The Best Of Ennio Morricone (пристапено на 31.8.2019)