Пелагонија

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
За статистички регион на Република Македонија , видете Пелагониски регион.
Пелагонија

Пелагонија од Баба Планина
Локација Македонија, Грција
Надм. височина 600 m
Координати 41°00′ СГШ 21°30′ ИГД / 
Градови Битола, Прилеп, Лерин

Пелагонија — најголемата котлина во Македонија, која самата по себе образува и посебна релјефна целина во рамките на родопската група на релјеф. Сместена е во југозападниот дел на Република Македонија и северозападниот дел од Грција. Опфаќа површина од околу 4.000 км²[1] и нејзиниот правец на протегање е меридијански (север - југ) и продолжува кон Грција.

Релјефни, орографски и географски карактеристики на Пелагонија[уреди]

Пелагонија на зајдисонце.

Пелагонија всушност го претставува централниот западен дел на етничка Македонија. Таа денес се протега во две држави: Македонија и Грција. Се состои од Битолското и Прилепското Поле во басенот на Црна Река и нејзините притоки во Македонија и Леринското Поле во Грција. Котлината е опкружена со планините Баба, Бушева Планина од запад, Даутица и Бабуна од север, Селечка Планина и Ниџе од исток, додека на југ и југозапад е оградена со падините на Нередска Планина. Во минатото во времето на терцијарот Пелагонија била заезерена поради што денес (особено во Битолското Поле) е голема застапеноста на хумусна и алувијална почва. Просечната надморска височина се движи од 710 до 615 метри во Прилепското поле и од 610 до 540 метри во Битолското Поле.

Прилепско поле - северен дел на Пелагонија

Клима[уреди]

Пелагонија има претежно умерено - континентална клима, но негогаш во зимските месеци во неа продираат студени влијанија од север, кои навистина ја снижуваат температурата и ѝ даваат карактер на континентална клима. Просечните врнежи изнесуваат околу 640 мм. Низ Пелагонија тече Црна Река со притоките: Блата, Шемница, Драгор и Елешка Река. Целата речна и водена мрежа претставува дел од егејското сливно подрачје.

Месноста Заград, Прилепско Поле.

Население[уреди]

Во Пелагонија живеат повеќе од 200.000 жители, од кои доминантно мнозинство се Македонците со застапеност од над 90%. Најголеми градови во котлината се Битола и Прилеп, а во грчкиот дел Лерин. На подрачјето на Пелагонија се наоѓаат општините Битола, Прилеп, Долнени, Кривогаштани, Могила и Новаци. Освен населението кое потекнува оттука има и голем број на доселеници од Мариово и Преспа.

Земјоделство и стопанство[уреди]

Битолско поле - средишен дел на Пелагонија

Пелагонија претставува најголема житница во Македонија. Покрај пченицата од житните култури се одгледуваат и јачменот, пченката, овесот и 'ржта. Во Пелагонија застапени се и индустриските култури. Целата котлина (особено Прилепското Поле) претставува најголем производител на тутун во Македонија и на Балканот. Од другите индустриски култури најзастапени се шеќерната репка, сончогледот, луцерката, компирот (источните предели с.Мусинци, Добрушево) и крмната пченка. Во повлажните предели со повеќе вода (по течението на Црна Река) особено во западните предели на Прилепското и Битолското Поле (селата Бучин, Обршани, Бела Црква, Кукуречани, Могила) во големи количества се одгледуваат и кромид и пиперки (црвени-ајварки и зелени). Овоштарството и лозарството се застапени во помала мера, а претежно околу Битола и западниот дел на Битолското Поле.

Сточарството е доста развиено. Најразвиена гранка е краварството, особено во рамничарскиот дел на Битолското Поле и по течението на Црна Река каде што има голем број на тревнати ливади-утрини погодни за напасување на кравите. Покрај краварството се одгледуваат и голем број на овци, претежно во источните предели кон Селечка Планина и Мариово. Козарството е застапено во најмала мера во крајниот северен дел на

Пределот Бакарно Гумно (Гладно Поле) познат како Тополчанска Греда - преод меѓу Прилепското и Битолското Поле

Прилепското Поле во подножјето на Даутица и Бабуна. Поради големиот број на крави и овци, во Пелагонија се произведува и најголемиот дел од млекото во Македонија. Млекарството е застапено со повеќето млекарници („ИМБ Битола“, „Идеал Шипка“ итн.)

Во Пелагонија најразвиена е прехранбената индустрија, а како најголема житница во Македонија, на нејзиното подрачје се наоѓаа и најголемите пекарско-мелничарски комбинати „Жито Битола“ и „Жито Прилеп“. Во Прилеп се наоѓаат прехранбената индустрија „Витаминка“, Тутунскиот комбинат и Пиварницата, а во Битола се лоцирани Пиварницата, Шеќераната, фабриката за квасец и неколку млекарници итн. Доста развиена е и металската индустрија и во Битола и во Прилеп, а развиени се и стакларската, идустријата за електрични апарати, градежни материјали итн.

Во Битолското Поле големи се резервите на јаглен, поради што работат два рудника за негово исцрпување: „Суводол“ и „Гнеотино“. Тука се наоѓа и најголемата термоелектрична централа во државата „ТЕЦ Битола“ која со своите 3 блока произведува 60% од електричната енергија во Македонија.

Од особено значење за економско-стопанскиот и индустрискиот развој на целиот регион е изградбата на Индустриската зона „Жабени“ која се протега на 85ha во близината на с.Жабени, јужно од Битола.

Сообраќај[уреди]

Поглед на Пелагонија и РЕК „Битола“ во позадината

Поради својата положба Пелагонија претставува важно сообраќајно подрачје кое поврзува повеќе региони. Сообраќајното значење на Пелагонија е посебно големо поради близината на државните граници кон Грција и Албанија. Јужно од Битола се наоѓа граничниот премин Меџитлија на границата кон Грција. Низ самата Пелагониска котлина водат повеќе патни правци како магистралниот пат Прилеп - Битола кој на североисток се поврзува со автопатот „Александар Македонски“ (Е-75) од меѓународниот коридор 10 (Скопје - Солун), a на запад преку Ресен се поврзува со Охрид и меѓународниот коридор 8. Од Пелагонија водат и повеќе регионални патни правци кон Крушево, Демир Хисар, Кичево, Кавадарци и Мариово. Во план е изградбата на патниот правец Прилеп - Велес преку Бабуна кој постоел и во минатото. Низ Пелагонија минува и железничката пруга Велес - Прилеп - Битола, а која продолжува кон Грција (Солун). Делот од пругата меѓу Битола - Кременица (граница со Грција) не е во употреба повеќе од 20 години, но во план е негова обнова и ревитализација до 2014 година[2].

Наводи[уреди]

Надворешни врски[уреди]