Оноре де Балзак

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Оноре де Балзак
Honoré de Balzac
Honoré de Balzac (1842).jpg
Дагеротипија од Оноре де Балзак од 1842
Роден 20 мај 1799(1799-05-20)
Тур, Франција
Починал 18 август 1850 (возраст: 51)
Париз, Франција
Занимање Романописец
драматург
Жанр роман
Правец реализам
Значајни дела

Шагринска кожа (1831)
Евгенија Гранде (1833)

Чичко Горио (1835)
Роднината Бети (1847)
Сопружник Евелина Ханска

Оноре де Балзак (француски: Honoré de Balzac; 20 мај 1799 - 18 август 1850) — француски писател на романи и драми.

Биографија[уреди | уреди извор]

Оноре де Балзак е роден на 20 мај 1799 година во Тур, во граѓанско семејство (дури подоцна, тој додал „де“ кон своето презиме со цел да покаже дека има благородничко потекло).[1] Детството го поминал во Вандом, во целосна самотија, сосема повлечен и без блиска врска со семејството. Првото образование го стекнал во провинцијата, а во Париз, според желбата на татко, Оноре студирал право (подготвувајќи се за адвокатска кариера), но наспроти волјата на родителите, веднаш по дипломирањето започнал да се бави со книжевност. Во 1820 година ги раскинал односите со семејството. Живеел сиромашно и (под псевдоним) пишувал сензационалистички романи по порачка. Сепак, немал успех во писателскиот занает и по шест години се префрлил на печатарска и издавачка дејност, но и на тоа поле немал никаков успех. Напротив, неговите пропаднати деловни потфати само го оптовариле со големи долгови со кои се борел во текот на целиот живот. Сепак, тој не се предавал и во 1829 година, на триесетгодишна возраст, повторно ѝ се вратил на книжевноста, објавувајќи го романот „Шуани“, кој најпосле му донесол слава.[2] [3]

Оттогаш, во текот на следните дваесетина година, колку што живеел, Балзак се предал на трескавична работа, создавајќи обемна збирка романи. Обично спиел од осум часот навечер до два часот по полноќ. Тогаш се будел и работел до шест часот наутро. Потоа се капел, појадувал, пиел шолја со горко кафе, го примал својот издавач кој му ги носел ракописите за поправка и повторно работел до пладне. Тогаш, тој ручал нешто лесно, пиејќи кафе, и веднаш продолжувал да работи до шест часот навечер, кога повторно јадел и го примал својот издавач. Така изгледал неговиот работен ден во текот на целиот живот. Во писмата упатени до грофицата Ханска, отсликувајќи ја макотрпната работа, Балзак напишал: „Последната седмица не сум спиел сè на сè десет часа“; „Давесет и шест дена не сум излегол од работната соба. Спиев само по четири часа.“; „Работам по дваесет часа без прекин.“; „Знаетели колку ноќи не сум спиел? Четириесет и две.“[4]

Крајот на неговиот живот е одбележан со чудна случка: во 1850 година, неколку месеци пред смртта, Балзак се оженил со полската грофица Евелина Ханска, со која се допишувал 17 години.

Портрет на Евелина Ханска од Холц вон Совген (1825)

Творештво[уреди | уреди извор]

Почетните книжевни обиди на Балзак завршиле неславно, што го принудило привремено да се откаже од пишувањето. На книжевноста ѝ се вратил на триесетгодишна возраст, кога стекнал голема слава со романот „Шуани“ (објавен во 1829 година). Подоцна, Балзак напишал неколку подобри романи, но „Шуани“ е значаен по тоа што во него, по долго и мачно зреење, за првпат доаѓа до израз големата творечка сила на Балзак. Истовремено, успехот на овој роман го поттикнал писателот да се оддаде на макотрпна работа, создавајќи околу 100 дела во период од 20 години, кои заедно ја сочинуваат неговата „Човечка комедија“ како општ назив за сите негови романи, поделени во осум циклуси. Темпото со кое работел Балзак било неверојатно: за дваесет дена ги завршил „Цезар Бирото“ и „Банката Нисенжан“, за десет дена го напишал делото „Пјерета“, за осум дена напишал третина од „Изгубените илузии“, а за една ноќ „Тајната на браќата Руѓери“.[5]

Човечката комедија[уреди | уреди извор]

Иако е напишана во времето на романтизмот, „Човечката комедија“ го означува раѓањето на реализмот во Франција. Ова монументално дело ги опфаќа романите, како што се: „Луј Ламбер“ (1832), „Шагринска кожа“, „Селани“, „Големината и пропаста на Цезар Бирото“ (1837), „Чичко Горио“ (1835), „Евгенија Гранде“ (1833), „Барање на апсолутното“ (1834), „Изгубените илузии“ (1837), „Роднината Понс“ (1847), „Роднината Бета“ (1846) и многу други.[6] Во своите дела, Балзак покажува извонредна способност да ги забележи и детаљно да ги прикаже сите случки, карактери, физичкиот изглед и општествената средина. „Човечката комедија“ претставува обемна слика на француската буржоазија во времето на владеењето на Луј Филип. Во „Човечката комедија“ тој ги слика пороците на деловните луѓе и трката по парите, истакнувајќи дека со Франција не владеат ни кралот ни уставот, туку „семоќната банкнота од пет франка“. Оттука, неговото дело претставува осуда на јавниот морал што владеел во неговото време и бунт против конвенциите, неправдата и нечовечноста, па дури и против законите кои ги опишал како „пајажина низ која се провлекуваат крупните муви, а остануваат заглавени ситните мушички.“[7]

Во прв ред, Балзаковата „Човечка комедија“ се одликува со низа одлично насликани ликови - околу 2.000 мажи и жени, млади и стари, јунаци и страшливци, чесни и расипани, сите се опишани силно и во согласност со стварноста. Неспорно, Балзак е најголемито творец на живи ликови во историјата на книжевноста. Тој е недостижен во создавањето општи човечки ликови при што умее да ги занемари безначајните подробности и да го нагласи карактерното во своите ликови. Оттука, сите главни ликови во „Човечката комедија“ се типови и симболи на сите човечки карактери. Во тој поглед, Балзак бил малку заинтересиран за слабите личности, така што создавал ликови со силна волја, голема енергија и нагласени страсти.[8]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. „Beleška o piscu“, во: Onore de Balzak, Tajne kneginje de Kadinjan - Feragus. Beograd: Bigz, 1975, стр. 187.
  2. Dušan Milačić, „Onore de Balzak“, во: Onore de Balzak, Pukovnik Šaber. Beograd: Rad, 1969. стр. 67.
  3. „Beleška o piscu“, во: Onore de Balzak, Tajne kneginje de Kadinjan - Feragus. Beograd: Bigz, 1975, стр. 187.
  4. Dušan Milačić, „Onore de Balzak“, во: Onore de Balzak, Pukovnik Šaber. Beograd: Rad, 1969. стр. 67-68.
  5. Dušan Milačić, „Onore de Balzak“, во: Onore de Balzak, Pukovnik Šaber. Beograd: Rad, 1969. стр. 67-68.
  6. „Beleška o piscu“, во: Onore de Balzak, Tajne kneginje de Kadinjan - Feragus. Beograd: Bigz, 1975, стр. 187.
  7. Dušan Milačić, „Onore de Balzak“, во: Onore de Balzak, Pukovnik Šaber. Beograd: Rad, 1969. стр. 68-69.
  8. Dušan Milačić, „Onore de Balzak“, во: Onore de Balzak, Pukovnik Šaber. Beograd: Rad, 1969. стр. 70.

Надворешни врски[уреди | уреди извор]

Wikisource
Викиизвор има оригинални дела од или за:
Wikiquote-logo.svg
Викицитат има збирка цитати поврзани со: