Чичко Горио

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Слика од насловната страна од издание на Чичко Горио од 1897, од непознат автор.

Чичко Горио (француски: Le Père Goriot) — роман од 1835 г. напишан од францускиот романописец и драматург Оноре де Балзак како дел од Студии за општествениот живот групација од романореката Човечка комедија. Дејството е сместено во Париз во 1819, следејќи ги испреплетените животи на три лика: стариот и разгален Горио; таинствениот робијаш кој се крие под име Вотрен; и наивниот студент по право Ежен де Растињак.

Отпрвин, во зимата 1834–35, издаден во продолженија, Чичко Горио се смета за најважниот роман на Балзак.[1] Романот ја претставува првата сериозна употреба на ликови претходно појавени во други книги од страна на авторот, техника која ја разликува прозата на Балзак. Романот се споменува како најкарактеристичен пример за реализмот, користејќи миговни детали за создавање ликови и поттекст.

Дејството во романот се случува за време на Бурбонската обнова, која носи значајни промени на француското општество; борбата на поединци да стигнат до висок статус во општеството е главен признак на книгата. Градот Париз остава голем впечаток на ликовите – особено на младиот Растињак, кој пораснал во покраините на јужна Франција. Балзак ја анализира, преку Горио и останатите, суштината на бракот и семејството, нудејќи песимистички поглед на овие институции.

Романот бил примен со просечни критики. Некои критичари го пофалиле авторот за неговите комплексни ликови и вниманието посветено на детали; други го прекориле за неговите многу прикази на корумпираноста и алчноста. Омилена и на Балзак, книгата се здобива со широка популарност и честопати е адаптирана во филм или за сцена. Го популаризира и поимот „Растињак“, човек спремен на сè за да си ја подобри својата општествена состојба. Авторот го следи обидот на провинцијалецот Ежен де Растињак да се пробие во високото друштво на Париз. Овој сиромашен благородник сонува за успех, слава, пари и љубов, но е приморан да живее во сиромаштво. Во бедниот пансион на Вокер се запознава со чичко Горио, трагичниот јунак, кого го убива претераната, страсна родителска љубов спрема своите две ќерки. Несреќниот татко чија несреќа станува сè поголема колку што расте неговата љубов спрема чедата, неговите две ќерки. По смртта на нивната мајка тој едноставно ги разгалил и не забележувајќи ги претворил во нечувствителни, себични и неблагодарни изроди. Поведен од општоприфатениот критериум дека парите се она волшебното стапче во кое е содржана исполнетоста на живеењето. Тој уште во нивното детство им купува скапи подароци со тоа искажувајќи им ја својата љубов, но таа релација е ѓаволски круг. Огромната љубов кон двете ќерки го фрла во судир со моралот. Тој не само што успеал богато да ги омажи, односно да ја направи едната бароница де Нисенжен, а другата, постарата, грофица де Ресто туку одејќи им постојано по волјата полека станал и нивен стројник кој им наоѓа љубовници. Постојано на услуга во исполнувањето на нивните желби тој, инаку успешен производител на тестенини, конечно осиромашува. Тие пак, го посетуваат татка си само кога од него треба да добијат пари, срамејќи се од него, обичниот граѓанин, бидејќи тие се движат во аристократските кругови. Горио умира сам. Во последните мигови го негувале Растињак и студентот по медицина Бјаншо, кои и му го платиле погребот. На погребот на несреќниот старец не се појавила ниедна ќерка. Немајќи веќе што да им понуди, станува наполно неинтересен за неговите убави и богати ќерки, кои се производ на неговиот родителски однос кон нив. Родителот и неговите ќерки се слика на моралниот пад и обезвреднување на семејната врска. Некогашниот господин Горио натрупува богатство и создава положба на своите ќерките, кои се однесуваат со него како со „лимон“, кој откако бил исцеден до капка... го фрлаат. Само парите ли са причина за тоа? Општеството? Трагичната заблуда на стариот милионер? Несовршенството на човечката душа, која не ја познава благодарноста? Можеме да судиме од секој агол и секој одговор ќе носи дел од вистината.

Тажна е приказната за пожртвуваниот татко на себичните и неблагодарни ќерки, Уште потажна е сликата на младиот скороевец Растињак, кој ги истражува патиштата кои водат во високото друштво, откривајќи ги парите како основна движечка сила. Најтажно е што и двајцата на крај разбираат дека љубовта со пари не се купува.

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Hunt, p. 95; Brooks (1998), p. ix; Kanes, p. 9.