Мршевци

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Мршевци
Mrshevci-od-patot.JPG

Поглед на селото Мршевци

Мршевци се наоѓа во Македонија
Мршевци
Местоположба на Мршевци во Македонија
Координати 42°02′20″ СГШ 21°38′58″ ИГД / 
Општина Општина Илинден
Население 651 жит.
Надм. вис. 330 m м
Commons-logo.svg Мршевци на Ризницата


Мршевци — село во Општина Илинден, во околината на градот Скопје.

Географиja и местоположба[уреди | уреди извор]

Поглед на селото Мршевци од возвишението кај селската црква „Св. Спас“

Мршевци се наоѓа во источниот дел на Скопската Котлина на територијата на Општина Илинден, на 27 километри одалеченост од градот Скопје[1]. Селото е рамничарско и лежи на надморска височина од 330 метри[2] во долниот широк дел на Никуштанската речица[3]. Има исклучителна полјоделска функција. Мршевци се наоѓа во подножјето на возвишението Ајватовски Рид, веднаш зад рафинеријата „ОКТА“. Изгледот на Мршевци се разликува од останатите села, бидејќи во него плански биле доселувани српски колонисти во периодот на српската окупација (Кралство СХС) пред втората светска војна. Селото се состои од четири долги улици во правец север - југ и три пократки кои се протегаат во правец исток - запад[4]. Атарот на селото зафаќа површина од 7,9 км² на кој доминира обработливото земјиште со 618 ха[5].

Историja[уреди | уреди извор]

Големата мајка, жртвеник од средниот неолит пронајден во Мршевци

До 1908 година Мршевци било чисто македонско село населено со Македонци и броело 3 куќи од родовите: Крстевци, Серафиновци и Лазеви[6]. Македонците од Мршевци работеле на чифлизите на Нури и Асан-Бег од Скопје, се до 1908 година кога турската државна власт ги откупила чифлиците, ги раселила Македонците (Крстевци и Серафиновци отишле во Скопје, а Лазеви во Агино Село), а на нивно место населила околу 100 „бошњачки“ муслимански домаќинства[7]. Муслиманите се задржале во Мршевци до крајот на турското владеење во 1912 година, кога се повлекле со турската војска, плашејќи се од одмазда, бидејќи често им напакостувале и ги ограбувале селаните од околните села или патниците кои минувале низ селото одејќи за Скопје или Куманово[8]. Од 1912 до 1921 година, Мршевци било пусто селиште, разрушените куќи станале змијарници, а целиот атар бил обраснат со коров и трња. Во март 1921 година во селото започнале да се доселуваат српски колонисти од јужна Србија, Далмација и Босна, а српската окупаторска власт дури им доделувала (подарила) потетези (Курилово, Рамниште, Два Брата, Голем Рид) со плодно земјиште и пасишта, кој неправедно ги одземала од соседните чисти македонски села Бучинци и Бујковци. Во јуни 1941 година бугарските фашистички окупаторски власти ги иселиле речиси сите српски доселенички семејства, освен 2 семејства кои биле по потекло од Македонија, а на нивно место доселила семејства од околината на Крива Паланка и Куманово[9]. По втората светска војна еден дел од српските колонисти успеал да се врати назад во селото, a во поголем дел почнале да се доселуваат Македонци од североисточна Македонија.

Стопанство[уреди | уреди извор]

Поглед на Мршевци од ридовите над селото

Селското население во најголем дел се занимава со земјоделие и сточарство, особено со одгледување на житни култури, посебно пченица, 'рж и јачмен и тоа на големи посеви. Исто така се одгледуваат и спанаќ, морков, зелка и градинрско производство на зеленчук под пластеник, највеќе пиперки, марули, домати, кромид. Од сточарството најзастапено е краварството. Во помал дел е застапено и лозарството. Поради непосредната близина на рафинеријата за нафта „ОКТА“ еден дел од населението е вработено во неа, а некои од жителите работат и во индустриските хали и погони во економската зона „Бунарџик“ и индустриската зона „Илинден“. Слабата развиеност и опаѓање на сточарството се должи зафаќањето на сите пасишта за одгледување на жита од земјоделскиот комбинат „Скопско Поле“ во шеесетите години на ХХ век[10]. Поради послабите услови за индивидуално земјоделство и сточарство, во времето на социјализмот, младото население на селото се посветувало повеќе на други стопански занимања, Македонците претежно работеле како градежни работници поради тоа што тоа занимање им било познато уште во крајот од каде што им била старината, додека Србите оделе на изучување занаети во Скопје, по што станувале бравари, возачи итн[11].

Население[уреди | уреди извор]

Според послениот Попис на населението на Македонија од 2002 година, селото има 651 жители. Следува табела на националната структура на населението[12]

Националност Вкупно
Македонци 403
Турци 0
Роми 0
Албанци 0
Власи 0
Срби 242
Бошњаци 0
Други 6

Според пописот од 1961 година во селото Мршевци броело 666 жители од кои 388 Македонци, 260 Срби и 17 неопределени, додека во 1994 година, во селото Мршевци живееле 650 жители од кои 385 Македонци, 255 Срби и 10 попишани како други[13].

Родови[уреди | уреди извор]

Македонски родови кои живеат во селото Мршевци се: Богдановци (од околината на Крива Паланка), Стојчеви (од некое село во областа Козјачија во Кумановско), во текот на Втората светска војна во куќите на иселените српски колонисти бугарската власт населила околу 50 македонски домаќинства од областа Козјачија (селото Жегљане и други) кои до подлбата на здругата во 1963 година нараснале до бројка од околу 70 домаќинства, меѓу кои најбројни биле родовите (семејствата): Томевски, Ангелевски, Димитриевски, Трајановски[14].

Општествени институции[уреди | уреди извор]

Администрација и политика[уреди | уреди извор]

Културни и природни знаменитости[уреди | уреди извор]

Црквата „Св. Спас“

Цркви[уреди | уреди извор]

Редовни настани[уреди | уреди извор]

Селска слава на селото Мршевци е Спасовден, што е воедно и патронен празник на селската црква.

Култура и спорт[уреди | уреди извор]

Клубот ФК Мршевци е основан во 1970 година и се натпреварува во четвртата лига.

Иселеништво[уреди | уреди извор]

Иселеници од Мршевци има во околните села Бујковци, Текија, Дељадровци и градовите Скопје и Куманово. Најголем дел од колонизираните Срби од страна на окупаторската власт на Кралство СХС биле протерани и иселени во Србија од страна на бугарската фашистичка окупаторска власт за време на Втората светска војна.

Надворешни врски[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Панов Митко. „Енциклопедија на селата во Република Македонија“. Патрија, Скопје, 1998. стр.38
  2. Панов Митко. „Енциклопедија на селата во Република Македонија“. Патрија, Скопје, 1998. стр.203
  3. Трифуноски Јован. „Сеоска насеља Скопске котлине - развитак села, порекло становништво и привредне одлике“. Петти дел. Скопје, 1964 год. стр.38
  4. Трифуноски Јован. „Сеоска насеља Скопске котлине - развитак села, порекло становништво и привредне одлике“. Петти дел. Скопје, 1964 год. стр.38
  5. Панов Митко. „Енциклопедија на селата во Република Македонија“. Патрија, Скопје, 1998. стр.203
  6. Трифуноски Јован. „Сеоска насеља Скопске котлине - развитак села, порекло становништво и привредне одлике“. Петти дел. Скопје, 1964 год. стр.38
  7. Трифуноски Јован. „Сеоска насеља Скопске котлине - развитак села, порекло становништво и привредне одлике“. Петти дел. Скопје, 1964 год. стр.38
  8. Исто
  9. Трифуноски Јован. „Сеоска насеља Скопске котлине - развитак села, порекло становништво и привредне одлике“. Петти дел. Скопје, 1964 год. стр.39
  10. Трифуноски Јован. „Сеоска насеља Скопске котлине - развитак села, порекло становништво и привредне одлике“. Петти дел. Скопје, 1964 год. стр.40
  11. Трифуноски Јован. „Сеоска насеља Скопске котлине - развитак села, порекло становништво и привредне одлике“. Петти дел. Скопје, 1964 год. стр.40
  12. http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис во Македонија 2002. - Книга 10.
  13. Панов Митко. „Енциклопедија на селата во Република Македонија“. Патрија, Скопје, 1998. стр.203
  14. Трифуноски Јован. „Сеоска насеља Скопске котлине - развитак села, порекло становништво и привредне одлике“. Петти дел. Скопје, 1964 год. стр.39