Бучинци

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Бучинци
Buchinci-so-ezerceto-MK.jpg

Поглед на селото Бучинци

Бучинци is located in Македонија
Бучинци
Местоположба на Бучинци во Македонија
Координати 42°1′59″N 21°38′26″E / 42.03306° СГШ; 21.64056° ИГД / 42.03306; 21.64056Координати: 42°1′59″N 21°38′26″E / 42.03306° СГШ; 21.64056° ИГД / 42.03306; 21.64056
Општина Општина Илинден
Население 226 жит.
(поп. 2002)
Надм. вис. 360 м
Бучинци на општинската карта
Бучинци во Општина Илинден.svg

Атарот на Бучинци во рамките на општината
Commons-logo.svg Бучинци на Ризницата


Бучинци — село во Општина Илинден, во околината на градот Скопје.

Географија и местоположба[уреди | уреди извор]

Поглед на Бучинци

Бучинци се наоѓа во крајниот источен дел на Скопската Котлина и припаѓа на Општина Илинден, а атарот се допира до територијата на Општина Куманово[1]. Од градот Скопје е оддалечено 29 километри. Селото е рамничарско и лежи на 370 метри надморска височина[1]. До самото село постои брана со вештачко езеро. Селото Бучинци е расположено во подножјето на ридскиот предел (Ајватовски Рид) кој е огранок на Скопска Црна Гора на запад и пространиот рамничарски предел на север, исток и југ. Од Бучинци и Мршевци кон североисток говорот е „кумановски“ или „шопски“, додека јужно е „блатиски“[2]. Во Бучинци и овој дел на Скопската котлина во минатото постоела границата во етнографско-фолклорните одлики и карактеристики помеѓу скопскиот и кумановскиот крај. Атарот на селото зафаќа простор од 6,8 км2 и на него преовладува обработливото земјиште на површина од 453 хектари, а на пасиштата отпаѓаат 198,6 ха[1].

Историja[уреди | уреди извор]

Бучинци е едно од постарите села во Скопската котлина, а воедно најстаро во северо-источниот дел на скопската област. На месностите Градиште и Црквиште северно и северозападно од селото, се пронајдени остатоци од античко и повеќе други епохи, како и стари гробови. Староста на Бучинци се огледа и по тоа што во ова село сите селски родови се старинци („од век се овде“)[3]. Од пишаните документи од средновековиот период од XV век, односно од опширниот пописен дефтер бр. 12 од 1452/1453 година за тогашниот Скопски вилает, за селото Бучинци е запишано дека во него живееле вкупно 23 македонски христијански семејства, 3 неженети и 1 вдовица кои произведувале пченица, јачмен, 'рж, овес, граор, одгледувале лозја, чувале свињи и пчели во улишта за што остварувале приход од 3035 акчиња[4]. Подоцна во XVI век, во 1544 селото имало 52 македонски христијански семејства, а во 1568 биле забележани 56 христијански семејства[4]. Околу средината на XIX век Бучинци станало чифлик на Мемед-бег од Скопје, кој се задржал до 1912 година и на кој работеле сите селани кои во сопственост ја имале само стоката и добитокот[5]. Македонското население на Бучинци кон крајот на XIX и почетокот на XX век, било активно во македонското револуционерно ослободително движење, па затоа во 1910 година во селото било спроведена акција за разоружување од османлиските власти, при што жестоко биле измачувани 14 жители на селото[6]. Североисточно од Бучинци се наоѓа селото Грушино чии што жители Албанци, вршеле многу злосторства и убиства над Македонците од Бучинци, кои се одржале и останале во селото единствено поради заштитата од бегот[7]. Воочи на Првата балканска војна во 1912 година, турските власти ги уапсиле, однеле и затвориле во Скопје сите машки лица на возраст над 13 години[8]. Само 2 момчиња успеале да се скријат во трлата, но биле пронајдени и убиени од Албанци од Грушино[9].

Потекло и значење на името[уреди | уреди извор]

Името на селото Бучинци потекнува од македонскиот јазик и за неговото потекло и значење постојат неколку претпоставки. Тоа може да доаѓа ојконимот Бучин (=дол) од придавка од бука или од личното име Бучо[10]. Сепак овие две претпоставки се неточни со оглед на местоположбата во подножје на рид и ниската надморска височина каде не растат букови дрвја. Во географската терминологија на дијалектите на македонскиот јазик именката бучин означува: „'место во река каде што паѓа водата (со бучава), мал водопад'“[11] односно бучен водопад. Доколку се земе ова во предвид дека и се поврзе со условите на теренот, каде во долот до подножјето на ридот над Бучинци навистина постои мал водотек - поток со водопади, на кој е изградено денешното вештачко езеро, се потврдува веродостојноста дека името на селото Бучинци потекнува од мал бучен водотек/водопад и бучавата на водата.

Археолошки наоѓалишта[уреди | уреди извор]

  • Градиште, градиште од раноантичкото и римското време. На 100 m западно од селото, на доминантна височинка со зарамнето плато се среќаваат фрагменти од керамички садови карактеристични за раноантичкото и римското време. На подножјето на градиштето од источната страна, во лозјата се среќаваат фрагменти од керамички садови и градежен материјал (тегули, имбрекси, а и монети од Јустинијан I). Според последните археолошки истражувања, на овој локалитет отркиена е некропола од 7 и 8 век п.н.е. Пронајдените артефакти, меѓу кои и т.н. македонско-пајонска бронза го покажуваат погребниот ритуал на пајонските племиња, чии живеалишта се приближно во исти граници на денешната Македонија и според досегашните сознанија е најсеверната граница на која живееле пајонските племиња.[12]
  • Ограда, населба од римското време. Неколку стотици метри јужно од селото, при изградбата на браната за наводнување се откриени темели од објект. На релативно мал простор се среќаваат фрагменти од керамички садови и градежен материјал (камен, тегули).[13]


Стопанство[уреди | уреди извор]

Населението на Бучинци во најголем дел се занимава со земјоделие и сточарство, а особено е развиено и лозаро-овоштарствто. Условите за земјоделство се многу поволни и поради самата местоположба на селото бидејќи на долинските падини се одгледуваат суви, а на долинското дно (полето) влажни култури, а педолошкиот состав на земјата и климатските услови овозможуваат успевање на земјоделски и индустриски култури[14]. Како и во околните села, најзастапени се житните култури: пченицата, пченката, јачменот, 'ржот. Исто така се одгледува и спанаќ и зеленчук под пластеник. Од сточарството најзастапено е краварството, а во помали размери и овчарството и козарството. Доста е развиено и лозарството на пространите лозја источно од селото, но и на ридовите западно од селото, заедно со овошните насади. Во минатото ова село сите селани работеле како стокари највеќе одгледувајќи овци и крупни говеда, а во многу голема мера се одгледувал и тутунот[15]. За опаѓањето на сточарството придонело создавањето на земјоделскиот комбинат „Скопско Поле“ во шеесетите години на ХХ век, кој сите пасишта ги претворил во житни посеви[16]. Во минатото селаните од Бучинци ги посетувале пазарите во Скопје и Куманово, а во Скопје најчесто оделе да продаваат стока, затоа што имало повисоки цени[17]. Пред влезот на селото постои и фабрички производствен погон, а некои од жителите имаат и сопствени приватни претпријатија.

Население[уреди | уреди извор]

Според последниот попис на населението на Македонија од 2002 година, селото има 227 жители. Следува табела на националната структура на населението[18]

Националност Вкупно
Македонци 226
Турци 0
Роми 0
Албанци 0
Власи 0
Срби 0
Бошњаци 0
Други 1

Според бројноста на жителите во селото Бучинци не се забелеуваат големи и знајачни промени. Така, во 1961 година селото Бучинци броело 302 жители, додека во 1994 година 226 жители, исклучиво Македонци[1].

Родови[уреди | уреди извор]

Бучинци е едно од ретките села во Скопско кое во целост е населено само со староседелски родови и нема доселеници во него. Населението на селото се дели на 9 старински родови: Бачовци, Сељовци, Спасевци, Десковци, Антеви (сите слават Св. Никола), Трајковски, Ристевци, Ангелевци (сите слават Св. Архангел) и Трифуновци (слават Св. Атанасиј), сите овие родови се старинци и за нив се вели дека „од век се овде“[19].

Општествени институции[уреди | уреди извор]

Администрација и политика[уреди | уреди извор]

Културни и природни знаменитости[уреди | уреди извор]

Цркви[уреди | уреди извор]

Редовни настани[уреди | уреди извор]

Личности[уреди | уреди извор]

Култура и спорт[уреди | уреди извор]

Иселеништво[уреди | уреди извор]

Иако селото Бучинци нема доселеници, сепак тоа дало многу иселеници во други места. Се смета дека околу 30 семејства се иселени во другите села на Скопската Котлина, од кои 16 во Скопје[20]. Иселеници од Бучинци има во следниве села: поранешното село, денес населба Кисела Вода како и денешните Усје, Бујковци во Скопско, Студена Бара, Вак'в и Винце во Кумановско[21].

Галерија[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Панов, Митко (1998) (на македонски). Енциклопедија на селата во Република Македонија. Скопје: Патрија. стр. 45–46. ISBN 9989-862-00-1. 
  2. Трифуноски Јован. „Сеоска насеља Скопске котлине - развитак села, порекло становништво и привредне одлике“. Петти дел. Скопје, 1964 год. стр.37
  3. Трифуноски Јован. „Сеоска насеља Скопске котлине - развитак села, порекло становништво и привредне одлике“. Петти дел. Скопје, 1964 год. стр.36-37
  4. 4,0 4,1 Соколоски, Методија (1976) (на македонски). Турски документи за историјата на македонскиот народ. III. Скопје: Архив на Македонија. стр. 224-225. 
  5. Трифуноски Јован. „Сеоска насеља Скопске котлине - развитак села, порекло становништво и привредне одлике“. Петти дел. Скопје, 1964 год. стр.36
  6. Дебърски глас, година 2, брой 35, 15 март 1911, стр. 3
  7. Трифуноски Јован. „Сеоска насеља Скопске котлине - развитак села, порекло становништво и привредне одлике“. Петти дел. Скопје, 1964 год. стр.36
  8. Трифуноски Јован. „Сеоска насеља Скопске котлине - развитак села, порекло становништво и привредне одлике“. Петти дел. Скопје, 1964 год. стр.36
  9. Трифуноски Јован. „Сеоска насеља Скопске котлине - развитак села, порекло становништво и привредне одлике“. Петти дел. Скопје, 1964 год. стр.36
  10. Иванова, Олга (2014) (на македонски). Речник на имињата на населените места во Македонија. Скопје: Институт за македонски јазик „Крсте Мисирков“. стр. 84-85. 
  11. Видоески, Божидар (1999) (на македонски). Географската терминологија во дијалектите на македонскиот јазик. Скопје: МАНУ. стр. 99. ISBN 9989-649-64-2. 
  12. „Некропола од железно време,с. Бучинци–Скопско“ (PDF) (македонски). Вечер. конс. 2010-12-03. 
  13. Археолошка карта на Република Македонија, Том 2, 1996, издание на МАНУ, Скопје, Македонија
  14. Трифуноски Јован. „Сеоска насеља Скопске котлине - развитак села, порекло становништво и привредне одлике“. Петти дел. Скопје, 1964 год. стр.35
  15. Трифуноски Јован. „Сеоска насеља Скопске котлине - развитак села, порекло становништво и привредне одлике“. Петти дел. Скопје, 1964 год. стр.35
  16. Трифуноски Јован. „Сеоска насеља Скопске котлине - развитак села, порекло становништво и привредне одлике“. Петти дел. Скопје, 1964 год. стр.37
  17. Трифуноски Јован. „Сеоска насеља Скопске котлине - развитак села, порекло становништво и привредне одлике“. Петти дел. Скопје, 1964 год. стр.37
  18. http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис во Македонија 2002. - Книга 10.
  19. Трифуноски Јован. „Сеоска насеља Скопске котлине - развитак села, порекло становништво и привредне одлике“. Петти дел. Скопје, 1964 год. стр.37
  20. Трифуноски Јован. „Сеоска насеља Скопске котлине - развитак села, порекло становништво и привредне одлике“. Петти дел. Скопје, 1964 год. стр.37
  21. Трифуноски Јован. „Сеоска насеља Скопске котлине - развитак села, порекло становништво и привредне одлике“. Петти дел. Скопје, 1964 год. стр.37

Надворешни врски[уреди | уреди извор]