Белановце

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Белановце
Белановце is located in Македонија
Белановце
Местоположба на Белановце во Македонија
Координати 42°14′03″N 21°33′44″E / 42.23417° СГШ; 21.56222° ИГД / 42.23417; 21.56222Координати: 42°14′03″N 21°33′44″E / 42.23417° СГШ; 21.56222° ИГД / 42.23417; 21.56222
Регион Logo of Northeastern Region, Macedonia.svg Североисточен
Општина Coat of arms of Lipkovo Municipality.jpg Липково
Население 7 жит.
(поп. 2002)
Пошт. бр. 1325
Повик. бр. 031
Шифра на КО 17008
Надм. вис. 940 м
Белановце на општинската карта
Белановце во Општина Липково.svg

Атарот на Белановце во рамките на општината
Commons-logo.svg Белановце на Ризницата

Белановце или Белановци — село во Општина Липково, Кумановско.

Географија и местоположба[уреди | уреди извор]

Селото се наоѓа во северниот дел на општината, во сливното подрачје на Липковска Река. Лежи во планински предел, на надморска височина од 940 м. Атарот зафаќа површина од 9,4 км2, и на север се граничи со Косово (Општина Гнилане).[1] Како село од разбиен тип, Белановце се состои од маала, меѓу кои Дервишка, Саласка и Јашарска. Низ селото тече Белановска Река, која продолжува во југоисточен правец и добива други имиња со примањето на разни притоки, за да заврши како притока на Липковска Река.

Низ селото минува регионалниот пат од Опае со граниниот премин „Станчиќ“ (Р29272).

Историја[уреди | уреди извор]

Подрачјето на селото е населено уште од доцноантичкото време, за што сведочи гробот пронајден во наоѓалиштето околу селото.[2]

Во близина на денешно Белановце, веројатно од неговата јужна страна, се наоѓало средновековното село Архилевица, каде деспотот Дејан подигнал своја родова црква — задолжбина. Во Првата архилевичка грамота од 1354/5 г. царот Стефан Душан ги потврдува и дополнува даровите на Дејан во полза на црквата. Во Втората архилевичка грамота од 1381 г. синот и вдовицата на деспотот Дејан, Константин Дејанов и Евдокија, ја подариле црквата и нејзиниот имот на манастирот Хиландар во Света Гора.[3]

Во 1591 г. во селото е изградена црква „Св. Никола“.[1]

За време на Народноослободителната војна на 14 октомври 1941 г. крај селото е разбиен Карадачкиот партизански одред од страна на бугарски единици на 53. пешадиски осоговски полк и полицијата. Во селото стои споменик во чест на паднатите борци.

Стопанство[уреди | уреди извор]

Белановце има полјоделско-шумарско стопанство. Располага со 698,2 ха шуми, 137,9 ха обработливо земјиште и 40 ха пасишта.[1]

Демографија[уреди | уреди извор]

Интересно е да се напомене дека на пописот од 1953 г. во селото имало 361 Турчин и само 53 Албанци. Ова се сменило во текот на 1950-тите, кога половината од Турците заминале, а на нивно место се доселиле Албанци, и со тоа станале приближно еднакви по бројност. Во следната деценија останале само 8 Турци, а сите други жители биле Албанци, за понатаму селото да стане чисто албанско.[4]

Според пописот од 2002 г. селото имало 7 жители, сите Албанци.

Во табелата во продолжение е направен преглед на населението во сите пописни години:

Година 1900[5] 1905[6] 1948 1953 1961 1971 1981 1991 1994 2002
Население 407 415 330 241 55 11 12 7
Извор за 1948-2002 г.: Државен завод за статистика на РМ.[7]

Родови[уреди | уреди извор]

Според истражувањата од 1941 година, родови во селото биле:

  • Староседелските Турци не се забележани, доколку статистичките податоци се исправни.
  • Доселеници: Асови (12 к.), Јашарови (7 к.), Салаови (15 к.), Џаферови (7 к.), Османови (6 к.) и Дервишови (7 к.). Сите потекнуваат од ист предок и од фисот Гаш. Најстариот предок на сите овие родови бил некојси Беле, кој дошол во селото како католик од северна Албанија. На ислам преминувале постепено во XIX век. Беле имал 6 синови. Во родот Асови се знае следното родословие: Ферат (жив во 1941 година) Бељул-Ајдин-Даут-Куртиш-Мамут-Асан-Беле, најстариот предок.[8]

Општествени установи[уреди | уреди извор]

  • Селска џамија
  • Основно училиште

Културни и природни знаменитости[уреди | уреди извор]

Археолошки наоѓалишта

Иселеништво[уреди | уреди извор]

Албанското население од ова село е иселено во Оризари, Орланци, Куманово, Турција, Скопје. Черкеско Село, Руѓинце.[8]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. 1,0 1,1 1,2 Панов, Митко (1998). Енциклопедија на селата во Република Македонија: географски, демографски, и аграрни обележја (изд. I.). Скопје: Патрија. стр. 23. ISBN 9989-862-00-1.
  2. Грозданов, Цветан; Коцо, Димче; и др. (1996). Археолошка карта на Република Македонија. Т. 2. Скопје: МАНУ. стр. 205. ISBN 9989-649-28-6.
  3. Матанов, Хр. Княжеството на Драгаши, София, 1997, с. 56 – 7, 168.
  4. Белановце — Население на Република Македонија според изјаснувањето за етничката припадност, по населени места, според пописите на население 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 1994 и 2002 година (согласно територијалната организација од 1996 година)
  5. К’нчов, Васил. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900
  6. Brancoff, D.M. „La Macédoine et sa Population Chrétienne“. Paris, 1905.
  7. „Население по возраст и по пол, по населени места, според пописите спроведени во Република Македонија по Втората светска војна“. Државен завод за статистика.
  8. 8,0 8,1 . Трифуноски, Јован (1951). Кумановско-Прешевска Црна Гора. Белград: САНУ. Отсутно или празно |title= (help)CS1-одржување: others (link)

Надворешни врски[уреди | уреди извор]