Пунчак Џаја

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Пунчак Џаја
Puncak Jaya
Puncakjaya.jpg
Поглед на Пунчак Џаја
Највисока точка
Надм. вис. 4884 м
Истакнатост 4884 м 
9-ти
Заведена како седум врвови, највисока во земјата, ултра, рибу
Географија
Матичен венец Судирман
Искачување
Прво освојување 1936 (Колејн, Дози и Виселс)
1962 (Харер, Темпл, Кипакс и Хејзенга)
Најлесен пат искачување по карпи/снег/мраз
Топографска карта на Пунчак Џаја и околината

Пунчак Џаја (индонезиски: Puncak Jaya) или Карстенсова Пирамида (холандски: Carstenszpyramide) — планина во венецот Судирман во западниот дел од покраината Папуа во Индонезија. Со 4.884 м надморска височина, Пунчак Џаја е највисока планина во Индонезија, највисока на островот Нова Гвинеја (каде влегува и Папуа Нова Гвинеја), највисока во Океанија и петта по висина во Југоисточна Азија. Со ова, планината е највисоката точка помеѓу Хималаите и Андите, како и највисокиот островски врв на светот. Според други извори, највисока планина во Океанија е Вилхелм (4.509 м), доколку се земе дека Индонезија ѝ припаѓа Азија.[1]

На 4 км од планината е сместен рудникот на Грасберг — најголем рудник на злато и трет најголем рудник на бакар во светот.

Историја[уреди | уреди извор]

Откривање[уреди | уреди извор]

Висорамнината околу планината била населена пред доаѓањето на европските истражувачи. Месното население ја нрекувало планината „Немангкави“. Прв дојденец што ја забележал планината бил холандскиот истражувач Јан Карстенс во 1623 г. Во негова чест врвот подоцна го добила името „Карстенсова Пирамида“.[2] Овој настан останал непотврден повеќе од два века, а Карстенс во Европа бил дочекан со потсмев кога соопштил дека наишол на снег близу екваторот.

Прв до планината дошол Карстенсовиот сонародник Хендрик Лоренц со шестмина Дајаци од Борнео.[3] По него е наречен Националниот парк Лоренц во кој спаѓа планината.

Историја на искачување[уреди | уреди извор]

Во 1936 г. е спроведена холандската „Карстенска експедиција“, но стручњаците не успеале да утврдат кој од трите врва е највисок. Антон Цолејн, Жан Жак Дози и Фриц Висел ги искачиле двата врва, но поради невреме не успеале да се качат на Карстенсовата Пирамида.[4]

Највисокиот врв е искачен дури во 1962 г. од експедицијата преводена од австрискиот алпинист Хајнрих Харер (Филип Темпл, Расел Кипакс и Албертус Хејзенга).

Кога покраината преминала во Индонезија (1963), планината го добила името „Пунчак Сукарно“ (Puncak Sukarno), во чест на првиот претседател на државата. Подоцна го добила сегашното име „Пунчак Џаја“ што значи „врв на победата“.

Ледници[уреди | уреди извор]

Иако самиот врв нема мраз, на падините има неколку ледници како што е Карстенсовиот Ледник, Запдниот Северноѕиден Снежник, Источниот Северноѕиден Снежник и неодамна исчезнатиот Меренски Ледник во Меренската Долина.[5] Со завршувањето на малото ледено време (од 1850-тите наваму), ледниците се повлекуваат и исчезнуваат. Процесот е особено забрзан во последните неколку децении. Во 2010 г. е утврдено дека се топат со стапка од 7 м во дебелина годишно и дека треба да ги снема до 2015 г.[6]

Поврзано[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Статистички годишник на Хрватска за 2007 г.
  2. Neill, Wilfred T. (1973). Twentieth-Century Indonesia. Columbia University Press. стр. 14. ISBN 978-0-231-08316-4. 
  3. Lorentz, H.A., 1910. Zwarte Menschen – Witte Bergen: Verhaal van den Tocht naar het Sneeuwgebergte van Nieuw-Guinea, Leiden: EJ. Brill.
  4. Интервју со Жан Жак Дози од 2002 г. (холандски)
  5. Kincaid, Joni L. (2004). „Retreat of the Irian Jaya Glaciers from 2000 to 2002“ (pdf). 61st Eastern Snow Conference. стр. 147–157. http://www.easternsnow.org/proceedings/2004/kincaid_and_klein.pdf#search='meren%20glacier'. посет. 3 ноември 2011 г. 
  6. Papua Glacier’s Secrets Dripping Away: Scientists“, „Jakarta Globe“, 2 јули 2010 (посет. 3 јули 2010 г).

Надворешни врски[уреди | уреди извор]