Хималаи

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Хималаи

Северната страна на Монт Еверест гледана од Тибет.
Највисока точка
Врв Монт Еверест (Непал и Кина)
Надм. височина 8848 м
Координати 27°59′17″ СГШ 86°55′31″ ИГД / 
Географија
{{{base_caption}}}
Општа местоположба на Хималаите.
Земји

Хималаите (санскрит: हिमालयः, himālayaḥ „дом на снеговите“, хинди: हिमालय, непалски: हिमालय, кинески: 喜馬拉雅山脈) се планински венец во јужна Азија. На нив се наоѓа највисоката точка на планетата Земја - врвот Монт Еверест, висок 8850 метри и вториот највисок врв во светот К2/Голдин Остин. На К2 е недостапна една третина од кислородот. Искачувањето на К2 е потешко искачување од она на Монт Еверест затоа што е покарпест. К2 е висок 8611 метри. Хималаите се највисок планински венец во светот но не се најдолги, најдолги се Андите кои се протегаат од северниот дел на Јужна Америка па се до југот на Чиле и Аргентина.

Хималаите се највисоките планини во светот. Се протегаат од реката Инд на запад до мјанмарско-кинеската граница на ситок - во должина од околу 2 500км, а во широчина од околу 200-300 км. Од југ се ограничени со Хиндустанската Низина во индија, а од север со горниот тек на реката Инд и горниот тек на реката Брамапутра. Северно од Хималаите се протегаат паралелен планински венец познат како Трансхималаи и висорамнината Тибет. Северозападно од Трансхималаите се протега Каракорум, а на него во јужниот дел на Памир се протега планинскиот венец Хиндукуш, кој продолжува во Авганистан. Источно од свртувањето на реката Брамапутра, Хималаите и Трансхималаите свртуваат кон југоисток спуштајќи се кон југ во Мјанмар. Така, овој планински венец од Мјанмар до Авганистан остро го одвојува Индискиот Потконтинент од другиот дел на Азија и така ја прави границата на Јужна Азија. На Хималаите има 14 врвови повисоки од 8 000 метри надморска височина. Највисок е Монт Еверест(8 850м) или Чомолунгма, највисок и во светот. Претставуваат остра климатска граница меѓу монсунската клима во индија и острата континентална планинска клима на Тибетската Висорамнина. Хималаите настанале со набирање на слоевите во пространата геосинклинала Тетис во олигоцен, односно истовремено со Алпите во Европа. Имаат сложен геолошки состав од варовници, доломити, граници, кристалести шкрилци, песочници и др. Стрмно се спуштаат кон Хиндустанската Низина. Испресечени се со длабоки клисурести речни долини што се протегаат во правец кон југ и југоисток. Реките се многу богати со вода, осовено во летниот период. Најголеми се реките Инд, Ганг и Брамапутра. Јужни падини на Хималаите се одликуваат со најголеми врнежи кои годишно деостигнуваат и до 12 000мм. На Хималаите се наоѓаат јасно изразени вертикални вегетациски појаси. До околу 1 000 - 1 200м.н.в. се протегаат постојано зелени тропски шуми, односно џунгли. Над нив се протега појас на суптропски шуми, потоа продолжува појасот на листопадни шуми со дрвенести видови карактеристични за умерените појаси. Овие шуми се простираат на височина од 2 000 до 3 000м. Повисоко, од околу 3 500м, се простираат хималајски зимзелени дрва и сребренести брези. Над оваа шумска граница, до околу 4 800м наместа се застапени тревни заедници, а повисоко започнува снежната граница, па највиските простори се одликуваат со голи и стрмни карпи, претежно покриени со постојан снег и мраз. На вака големите височини на Хималаите се присутни голем број глечери што се спуштаат до околу 3 000м. Во шумските региони на Хималаите се среќаваат разни животински видови, како што се: слонови, носорози, биволи, мајмуни, диви свињи, елени, тигри, диви кокошки, папагали итн. За високопланинските делови се карактеристични дивокозите, планинските основи, тибетските јакови, волците, хималајските мечки и разни глодачи. Хималаите се мошне значајни како простори со голем енергетски потенцијал и голем речен пад. Птоа, како извот на вода од каде што се хранат реките Инд, Ганг и Брамапутра, од кои во сушниот период зависи опстанокот на луѓето во густонаселениете хиндустанска и Бенгалската Низина. Со своите големи надморски височини Хималаите се препрека за комуникации кон север. За време на монсунските деждови и топењето на снегот на Хималаите се случуваат големи поплави и чести лизгања на земјиштето од стрмните падини на планината.