Анди

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Анди
Andes (шпански јазик)
Anti Suyu (кечуански)
верига
Земји Аргентина, Боливија, Чиле, Колумбија, Еквадор, Перу, Венецуела
Градови Богота, Ла Паз, Сантјаго, Кито, Куско, Мерида
Највисока точка Аконкагва
 - местоположба Аргентина
 - височина 6.962 м
 - координати 32°39′10″ ЈГШ 70°00′40″ ЗГД / 
Должина 7.000 км
Ширина 500 км
Сателитска снимка на јужните Анди.
Сателитска снимка на јужните Анди.
Cono de Arita, Salta. (Argentina).jpg

Андите се најдолгиот континентален планински венец во светот. Тие составуваат долг планински венец покрај западниот брег на Јужна Америка. Должината на планинскиот венец изнесува околу 7.000 километри и широк е од 200 до 700 километри. Просечната висина на планинскиот венец е околу 4.000 метри надморска височина. Највисок врв на Андите е Аконкагва со 6.962 метри надморска височина.

Самиот планински венец е поделен на неколку помали планински венци, па така често се одделуваат два големи наречени Западна Кордилера и Источна Кордилера кои се одделени од депресија. Андите се протегаат низ седум јужноамерикански држави: Аргентина, Боливија, Чиле, Колумбија, Еквадор, Перу и Венецуела кои се познати и како Андски држави.


Потекло на името Анди[уреди | уреди извор]

За потеклото на името на планините постојат поголем број теории. Некои веруваат дека зборот „Анди“ доаѓа од кечуанскиот збор „anti“ што значи „висок врв“. Друга теорија е дека името потекнува од една од четирите покраини на Тавантинсују, додека други веруваат дека потекнува од шпанскиот збор „andén“ што значи тераса и се поврзува со терасниот вид на земјоделско одгледување од страна на Инките.

Географија[уреди | уреди извор]

Андите можат да бидат поделени на три секции: Јужни Анди во Аргентина и Чиле, Централни Анди во делови од Чиле, Перу и Боливија и Северни Анди во Венецуела, Колумбија и Еквадор. Овој венец е составен од два паралелни венци наречени Источна Кордилера и Западна Кордилера. Во Колумбија, северно од границата со Еквадор, Андите се делат на три паралелни венци: западен, источен и централен. Источниот е единствениот кој се протега до Венецуела.[1]

Клима[уреди | уреди извор]

Климата на Андите зависи од географската положба, и близината на морето. Температура, атмосферскиот притисок и  влажноста на воздухот се намалуваат во повисоки надморски височини. Во јужниот дел е дождливо и ладно,централниот дел е сув. Во северниот дел на Андите е обично дождливо и топло, со просечна температура од 18 ° C  во Колумбија. Климата  може да се промени драстично во прилично краток приод.Има дождовни шуми на само неколку милји далеку од снежниот врв Cotopaxi. Планините имаат голем ефект врз температури од околните области. Снежната Линијата зависи од локацијата, меѓу 4.500 и 4.800 метри во Еквадор, Колумбија, Венецуела, и северниот дел на Перу Андите, се зголемува на 4,800-5,200 m во сушните предели од јужниот дел на Перу на југ кон северна Чиле на југ,, а потоа слегува до 4.500 метри  на Аконкагва. Во Tierra del Fuego, некои од поголемите глечери се спуштиле на нивото на морето.

Андите од Чиле и Аргентина може да се поделат на две зони- суви анди и влажни анди.Сувите Анди се протегаат од ширините на пустината Атакама во областа на реката Maule, врнежите се повеќе спорадични и има силни температурни осцилации. Линијата на рамнотежа може да смени драстично за краток период, оставајќи цел глечер во областа на аблација или во областа на акумулацијата. Во високите делови на Андите на централниот дел на Чиле и провинцијата Мендоза, камењарите се поголеми и почести отколку глечерите; ова се должи на високата изложеност на сончево зрачење

Наводи[уреди | уреди извор]

Користена литература[уреди | уреди извор]

  • John Biggar, The Andes: A Guide For Climbers, 3rd. edition, 2005, ISBN 0-9536087-2-7
  • Tui de Roy, The Andes: As the Condor Flies. 2005, ISBN 1-55407-070-8
  • Fjeldså, J., & N. Krabbe (1990). The Birds of the High Andes. Zoological Museum, University of Copenhagen, Copenhagen. ISBN 87-88757-16-1
  • Fjeldså, J. & M. Kessler. 1996. Conserving the biological diversity of Polylepis woodlands of the highlands on Peru and Bolivia, a contribution to sustainable natural resource management in the Andes. NORDECO, Copenhagen.

Видете исто така[уреди | уреди извор]

Надворешни врски[уреди | уреди извор]