Прејди на содржината

Кељ

Од Википедија — слободната енциклопедија
Кељ
ВидBrassica oleracea var. sabauda L.
Сортна групаBrassica oleracea Savoy Cabbage Group
Членови на групата
  • 'Тундра'
  • 'Зимски крај'
  • 'Савојски крал'
Кељ, сиров
Хранлива вредност на 100 g (3.5 oz)
Енергија113 kJ (27 kcal)
6.1 g
Шеќери2.27 g
Влакна3.1 g
0.1 g
2 g
Витамини и минерали
ВитаминиКоличина
%ПДВ†
Витамин А (екв.)
6%
50 μg
6%
600 μg
77 μg
Тиамин (Б1)
6%
0.07 mg
Рибофлавин (Б2)
2%
0.03 mg
Ниацин (Б3)
2%
0.3 mg
Пантотенска киселина (Б5)
4%
0.187 mg
Витамин Б6
11%
0.19 mg
Фолат (Б9)
20%
80 μg
Холин
2%
12.3 mg
Витамин Ц
34%
31 mg
Витамин Е
1%
0.17 mg
Витамин К
57%
68.8 μg
МинералиКоличина
%ПДВ†
Калциум
3%
35 mg
Железо
2%
0.4 mg
Магнезиум
7%
28 mg
Манган
8%
0.18 mg
Фосфор
3%
42 mg
Калиум
8%
230 mg
Цинк
2%
0.27 mg
Други состојкиКоличина
Вода91 g
Link to USDA Database entry
†Процентите се проценети врз основа на препораките во САД за возрасни,[1] освен за калиум, кој се проценува врз основа на експертските препораки на Националните академии.[2]

Кељ[3][4] (Brassica oleracea var. sabauda L.)[5] — подвид на растителниот вид Brassica oleracea. Кељот е зимски зеленчук и една од неколкуте сорти зелка.[6] Има збрчкани, смарагдно зелени лисја,[7] кои се крцкави со малку еластична конзистентност на непцето.[8]

На англиски јазик се нарекува „савојска зелка“ по регионот Савоја во Франција, а на француски јазик се нарекува миланска зелка (cavolo di Milano) или ломбардиска зелка (cavolo lombardo), по Милано и неговиот регион Ломбардија во Италија.[9] Познати сорти вклучуваат „Savoy King“ (во САД),[8] „Tundra“ (зелена со цврсто, тркалезно срце) и „Winter King“ (со темни стуткани лисја).[6]

Употреба

[уреди | уреди извор]
Долниот епидерм на листот
Горниот епидерм на листот

Кељот ја задржува цврстата текстура при готвењето. Има ист вкус и изглед како обичната зелка кога се готви, но ја задржува цврстата текстура што е посакувано во некои рецепти. Кељот може да се користи во различни рецепти. Добро се комбинира со црвено вино, јаболка, зачини, рен и месо.[8] Може да се користи за ролати, во чорби и супи, како што е боршчот, како и печен и прелиен со маслиново масло. Може да се користи за подготовка на кимчи или на расол и со силни и необични зачини како смрека.[10]

Знаците на посакуваниот квалитет вклучуваат главица која е тешка за нејзината големина со лисја кои се беспрекорни и имаат светол, свеж изглед. Врвната сезона за повеќето зелки на северната полутопка трае од ноември до април.[7]

Целата свежа зелка се чува во фрижидер една до шест недели во зависност од видот и сортата. Цврстите зелени, бели или црвени зелки ќе се задржат најдолго, додека послободните, кељот и кинеските сорти како што е кинеското зелје треба да се трошат побрзо. Неопходно е да се чуваат надворешните листови непроменети без миење при складирање бидејќи влагата го забрзува распаѓањето.

Кељот може да биде тежок за одгледување бидејќи е ранлив на гасеници, гулаби и болест на коренот на клубенот.[7] Најдобро успева на сонце и е отпорен на зимата, ги поднесува студот, мразот и снегот.[8]

Исхрана

[уреди | уреди извор]

Суровиот кељ е 91% вода, 6% јаглехидрати, 2% белковини и содржи занемарливи масти (табела). Во референтна количина од 100 грама, обезбедува 27 калории и е богат извор (20% или повеќе од дневната вредност, ДВ) на витамин К (66% ДВ), витамин Ц (37% ДВ) и фолати (20% ДВ), со умерена количина на витамин Б6 (15% ДВ). Нема други микрохранливи материи во значителна содржина (табела).

Наводи

[уреди | уреди извор]
  1. ↑ United States Food and Drug Administration (2024). „Daily Value on the Nutrition and Supplement Facts Labels“. FDA. Архивирано од изворникот 2024-03-27. Посетено на 2024-03-28.
  2. ↑ „TABLE 4-7 Comparison of Potassium Adequate Intakes Established in This Report to Potassium Adequate Intakes Established in the 2005 DRI Report“. стр. 120. In: Stallings, Virginia A.; Harrison, Meghan; Oria, Maria, уред. (2019). „Potassium: Dietary Reference Intakes for Adequacy“. Dietary Reference Intakes for Sodium and Potassium. стр. 101–124. doi:10.17226/25353. ISBN 978-0-309-48834-1. PMID 30844154. Предлошка:NCBIBook.
  3. ↑ „кељ“ — Дигитален речник на македонскиот јазик
  4. ↑ „кељ“ — Официјален дигитален речник на македонскиот јазик
  5. ↑ „Cabbage (Red Cabbage, Savoy Cabbage, White Cabbage, Sweetheart Cabbage)“. thetortoisetable.org.uk. Посетено на 23 January 2017.[мртва врска]
  6. 1 2 Titmarsh, Alan (2008). The Kitchen Gardener. BBC Books. стр. 247.
  7. 1 2 3 Hyman, Clarissa. „Savoy cabbage In Season“. foodandtravel.com. Посетено на 23 January 2017.
  8. 1 2 3 4 „Savoy Cabbage“. specialtyproduce.com. Посетено на 23 January 2017.
  9. ↑ „Savoy Cabbage“. Посетено на 9 January 2023.
  10. ↑ Henry, Diana (12 December 2010). „Savoy cabbage with juniper recipe“. The Telegraph. Посетено на 23 January 2017.

Надворешни врски

[уреди | уреди извор]
Преземено од „https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=Кељ&oldid=5398585“