Мехмед I

Од Википедија, слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Мехмед I
Mehmed I.jpg
Султан на Отоманската империја
Роден 1382
Отоманската империја
Починал 26 мај 1421
Одрин Отоманската империја


Мехмед І бил петиот султан на Отоманската империја. По смртта на неговиот брат Муса Челеби, осмманлиските земји останале под власта на Мехмед. Тој станал најголемиот монарх чии територии се простирале од Сивас преку Анкара до Бурса и Мраморно море. Според еден натпис во Ќутахија од 1414 година, на Мехмед му се потчиниле емирот на Ајдан и на Гермијан. Во Европа, границите на османлиската држава ги вклучувале Силиври, место блиску до Константинопол на исток, долината на реката Морава и реката Дунав на север. На југ земјата се протегала до Пелопонез, без повластените брегови кои биле под управа на Византија, како и без Албанија и Епир.

Обединување на империјата[уреди]

Уште пред враќањето на Мехмед од последната битка против Муса, престолнината му Бурса била опсадена. Во текот на јуни 1413 година, емирот на Караманија ја нападнал Бурса и го опожарил целиот град. Целта на емирот била да ја зазеде тврдината, но кога дознал за ова управителот на градот Хаџи Иваз паша, извршил напад и силите на Караманија се повлекле кон планината. По ова следувал и втор напад од страна на пашата и целосно ги победил. Но опсадата продолжила со мали прекини до јули 1413 година, кога во Бурса пристигнал ковчегот на Муса Челеби и победникот на војната Мехмед.

До крајот на годината се водиле преговори со императорот Мануел и балканските кнезови. Според Дука, Мануел го испратил својот амбасадор кај Мехмед за да ги исполни дадените во Константинопол ветувања. Султанот се согласил и склучил договор, според кој ги отстапува "сите тврдини на Црното Море, селата и тврдините во Тесалија и реоните покрај Мраморното Море". Тој се обратил до Мануел со традиционални византиски изрази како "мојот татко, императорот на ромеите на кого ќе се покорам како на татко". Овие зборови во случај да не се додадени од страна на Дука, покажуваат дека новиот договор е потврда на одредбите од Галиполскиот договор (1403 година) кои се однесуваат на Византија. Дука наведува и другите владетели, чии пратеници пристигнале во Бурса. Но споменувањето на пратениците од Бугарија, која веќе не постои како независна држава, покажува дека Дука едноставно замислува што се случило всушност. Посочувањето на Србија сепак, е точно, бидејќи Константин Филозоф, исто така го опишал ова, но од Мехмед кај Стефан Лазаревиќ. Преку него на деспотот биле вратени тврдината Чупријан и реонот меѓу Врање и Софија.

Така во следните години завладеал мир. Дубровнишки писма забележуваат дека во мај 1414 година во Рашка бил постигнат мир и дека во јуни 1415 година деспотот на Славонија - Стефан Лазаревиќ го одобрил мирот со турските сили. Во октомври 1416 година повторно се споменува мирот меѓу двете земји[1]. За Мануел сепак договорот служи само како позадина. Кон крајот на 1413 година неговиот амбасадор заминал во Венеција, за да бара пари за војна против Османлиите, но во јануари 1414 година бил одбиен. Всушност венецијанците се обиделе да постигнат сепаративен договор со Мехмед и во јули 1414 година. Франческо Фоскарини започнал да преговара со отоманските претставници. Фоскарини бил информиран дека емирот на Ајдин и Нане исто така барале договор со Мехмед. Тоа се гледа од мислењето на претставниците од Венеција според кои сметале дека крајот од преговорите со емиратите ќе му даде на султанот власт да ги спречува од напади врз бродовите на Републиката. Сепак, овој договор не бил постигнат.

По пропаѓањето на договорот меѓу Византија и Венеција, Мануел го пуштил на слобода синот на Сулејман, Орхан кој заминал во Влашко за да добие подршка од Мирчо. Но самиот Орхан бил заробен во Јамбол каде неговите сили биле поразени, а Орхан бил ослепен и донесен во Бурса по заповед на султанот Мехмед во 1414 година.

1415-1416[уреди]

Додека Мехмед бил во Мала Азија, во Европа османлиските напади биле обновени. Во февруари 1415 година започнале нереди во Босна, а во едно дубровничко писмо се споменува дека Исхак Турчинот ја собирал армијата за далечни напади. Веројатно тоа е армијата која ги победила Унгарците во август[2] и според Константин, и заробила двајца унгарски благородници, Јован и Петар Марони. По интервенцијата на Стефан Лазаревиќ тие успеале да бидат откупени и пуштени на слободата.

Нови воени дејствија биле преземени против братот на Мехмед, познат како Лажниот Мустафа во летото 1415 година кој се наоѓал во Трапезунд. Во август Мустафа заминал во влашко на покана од влашкиот владетел Мирчо за да се договорат околу идните воени кампањи и начинот на кој Мехмед ќе биде симнат од власт.

Во исто време Мехмед бил заплашен и од бунтови во Егејско море. Прв започнал да дејствува византискиот император Мануел. Во март 1415 година тој заминал од главниот град кон Пелопонез, а во април надгледува обновата на Хексамилион[3], кој требало да ја заштити Мистра од отомански напади. Сепак, даноците за изградба на тврдината ги принудиле жителите на Мистра да бегаат кон венецијански територии во Пелопонез.

Наводи[уреди]

  1. 2St. STANOJEVIC, „Die Biographie Stefan Lazarevits von Konstantin dem Philosophen als Geschichtsquelle", Archiv für Slavische Philologie, XVIII (1896), 453.
  2. S. STANOJEVIC, „Die Biographie Stefan Lazarevits",455.
  3. J.W. BARKER, Manuel II Palaeologus: a Study in Late Byzantine Statesmanship, New Brunswick (1968).