Мура

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Мура
Murtal Tamsweg 20132.jpg
Долината на Мура кај Тамсвег, Австрија
Земја Австрија, Словенија, Хрватска, Унгарија
Слив
Главен извор Високи Таури кај Мур, Австрија
1.898 м
47°07′48″ СГШ 13°20′49″ ИГД / 
Устие Драва кај Леград, Хрватска
130 м
46°17′54″ СГШ 16°53′09″ ИГД / 
Гол. на сливот 13.824 км2
Физички особености
Должина 480 км
Проток

Мура (хрватски, унгарски и словенечки: Mura; прекмурски: Müra[1] или Möra[1]; германски: Mur) — река во Средна Европа која извира од Високите Таури на Централните Источни Алпи во Австрија на надморска височина од 1.898 м и се влева во Драва во Хрватска.

Реката има вкупна должина од 480 км. Од нив, 330 км отпаѓаат на внатрешноста на Австрија; 95 км во и околу Словенија (67 км долж границите со Австрија и Хрватска, 28 км во внатрешноста на Словенија),[2] а остатокот ја образува границата меѓу Хрватска и Унгарија. Најголем град по течението на Мура е Грац (Градец) во Австрија. Сливот зафаќа површина од 13.800 км2.[3]

Поважни притоки на Мура се Мирц, Сулм, Шчавница, Ледава и Трнава.[2]

Течение[уреди | уреди извор]

Реката извира од тешко достапна долина во областа Лунгау на покраината Салцбург, Австрија. Тече на исток низ Тамсвег, па преминува во покраината Штаерска.

Меѓу Тамсвег и Унцмаркт-Фрауенбург, Мура тече низ стрмна долина, и напоредно со теснолиниската пруга наречена по неа (Мурталбан, 65 км). Од Унцмаркт натаму, реката продолжува во источен правец низ индустриските градови Леобен и Брук на Мура. Тука во неа се влева Мирц, па нагло свртува на југ и тече низ градот Грац.

Течејќи низ центарот на Грац, Мура минува под утврдената височина Шлосберг и крај стариот град. Некогаш реката била многу загадена од неколку фабрики за хартија крај брегот и железарницата кај Леобен, но почнувајќи од 1980-тите, квалитетот на водата е значително подобрен.

Од Грав реката продолжува на југ, одминувајќи го Лајбниц (Липница) и се спојува со Сулм, каде фаќа поисточен правец. Недалеку од Шпилфелд (Шпилје), реката ја образува границата меѓу Австрија и Словенија сè со Бад Радкерсбург (Радгона) и Горна Радгона, каде целосно преминува во Словенија.

Во Словенија Мура минува низ Раденци и Вержеј. Таму влегува во областите наречени по неа — Прекмурје („преку Мура“) во Словенија и Меѓимурје („меѓу Мура“) во Хрватска. На ова подрачје сè уште се среќаваат влечни скели и пловечки воденици.

Во Горно Меѓимурје реката често го менува течението, полека движејќи се на север од левата страна. Тука се среќава шумата Муршчак, помеѓу Домашинец и Долен Храшчан. Примајќи ја последната значајна притока Трнава, Мура се влева во Драва кај Леград во Копривничко-крижевачката жупанија, Хрватска.

Ползување[уреди | уреди извор]

Пловечка воденица на Мура во Вержеј, Словенија.

Мура стопански се ползува уште од стариот век. Познато е дека во IV век п.н.е. на нејзините брзаци работеле пловечки воденици, технологија подоцна наследена од Словените и Маѓарите. Многу од ваквите воденици работеле и во 20-тите и 30-тите години на XX век, од кои денес е активна Бабичевата воденица (Бабичев млин) кај Вержеј во Словенија.[4]

Реката носи помали количества злато кои не се доволни за современа експлоатација, но сепак се собрале во подалечното минато. Организираното испитување и ползување на златото и другите месни ресурси отпочнало во 1772 г.

Во Австрија, Мура има неколку хидроелектрични брани.

Галерија[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. 1,0 1,1 Novak, Vilko. 2006. Slovar stare knjižne prekmurščine. Ljubljana: ZRC SAZU, pp. 262, 269.
  2. 2,0 2,1 „Reke, dolge nad 25 km, in njihova padavinska območja“. Statistical Office of the Republic of Slovenia. 2002. http://www.stat.si/letopis/1998/01_98/01-10-98.asp?jezik=en. 
  3. Острошки, Лилјана, уред. (декември 2015) (PDF) Статистички годишник на Република Хрватска 2015Државен завод за статистикастр. 49 http://www.dzs.hr/Hrv_Eng/ljetopis/2015/sljh2015.pdf. посет. 27 декември 2015 г  (хрватски) (англиски)
  4. „Milling as Remembrance of Times Past in Prekmurje“. slovenia.si. мај 2008. http://www.slovenia.si/culture/tradition/milling-as-remembrance-of-times-past-in-prekmurje/. посет. 26 март 2015 г. 

Надворешни врски[уреди | уреди извор]