Бранко Ќопиќ

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Бранко Ќопиќ
S.Kragujevic, Branko Copic.JPG
Роден/ајануари 1, 1915(1915-01-01)
Хашани, Босна и Херцеговина, Австро-Унгарија
Починат/амарт 26, 1984(1984-03-26) (воз. 69 г.)
Белград, СР Србија, СФР Југославија
Занимањеромансиер, раскажувач
НационалностЈугословен

Бранко Ќопиќ (српски: Бранко Ћопић) (1915-1984) е еден од најпопуларните и најплодните југословенски писатели.[1] Роден е во селото Хашани каде го минал неговото детство.

Биографија[уреди | уреди извор]

Бранко Ќопиќ е роден под планината Грмеч, во близина на Босанска Крупа на реката Уна. Во тоа време неговиот татко Вид кој бил војник во австро-унгарската војска се борел на фронтот на Карпатите, а неговиот чичко Ниџо што бил српски доброволец се борел во српска војска против Австро-угарска. На возраста од четири години го загубил татка си и за него и брат му понатаму се грижеле мајка му Соја, дедо Раде и стрико Ниџа. Ќопиќ најраното детство го поминал во родниот крај каде што од најрано доба ја спознал трагедијата на својот народ. Првата книга што ја прочитал била „Мигел Сервантес“ што ја купил од учителката, а во која бил опишан живот на шпанскиот писател Мигел де Сервантес, како и неколку извадоци од неговиот роман „Дон Кихот“. Веќе тогаш на некој начин го трасирал својот живот посветен на книжевност. Наобразбата ја стекнувал во учителското училиште во Бања Лука и Сарајево, а го завршил во Карловац. Образованието го продолжил на Филозофски факултет при Универзитета во Београду. Во пресрет на Втората светска војна бил во училишен баталјон во Марибор. А во време на Априлската војна, со своите другари се обидел да даде отпор на непријателот во близина на Мркоњиќ град. Потоа заминал во родниот краај откаде меѓу првите стапил во ред на партизаните посветуваајќи и се на народноослободителната војна против фашизмот. Во време на војната бил воен дописник заедно со својот најдобар пријател и кум Скендер Куленовиќ.

Творештво[уреди | уреди извор]

Свое прво печатено дело го објавил во младинското списание „Венац“ во 1928 година. Веќе како студент бил афирмиран како надарен студент што го свртел вниманието на книжевната критика кон себе. Првата значајна награда „Милан Ракиќ“. ја добил 1939 година. По војната бил уредник во детските списанија во Белград, а потоа почнал професионално да се занимава со книжевност. Се смета за еден од најголемите детски писатели во јужнословенската литература. Неговите дела се преведувани на голем број светски јаазици. Според неговите дела се реализирани запазени ТВ серијали и филмови. Бил член на САНУ и на АНУСРБиХ. Неговото книжевно дело било одликувано со голем број значајни награди, како што се и највисоките државни награди на Југославија како Наградата на АВНОЈ и Његошева награда (обе 1972). Неговите прозни дела се карактеризираат со лирско и пластично реалистичко сликање на селскиот живот, со длабоко познавање на психологијата, менталитетот и јазикот на луѓето од неговиот роден крај [2], полни со немирен дух, мудрост и чесност. Креирал врвно впечатливи ликви и ги опишувал настаните од својот подгрмечкиот крај. Неговите ликови се полни со патриотски дух, доблести, секогаш подготвени на херојски дела. Во негово творештво на почеток на педесетите години на 20 век е забележителен судир со опшествените дцвижења кои ги преточува во сатира, поради која врз него се нафрла птогашниот политички врв. Осуда на неговата сатира упатил и лично и Тито, но исто така и забранил книжевникот да биде уапсен. Освен раскази Ќопиќ пишувал романи, новели, поезија. Во книжевност ќе остане запомнет според специфична нота на хумор кој неговите ликови го искажуваат и во најмачните мигови на животот. Неговото детско творештво имало и има посебно место во лектирите на некогашните југословенски простори и било прифатено од учениците како посебно книжевно доживување.

Книжевно дело[уреди | уреди извор]

Раскази[уреди | уреди извор]

Романи[уреди | уреди извор]

Поезија[уреди | уреди извор]

Комедии[уреди | уреди извор]

Дела за децу[уреди | уреди извор]

Собрани дела[уреди | уреди извор]

  • објавени во 12 книги 1960.
  • објавени во 14 книги 1978.

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Потекло на зборот - Антологија на српскиот расказ I, Слово љубве - Буквибукс, Скопје, 2016, стр. 325.
  2. Branko Ćopić, Orlovi rano lete, Mlado pokolenje, Beograd, 1966, стр. 312 - 313