Герлиц

Од Википедија, слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Герлиц
Црква Свети Петар и Павле и Вајдхаус на реката Ниса во Герлиц
Црква Свети Петар и Павле и Вајдхаус на реката Ниса во Герлиц
Грб на Герлиц
Герлиц се наоѓа во Германија
Герлиц
Управа
Земја Германија
Покраина Саксонија
Адм. подрач. Дрезден
Округ Герлиц
Градски единици 10 градски и 8 селски квартови
Градоначалник Јоаким Паулик
Основни податоци
Површина 67 км2
Надм. височина 199 м
Население 54.114 (31 декември 2012)[1]
 - Густина 808 жит/км2
Други информации
Часовен појас CET/CEST (UTC+1/+2)
Рег. табл. GR
Пошт. бр. 02826–02828
Повик. бр. 03581
Портал goerlitz.de
Местоположбата на град Герлиц во рамките на округот Герлиц
Карта
Координати 51°09′10″ СГШ 14°59′14″ ИГД / 
Landeskrone, буквално „земјена круна“, локална планина кај Герлиц, гледана од Згожелец

Герлиц (германски: Görlitz, горнолужички: Zhorjelc, долнолужички: Zgórjelc, чешки: Zhořelec) е град во Германија. Тој е најисточен град во државата, кој се наоѓа на реката Лужичка Ниса во сојузната покраина Саксонија. Се наоѓа од спротивната страна на полскиот град Згожелец, кој бил дел од Герлиц до 1945. Историски, Герлиц бил регион во Горна Лужица. Меѓутоа, во 1815, некои делови на Лужица биле припоени кон провинцијата Шлезија, а подоцна и кон Провинција Долна Шлезија. Герлиц е најголемиот град на поранешната провинција Долна Шлезија, кој се наоѓа западно од линијата Одра-Ниса и затоа денес останал во Германија. Во својата душа, градот е повеќе шлезиски и најголемиот таков град во Германија денес. Ова е неправедно, бидејќи градот бил во голема мерка обликуван за да се вклопи со остатокот на Шлезија, кога бил административно дел од неа. Тој е најисточен град во Германија и главен град на округот Герлиц. Градот ги применува лужичките и шлезиските традиции, како и германската и лужичкосрпската култура под влијание на близината на Полска. [2]

Историја[уреди]

Како мало лужичкосрпско село именувано Gorelic во регионот на Горна Лужица, станало дел од Кралството Полска, во текот на освојувањето на Лужица од страна на Болеслав Храбриот. По неговата смрт, градот паднал под владение на грофството Бранденбург и потоа под Бохемија. Датумот на основање на градот не е познат. Меѓутоа, Goreliz бил првпат споменат во документ од кралот на Германија, подоцна и свет римски император, Хајнрих IV во 1071. Овој документ го доделил Герлиц на Бискупијата од Мајсен, тогаш под бискупот Бено од Мајсен. Моментално, овој документ може да се најде во покраинскиот архив на Саксонија во Дрезден.[3] Потеклото на името Герлиц е изведено од словенскиот збор за „запалена земја“,[4] однесувајќи се на техниката за чистење на земјата за нејзино населување. Згожелец и чешкото Zhořelec го имаат истото изведување. Во 13-от век, селото постепно станувало град. Поради неговата местоположба на Виа Региа, на древниот и средновековниот трговски пат, населбата доживеала развој.

Во следните векови, Герлиц бил богат член на Лужичката лига, која се состоела од Бауцен, Герлиц, Каменц, Лаубан, Лебау и Цитау. Во 1352, во текот на владеењето на Казимир III, жители на Герлиц го основале градот Горлице во јужна Полска, близу Краков.

Протестантската реформација дошла во Герлиц во раните 1520-ти и од последната половина на 16-от век, градот и околината, станале скоро целосно лутерански.

По страдањето низ годините во Триесетгодишната војна, регионот на Горна Лужица (вклучувајќи го и Герлиц) бил доделен на Електоратот Саксонија во 1635. По Наполеонските војни, Виенскиот конгрес во 1815 го преместил градот од Кралство Саксонија на Кралство Прусија. Потоа, Герлиц бил администриран во рамките на провинцијата Шлезија, а по Првата светска војна во провинцијата Долна Шлезија, до 1945.

Кон крајот на Втората светска војна, германските трупи ги уништиле сите мостови над Лужичка Ниа. Прецртувањето на границите во 1945 — особено преместувањето на германско-полската граница по линијата Одра-Ниса — го поделила градот. Десниот брег станал дел на Полска и бил именуван Згожелец во 1948, додека главниот дел на левиот брег останал како дел на Германија, сега во рамките на покраината Саксонија. Кога покраините во Источна Германија биле распуштени во 1952, Герлиц станал дел од округот Дрезден, но покраините биле обновени по повторното обединување на Германија во 1990.

На 27 јуни 1994, градот станал седиште на римокатоличката бискупија Герлиц, но останал протестантско упориште.

Во 2002, езерото Берцдорф, кое се наоѓа јужно од Герлиц, почнало да поплавува. Altstadtbrücke (буквално мост на стариот град) помеѓу Герлиц и збратимениот град Згожелец се срушил, кој бил повторно изграден помеѓу 2003 и 2004. Официјално бил отворен на 20 октомври 2004. Кога Полска го потпишала Шенгенскиот договор (20 декември 2007), движењето помеѓу двата брега на реката повторно биле неограничено, откако биле отстранети граничните контроли. Всушност, новиот пешачки мост им укажува на пешаците дека излегуваат од една, а влегуваат во друга земја.

Иако градот отсекогаш бил добро зачуван, сепак постепено станал сив и безбоен под власта на Источна Германија. По повторното обединување, многу згради биле обновени и сега се „поубави“, дури и за лаиците. Тој е популарно место за пензионираните лица, бидејќи е тивок и релативно прифатлив за германски стандарди. Неговиот туристички потенцијал е во постојан пораст, станувајќи во голема мерка, источен противник на градови, како што е Хајделберг.

Култура[уреди]

Денес, Герлиц и Згожелец, двата града на спротивните брегови на тесната река, заеднички соработуваат. Два моста повторно се изградена, воспоставена е автобуска линија, која ги поврзува германските и полските делови на градот и постои заедничко водење на урбанистичките работи, како и здружени заеднички заседанија на двата градски совета.

Свет гроб во Герлиц

Градот има богато архитектонско наследство (готика, ренесанса, барок, историцизам, сецесија), кое не било - за разлика од повеќето други германски градови - уништено во време на Втората светска војна. Еден пример на ова богато архитектонско наследство е Шенхоф, која е една од најстарите ренесансни градби во Германија. Друго средновековно наследство е моделот на Светиот гроб, кој бил изграден во доцниот 15-ти век.

Во 2006, двата града Герлиц/Згожелец се пријавиле за титулата европски главен град на културата 2010. Се надевале дека концептот на полско-германската соработка ќе биде доволен да го убеди жирито, но сепак Есен ја освоил титулата. Герлиц бил на второто место. Како резултат на кампањата, Герлиц бил именуван Град на културата со цел за продлабочување на германско-полските односи и за привлекување на туристи од целиот свет.

Бидејќи Герлиц бил дел од Шлезија од 1815, во градот се наоѓа музеј посветен на регионот (Schlesisches Museum zu Görlitz), па дури се одржува и Шлезиски музички фестивал (Schlesisches Musikfest). Исто така, Герлиц е седиште на Шлезиската младинска група (Schlesische Jugend). Исто така, во Герлиц постои и весник наречен Долношлезиски Курир (Niederschlesischer Kurier).

Сообраќај[уреди]

Железничката станица Герлиц е на железничките линии Берлин-Герлиц и Дрезден-Герлиц на Deutsche Bahn. Станицата, исто така, обезбедува меѓународна железничка линија до Вроцлав, Полска.

Герлиц во филмовите[уреди]

Поради историските делови на градот, многу продуценти на филмови ги користат различните локации како места за најразлични сцени. Денес, најпознат пример е Квентин Тарантино, кој го снимал делот Stolz der Nation (Гордост на нацијата) на Неславни копилиња (во кој патем се тврди дека е во Сицилија) на Унтермаркт и Обермаркт во најстарите делови на градот. Исто така, тинејџерските години на Читачот биле снимени во градот, работите на обновите го направиле снимањето многу тешко.

Луѓе[уреди]

Галерија[уреди]

Поврзано[уреди]

Наводи[уреди]

  1. „Statistisches Landesamt des Freistaates Sachsen – Bevölkerung des Freistaates Sachsen jeweils am Monatsende ausgewählter Berichtsmonate nach Gemeinden“ (на германски). „Статистичко биро на Саксонија“. 17 јуни 2013. http://www.statistik.sachsen.de/download/010_GB-Bev/Bev_Gemeinde.pdf. 
  2. Joachim Bahlcke: Schlesien und die Schlesier, p. 214, ISBN 3-7844-2781-2
  3. Герлиц и Бискупија Мајсен—http://www.findcity.de/02826ca/?p=00000002
  4. „Имиња на местата во светот“ од Адријан Рум, McFarland Pub. 2003 стр. 140

Надворешни врски[уреди]