Список на светско наследство во Северна и Централна Азија

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето

УНЕСКО стави под заштита 19 локалитети на светско наследство во 6 држави од Централна и Северна Азија: Казахстан, Киргистан, Таџикистан, Туркменистан, Узбекистан и азискиот дел на Русија.[1] Европскиот дел на Русија е вклучен во Источна Европа.[2]

Најмногу локалитети (7) има во Русија од кои еден дели со Монголија во Источна Азија.[3] Прв заштитен локалитет на овој регион е Ичан Кала во Узбекистан, запишан како дел од светското наледство во 1990.[4] Секоја годин, Комитетот за светско наследство при УНЕСКО може да впишува нови локалитети на списокот или да ги избрише оние кои повеќе не ги исполнуваат критериумите. Селекцијата се базира врз десет критериуми: 6 за културно наследство (i–vi) и 4 за природно наследство (vii–x).[5] Некои локалитети, се од "мешан" тип и претставуваат како културно така и природно наследство. Во Северна и Централна Азија има 11 културни, 8 природни локалитети. Нема локалитети од мешан тип. Сите руски локалитети (7) се природно наследство со исклучок на Сајарка, додека сите локалитети во Централна Азија се културно наследство.[3]

Комитетот за светско наследство исто така може да назначи дека некој локалитет е загрозен, цитирајќи ги "условите кои се закана за карактеристиките поради кои тој локалитет бил впишан во списокот на светското наследство." Ниеден од туканаведените локалитети никогаш не бил категоризиран како загрозен но во поголем број случаи од страна на УНЕСКО била укажувана можната опасност.[6]

Локалитети[уреди | уреди извор]

  * Прекуграничен локалитет
Локалитет Слика Местоположба Критериум Подрачје
хектар (акр)
Година Опис Наводи
Централен Сихоте Алин Приморски крај,  Русија
45°20′N 136°10′E / 45.333° СГШ; 136.167° ИГД / 45.333; 136.167 (Central Sikhote-Alin)
Природен:
(x)
1,553,928 (3,839,840); тампон зона 65,250 (161,200) 2001 Планинскиот венец Сихоте Алин има една од најбогатите и најневообичаени умерени шуми на светот. Во оваа мешана зона помеѓу тајга и субтропска клима кохабитираат јужни видови како тигар и хималајска мечка заедно со северните, како кафената мечка и рисот. Локалитетот се протега од врвовите на Сихоте Алин до Јапонското море и е важен за опстанокот на многу загрозени видови како на пример амурскиот тигар. [7]
Златни Алтајски Планини Република Алтај,  Русија
50°28′N 86°0′E / 50.467° СГШ; 86.000° ИГД / 50.467; 86.000 (Golden Mountains of Altai)
Природен:
(x)
1,611,457 (3,982,000) 1998 Алтајските планини во јужен Сибир се најголем планински венец во западниот сибирски биогеографски регион и ги напојуваат неговите најголеми реки – Об и Иртиш. За светско наследство се запишани три посебни подрачја: Алтајски Заповедник и тампон зоната околу езерото Телецкоје; Катунски Заповедник и тампон зоната околу планината Белуха; и висорамнината Укок. Регионот претставува една од најкомплетните висински вегетативни зони во централен Сибир, од степа, шумостепа, мешана шума, субалпска вегетација, до алпска вегетација. Овој локалитет воедно е и дом на некои загрозени животински видови како на пример снежниот леопард. [8]
Историски град Бухара Бухарска област,  Узбекистан
39°46′29″N 64°25′43″E / 39.77472° СГШ; 64.42861° ИГД / 39.77472; 64.42861 (Historic Centre of Bukhara)
Културно:
(ii), (iv), (vi)
1993 [9]
Историски град Шахрисабз Кашкадаринска област,  Узбекистан
39°3′0″N 66°50′0″E / 39.05000° СГШ; 66.83333° ИГД / 39.05000; 66.83333 (Historic Centre of Shakhrisyabz)
Културен:
(iii), (iv)
240 (590); тампон зона 82 (200) 2000 [10]
Ичан Кала Хива, Провинција Хоразм,  Узбекистан
41°22′42″N 60°21′50″E / 41.37833° СГШ; 60.36389° ИГД / 41.37833; 60.36389 (Itchan Kala)
Културен:
(iii), (iv), (v)
26 (64) 1990 [11]
Кунја-Ургенч Провинција Дашховуз,  Туркменистан
42°10′59″N 59°5′6″E / 42.18306° СГШ; 59.08500° ИГД / 42.18306; 59.08500 (Kunya-Urgench)
Културен:
(ii), (iii)
2005 [12]
Бајкалско езеро Иркутска област и Република Бурјатија,  Русија
53°10′25″N 107°39′45″E / 53.17361° СГШ; 107.66250° ИГД / 53.17361; 107.66250 (Lake Baikal)
Природен:
(vii), (viii), (ix), (x)
8,800,000 (22,000,000) 1996 Се наоѓа во југоисточен Сибир. Бајкалското езеро е најстарото (25 милиони години) и најдлабокото (1,700 m) езеро на светот. Познато како 'Руски Галапагос', неговата старост и изолираност произведува една од најбогатата и најнеобична светска слатководна фауна која е од исклучителна важност. [13]
Мавзолеј на Кожа Ахмед Јасави Туркестан, Покраина Јужен Казакстан,  Казахстан
43°17′35″N 68°16′28″E / 43.29306° СГШ; 68.27444° ИГД / 43.29306; 68.27444 (Mausoleum of Khoja Ahmed Yasawi)
Културен:
(i), (iii), (iv)
0.55 (1.4); тампон зона 88 (220) 2003 [14]
Природниот систем на резерватот Врангелов остров Чукотски автономен округ,  Русија
71°11′20″N 179°42′55″E / 71.18889° СГШ; 179.71528° ИГД / 71.18889; 179.71528 (Natural System of Wrangel Island Reserve)
Природен:
(ix), (x)
916,300 (2,264,000); тампон зона 3,745,300 (9,255,000) 2004 Лоциран над Арктичкиот круг, локалитетот ги вклучува планинските Врангелови острови (7,608 km2), Хералдските острови (11 km2) и околните води. Врангеловите острови не замрзнале за време на последното ледено доба, што резултира со исклучително високи нивоа на биодиверзитетот во овој регион. На островот живее најголемата светската популација на пацифичкиот морж и има најмногу дувла на поларни мечки. Тука се храни и сивиот кит а на островот се гнездат и околу 100 видови преселни птици, многу од нив загрозени. Денес на островот се идентификувани 417 видови и подвидови на васкуларни растенија, двојно повеќе од било која друга арктичка територија на тундра со слична големина и повеќе од било кој друг арктички остров. 23 видови се ендемични. [15]
Партиска тврдина во Ниса Багир, Рахабатски округ, Провинција Ахал,  Туркменистан
37°59′59″N 58°11′55″E / 37.99972° СГШ; 58.19861° ИГД / 37.99972; 58.19861 (Parthian Fortresses of Nisa)
Културен:
(ii), (iii)
78 (190); тампон зона 400 (990) 2007 [16]
Петроглифите на археолошкиот локалитет Тамгали Покраина Алмати,  Казахстан
43°48′12″N 75°32′6″E / 43.80333° СГШ; 75.53500° ИГД / 43.80333; 75.53500 (Petroglyphs within the Archaeological Landscape of Tamgaly)
Културен:
(iii)
900 (2,200); тампон зона 2,900 (7,200) 2004 [17]
Протоурбаниот локалитет Саразм
Ош,  Таџикистан
39°30′28″N 67°27′37″E / 39.50778° СГШ; 67.46028° ИГД / 39.50778; 67.46028 (Proto-urban site of Sarazm)
Културен:
(ii), (iii)
16 (40); тампон зона 142 (350) 2010 [18]
Висорамнината Путорана Краснојарски крај,  Русија
69°2′49″N 94°9′29″E / 69.04694° СГШ; 94.15806° ИГД / 69.04694; 94.15806 (Putorana Plateau)
Природен:
(vii), (ix)
1,887,251 (4,663,500); тампон зона 1,773,300 (4,382,000) 2010 Овој локалитет се наоѓа во централниот дел на Висорамнината Путорана во северниот дел на Централен Сибир на околу 100 километри северно од арктичкиот круг. Заштитен е поради неговите субарктички и арктички екосистеми вклучително тајга, шумска тундра, тундриски и арктички пустински системи како и недопреното езеро и речни системи. Низ него минува најголемиот миграциски пат на ирвасите што претставува извонредна и ретка природна појава. [19]
Самарканд –крстосница на културите Самаркандска област,  Узбекистан
39°40′7″N 67°0′0″E / 39.66861° СГШ; 67.00000° ИГД / 39.66861; 67.00000 (Samarkand – Crossroads of Cultures)
Културен:
(i), (ii), (iv)
965 (2,380) 2001 [20]
Саријарка— степи и езера на Северен Казахстан Покраина Алмати,  Казахстан
50°26′N 69°11′E / 50.433° СГШ; 69.183° ИГД / 50.433; 69.183 (Saryarka — Steppe and Lakes of Northern Kazakhstan)
Природен:
(ix), (x)
450,344 (1,112,820); тампон зона 211,148 (521,760) 2008 [21]
Државен историски и културен парк “Стар Мерв” Провинција Мари,  Туркменистан
37°42′3″N 62°10′39″E / 37.70083° СГШ; 62.17750° ИГД / 37.70083; 62.17750 (State Historical and Cultural Park “Ancient Merv”)
Културен:
(ii), (iii)
353 (870); тампон зона 883 (2,180) 1999 [22]
Сулејманова пресвета планина Ош,  Киргистан
40°31′52″N 72°46′58″E / 40.53111° СГШ; 72.78278° ИГД / 40.53111; 72.78278 (Sulaiman-Too Sacred Mountain)
Културен:
(iii), (vi)
112 (280); тампон зона 4,788 (11,830) 2009 [23]
Басенот Увс Нуур Покраина Увс, Покраина Завхан и Хoвсгол провинција  Монголија*; Монгун-Тајгински округ, Овиурски округ, Тес-Хемски округ и Ерзински округ, Република Тува,  Русија*
50°16′30″N 92°43′1″E / 50.27500° СГШ; 92.71694° ИГД / 50.27500; 92.71694 (Uvs Nuur Basin))
Природен:
(ix), (x)
898,064 (2,219,160); тампон зона 170,790 (422,000) 2003 Басенот Увс Нуур го носи истото име како и езерото Увс Нуур, кое е најсеверното од затворените езера на Централна Азија. Тоа е големо плитко и многу солено езеро значајно за опстанокот на преселните птици. [24]
Вулканите на Камчатка Камчатски крај,  Русија
56°20′N 158°30′E / 56.333° СГШ; 158.500° ИГД / 56.333; 158.500 (Volcanoes of Kamchatka)
Природен:
(vii), (viii), (ix), (x)
3,830,200 (9,465,000) 1996[nb 1] Ова е еден од најистакнатите вулкански региони во светот, со висока густина на активни вулкани од различни вулкански типови. [25][26]

Белешки[уреди | уреди извор]

  1. Extended in 2001 to include Kluchevskoy Nature Park.

Наводи[уреди | уреди извор]

Белешки
  1. „Number of World Heritage Properties by region“. UNESCO. конс. 10 септември 2011. 
  2. „Composition of macro geographical (continental) regions, geographical sub-regions, and selected economic and other groupings“. Geographical region and composition of each region. United Nations Statistics Division. 2010. конс. 20 октомври 2011. 
  3. 3,0 3,1 „World Heritage List“. UNESCO. конс. 28 мај 2010.  Грешка во наводот: Неважечка ознака <ref>; називот „list“ е зададен повеќепати со различна содржина.
  4. „Number of World Heritage properties inscribed each Year“. UNESCO. конс. 8 септември 2011. 
  5. „The Criteria for Selection“. UNESCO. конс. 10 септември 2011. 
  6. „World Heritage in Danger“. UNESCO. конс. 28 мај 2010. 
  7. „Central Sikhote-Alin“. UNESCO. конс. 20 октомври 2011. 
  8. „Golden Mountains of Altai“. UNESCO. конс. 20 октомври 2011. 
  9. „Historic Centre of Bukhara“. UNESCO. конс. 20 октомври 2011. 
  10. „Historic Centre of Shakhrisyabz“. UNESCO. конс. 20 October 2011. 
  11. „Itchan Kala“. UNESCO. конс. 20 October 2011. 
  12. „Kunya-Urgench“. UNESCO. конс. 20 October 2011. 
  13. „Lake Baikal“. UNESCO. конс. 20 October 2011. 
  14. „Mausoleum of Khoja Ahmed Yasawi“. UNESCO. конс. 20 October 2011. 
  15. „Natural System of Wrangel Island Reserve“. UNESCO. конс. 20 October 2011. 
  16. „Parthian Fortresses of Nisa“. UNESCO. конс. 20 October 2011. 
  17. „Petroglyphs within the Archaeological Landscape of Tamgaly“. UNESCO. конс. 20 October 2011. 
  18. „Proto-urban site of Sarazm“. UNESCO. конс. 20 October 2011. 
  19. „Putorana Plateau“. UNESCO. конс. 20 October 2011. 
  20. „Samarkand – Crossroads of Cultures“. UNESCO. конс. 20 October 2011. 
  21. „Saryarka — Steppe and Lakes of Northern Kazakhstan“. UNESCO. конс. 20 October 2011. 
  22. „State Historical and Cultural Park “Ancient Merv”“. UNESCO. конс. 20 October 2011. 
  23. „Sulaiman-Too Sacred Mountain“. UNESCO. конс. 20 October 2011. 
  24. „Uvs Nuur Basin“. UNESCO. конс. 20 October 2011. 
  25. „Volcanoes of Kamchatka“. UNESCO. конс. 20 October 2011. 
  26. „Decision - 25COM X.B - Volcanoes of Kamchatka [Extension to include Kluchevskoy Nature Park] (Russian Federation)“. UNESCO. конс. 20 October 2011. 

Надворешни врски[уреди | уреди извор]