Стронциум

Од Википедија, слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај

Стронциум (Sr, лат. strontium) е метал од IIA група[1] Самиот елемент е откриен во 1790 година и по хемиските карактеристики е сличен со калциум и бариум. Претставува соединение од 4 природни изотопа (84Sr, 86Sr, 87Sr i 88Sr), а познати се и 19 радиоактивни, кои се основна компонента на радиоактивниот отпад и настануваат во нуклеарните реактиори и бомби. Влегуваат во составот на коските, од каде многу тешко се отстрануваат, а меѓу нив најважен е 90Sr (T1/2 = 27,7 год). Стронциумот е релативно редот елемент (370 ppm) и во природата најмногу се пронаоѓа во облик на минерали: целестина (стронциумсулфат), SrSO4 и стронцијанит (стронциумкарбонат), SrCO3.[2] Тоа е сребреникаво, лесен метал, кој и како другите елементи од неговата група, хемиски доста активен. Запален на воздух тој енергично согорува, обојувајќи го пламенот во црвено-виолетова боја: 2Sr+O2 → 2SrO, што се употребува во аналитиката за одредување, а во пиротехниката за ракетите и сигнализацијата и осветлувањето. Оксидот на стронциумот е бела, многу тешко распотлива материја, која лесно реагира со вода градејќи сронциумхидроксид, Sr(ОН) 2: SrO+H2O → Sr(ОН) кој може да се добие во реакција со стронциумхлорид со алакалните хидроксиди: SrCl2+2KOH → Sr(ОН) 2+2KCl. Тоа е силна и во вода доста растворлива база која се употребува во шеќерната индустрија. Останатите соединенија на сторнцумот се слични со калицумот. Познат е стронциумкарбонатот, SrCO3, кој се издвојува во случај на преработка на меласите во тешко растворлвиот сторницумсахарат Cl2Н22O11•2SrO. А покрај тоа, може да се добие и во реакција на стронциумхлорид со амониумкарбонат: SrCl2+(NH4)2CO3 → SrCO3+2NH4Cl и многу е лесно растворлив во вода која е богата со јаглерод диоксид : SrCO3+H2O+CO2 → Sr(HCO3)2. Од останатите соединенија познат е и сторнцумнитратот, Sr(NO3)2, кој се употребува во пиротехниката за производство на „црвен оган“, потоа стронциумсулфатот, SrSO4, стронциумхромат, SrCrO4 итн. Стронциумот спаѓа во групата од оние елементи кои сеуште не се во потполност проучени, не се јавува така често во природата и нема некои значајни примени. Минералите и солите на сторнциумот имаат примена во металургијата, хемиската индустрија и за збогатување на минарални суровини, а халогенедите во индустријата за ладење, медицина и козметика.

Група
Периода
1 1
H
  2
He
2 3
Li
4
Be
  5
B
6
C
7
N
8
O
9
F
10
Ne
3 11
Na
12
Mg
  13
Al
14
Si
15
P
16
S
17
Cl
18
Ar
4 19
K
20
Ca
21
Sc
22
Ti
23
V
24
Cr
25
Mn
26
Fe
27
Co
28
Ni
29
Cu
30
Zn
31
Ga
32
Ge
33
As
34
Se
35
Br
36
Kr
5 37
Rb
38
Sr
39
Y
40
Zr
41
Nb
42
Mo
43
Tc
44
Ru
45
Rh
46
Pd
47
Ag
48
Cd
49
In
50
Sn
51
Sb
52
Te
53
I
54
Xe
6 55
Cs
56
Ba
* 72
Hf
73
Ta
74
W
75
Re
76
Os
77
Ir
78
Pt
79
Au
80
Hg
81
Tl
82
Pb
83
Bi
84
Po
85
At
86
Rn
7 87
 Fr 
88
Ra
** 104
Rf
105
Db
106
Sg
107
Bh
108
Hs
109
Mt
110
Ds
111
Rg
112
Cn
113
Uut
114
Fl
115
Uup
116
Lv
117
Uus
118
Uuo
 
* Лантаноиди 57
La
58
Ce
59
Pr
60
Nd
61
Pm
62
Sm
63
Eu
64
Gd
65
Tb
66
Dy
67
Ho
68
Er
69
Tm
70
Yb
71
Lu
** Актиноиди 89
Ac
90
Th
91
Pa
92
U
93
Np
94
Pu
95
Am
96
Cm
97
Bk
98
Cf
99
Es
100
Fm
101
Md
102
No
103
Lr
Алкални метали Земноалкални метали Лантаноиди Актиноиди Преодни метали
Полуметали Металоиди Неметали Халогени Благородни гасови


Извори[уреди]

  1. Housecroft C. E., Sharpe A. G. (2008). Inorganic Chemistry (3rd ed.). Prentice Hall. ISBN 978-0131755536.
  2. Parkes, G.D. & Phil, D. (1973). Melorova moderna neorganska hemija. Beograd: Naučna knjiga.