Фауст од Гете

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
SСкулптура на Мефистофел, во Лајпциг

Фауст на Јохан Волфганг фон Гете е трагедија во два дела. Првиот дел е првпат печатен во 1808 година, но подоцна претрпел измени. Вториот дел е печатен веднаш по смртта на авторот, во 1832 година.

Прв од германските писатели кој му посветил внимание на Фауст бил Лесинг, но не успеал да ја доврши драмата, а дури и деловите се изгубени. Фридрих Милер напишал на оваа тема филозофски роман, но никој не успеал да внесе толку длабока филозофска содржина како Гете.

Содржина[уреди]

Гетеовиот Фауст започнува со монолог на стариот доктор, во кој тој зборува за главните причини на своите патила. Завршил филозофија, право, медицина, теологија. Не жалел труд за изучување на тие науки, и без оглед на ширината на своето знаење, сепак се чувствувал како беден глупак. Така се среќаваме со првата причина на незадовоството на Фауст, разочараноста од науката, сознанието дека науката не може да ги задоволи неговите барања.

Слушајќи го Фауст натаму, ние го гледаме патот на сомнежите по кој поминувало европското општество. Фауст очекува науката да му открие такви тајни, кои таа ни денес не е во состојба да ги објасни. Фауст ѝ се оддава на магијата. Тој се врти кон средината меѓу науката и верата, кон метафизиката, што е едно од главните обележја на неговото сфаќање на светот. Друга карактеристика е внатрешното сознание дека тој среден пат е непостојан, дека метафизиката не му дава цврст потпор.

Кога, повикан од Фауст, се појавува духот на Земјата, олицетворение на природата и нејзината голема цел, Фауст е збунет пред таа појава: погледот на смртниот не може да го поднесе апсолутното сознание, па Фауст во ужас се трга назад. Тој чувствува дека нема излез. Ја чувствува дволичноста на својата природа, велејќи дека две души живеат во неговите гради, а едната постојано сака да се оддели од другата. Овој дуализам на човечката природа е причина за патилата и на еден друг претставник на светската тага - Манфред.

Причините за Фаустовите патила можат да се сведат на следново: Фауст не може да се одрече од наследните традиционални идеи кон апсолутното, но тој исто така не може, под дејство на критичката мисла, да се задоволи со средствата со кои традицијата ги решава тие идеи, т.е. со традицијата на верата.

Ни работата за општото добро нема да го задоволи Фауст, и тука грандиозните претензии на неговите барања се судираат со ограниченоста на човечките сили. Тој нема да најде задоволство ни во уживањата поради кои ја продава душата на ѓаволот. Не е чудо што ни во љубовта со Грета не наоѓа задоволство.

Првиот дел од трагедијата завршува со спасувањето на Грета и исчезнувањето на Фауст и Мефистофел.

За другите ликови[уреди]

Напоредно со Фауст се прикажани Мефистофел и Вагнер. Тие уште појасно ја истакнуваат главната личност.

Вагнер, наспроти Фауст, се задоволува со формално суво знаење. Тој не се интересира за природата, не знае за сомнеж и двоумење. Тој е вистински схоластик когошто го интересира единствено процесот на изучување, и не ја бара апсолутната вистина. Неговото блаженство е да преминува од една книга на друга, од една страница на друга. Вагнер е тип на ограничен педант, без високи идеали и возвишени цели. Тој е тип на бесплоден научник кој собира знаење, но со него не го проширува својот видик, не внесува во светот нови идеи. Додека Фауст го мачат љубопитни и немирни мисли, Вагнер е задоволен со своето количество на знаење.

Мефистофел е одрекување. Неговата сатанска смеа постојано го следи Фауст на патот на сомнежот и колебањето. Мефистофел ѝ се потсмева на метафизиката. Тој со саркастична злорадост му објаснува на Фауст: „Ти си само ти! Ти си само човек и залудно се трудиш да излезеш од областа на својата ограничена природа.“

Мефистофел нема позитивни погледи, а неговата улога е единствено да укажува на грешките на човештвото и да се смее над нив. Во името на што го прави ова, ние не знаеме.

Марија е вистинска јунакиња на минатото, олицетворение на верата и традицијата, наивно, покорно суштество, девојка која длабоко верува, која не се мачи да продре во суштината на религијата, која нема смелост во своите врувања да внесе критичка мисла: таа свето ја почитува надворешната, формалната страна на животот.

Грета не само што е тип на своето време, туку е светски тип, девојка која има цел бројни претходнички, почнувајќи од Шекспировата Дездемона, но и редица следбенички. Таа е олицетворение на женственоста со сите нејзини позитивни и негативни карактеристики. Почитта и невиноста, скромноста и добротата се слеваат кај неа со нејзиниот тесен поглед, со отсуството на секаква самостојност, со ропската покорност пред авторитетот, со отсуство на навика и способност да мисли.

Инспирација[уреди]

Прашањето дали Фауст навистина постоел, останува отворено. Според податоците собрани од научниците кои го признаваат постоењето на Фауст, тој се родил во Книтлинген во Виртемберг, се прославил во Германија со волшебништво и маѓионичарство, и умрел околу 1540 година. Личноста на Фауст се поврзува со многу градови. Во Лајпциг, во еден познат вински подрум и денес на ѕидот стои слика поставена во 1525 година, а која го претставува Фауст на винско буре.


Наводи[уреди]

Надворешни врски[уреди]