Рано христијанство

Од Википедија, слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Дел од серијалот
Христијанство

Христијански крст

Историја на христијанството
Исус од Назарет
Раѓање · Крстење
Распнување· Воскреснување
Велигден

Рано христијанство
Апостолите
Милански едикт · Екуменски совет

Среден век
Голема шизма
Крстоносни војни
Реформација

Свето Тројство
Господ-Отецот
Христос-Синот
Светиот Дух

Христијанска теологија
Црква
Христијанско богослужение
Божествена благодат · Спасение
Проповед на планината
Десет Божји заповеди

Библијата
Стар Завет
Нов Завет
Апокрифи

Христијански звања

Католицизам
Римокатолицизам · Англикализам
Независни· Стар католизам

Источно христијанство
Православие · Древноисточни цркви
Асириска црква

Протестантство
Лутеранство · Калвинизам · Методизам
Анабаптизам · Баптизам · Адвентизам
Евангелизам · Свето движење
Пентекостализам

Антитринитаризам
Јеховини сведоци
Движење за подоцнежните светци
Унитаријанизам
Христоделфијани
Единствен Пентекостализам

Раното христијанство е поим со кој се означува историјата на христијанството од смртта на Исус Христос во околу 30 година до Првиот вселенски собир во Никеја во 325 година.

Раното христијанство постоело како едно верско движење односно се сметало како секта во внатрешноста на Јудаизмот за да во текот на векот потполно се одвои од таа вера. Седиштето на новата религија во почетокот се наоѓало во Ерусалим, но по неуспехот на Симон бар Кохба во востанието и разрушувањето на храмот, позицијата на христијанската црква во градот се намалила. Во меѓувреме, престолнината на Римската империја, градот Рим станал седиште на христијанството, а римскиот епископ станал најдоминантен помеѓу верниците кој подоцна ја добил титулата Папа.

Во текот на ранохристијанскиот период, христијаните на повеќе пати биле прогонувани од страна на римските императори за да во времето на Константин I Велики стане официјална религија во империјата, а престолнината била преместена во Константинопол.

Основање[уреди]

Од побројните народи во империјата, Евреите односно нивната вера Јудаизам се издвојувала со монотеизам, односно верување во еден Бог. Раното христијанство насанало на територијата на денешна Палестина и Израел и како таква во тоа време новата вера била сметена како секта која потекнува од јудаизмот. Првобитната христијанска црква била формирана по смртта на Исус и истата била формирана од страна на неговите следбеници и Апостоли во Ерусалим. Според надписите на Апостол Петар, голем дел од еврејското население ја прифатиле новата религија и станала христијани. Членовите на новата религија во почетокот се нарекувале Назаретци, а подоцна биле нарекувани христијани. Заедницата на членовите ја сочинувале исклучиво Евреи кои сметале дека Исус е Месија, односно Христос чие доаѓање произлегувало од еврејската книга Танах. Во христијанството оваа книга е позната како Стар Завет. Голем дел од јудејските старешини ова ново движење го сметале за еретично, а членовите на движењето биле исклучувани од еврејската заедница а често пати предавани на римската власт. Во овие околности, голем дел од учените во тоа време христијаните ги сметале како антисемитисти[1] .

Раното христијанство во текот на 1 век се оделило од јудаизмот. Така, во средината на 1 век, христијанското движење подводство на Апостол Петар станало претежно нееврејско. Христијаните продолжиле да ја ја почитуваат еврејската Библија создавајќи го Стариот Завет. Од еврејската Библија биле отстранети некои делови, а спротивно од тоа биле додадени нови кои подоцна (како што е ѝ денес) биле вметнати во Новиот Завет. Следбениците на Исус и Апостолите при своето проповедање успеале да создадат христијански заедници во Палестина, Мала Азија, Сирија, Египет, Северна Африка и Балканскиот полуостров. Јазикот кој бил користен во тоа време од страна на христијаните бил грчкиот.

Во антиката, религијата обично била поврзана со одреден народ или град. Затоа се смета дека христијаните биле први кои ги промениле старите традиции околу врската помеѓу народите и религиите[2].

Верување[уреди]

Христијанството ја проповедела еднаквоста помеѓу луѓето и затоа во почетокот било прифаќано од страна на ниските класи во општеството. Апостол Павле пишува: “Нема овде Евреи ниту Грци, нема ниту робови ниту господари, ни машки ни женски родови; бидејќи сите вие сте еднакви пред Христос[3] Во текот на 1 век од новата ера, христијаните се тајно организирале на проповедите и молитвите. Ранохристијанските свети тајни вклучувале Свето крстење, помазување и причестување. Верски симболи кои биле користени од раните христијани бил ихтисот кој бил користен како акроним меѓу христијаните за зборовите: “Исус Христос, Божји Син, Спасител“.

Прогонство[уреди]

Римјаните раните христијани ги нарекувале атеизти, безбожници поради нивното одбивање да ги прифатат римските богови[4] Така, често пати христијаните поради својата религија биле убивани или осудувани на смрт на кое тие одговарале на властите “Вие можете да не убивате, но нам не можете да ни нанесете зло[5]

Првиот поголем прогон на христијаните започнал во времето на римскиот император Нерон (54-68). Во 64 година во Рим избил голем пожар. Императорот за подметнувањето на пожарот ги обвинил христијаните наложувајќи им да го напуштат градот. За време на овој прогон, христијаните биле распнувани на крст, фрлени во Тибар или предавани на дивите животни во амфитеатрите.

Меѓу овие први маченици се наоѓаат и Апостол Петар и Апостол Павле кои биле погубени во 67 година[6], како и Прокес и Мартинијан кои биле пуштени во темница. Прогоните продолжиле во времето на императорот Диоклецијан (81-96), во чии прогони животот го загубил Свети Тимотеј и Антипа Пергамски. Во времето на императорот Трајан (98-117) пострадиле епископите Свети Симон Ерусалимски и Игнатиј Антиохиски. Во времето на Антонин Пиј (138-161) пострадала Фелицита Римска заедно со нејзините седум синови кои биле погубени.

Прогоните продолжиле во времето на Марко Аурелиј (161-180), а најпозната жртва од тоа време бил Јустин Филозоф кој во Рим 165 година бил погубен. Александар Север бил првиот римски император кој покажал благосклонетост кон христијанството. Се кружело вести дека во неговото дворско светилиште покрај статуата на Сократ, ја ставил и онаа на Аврам и Исус.

Но најголемите прогони на христијаните било во времето на Диоклецијан (284-311). Најпозната жртва од неговиот прогон бил бискупот Свети Дуј.

Поделба на црквата[уреди]

Пред два века христијанската Библија сѐ уште не била канонизирана како и многу други апокрифи. Христијанската книга која денеска е позната како Нов Завет била создадена некаде во периодот од 180 до 200 година. Новиот Завет зборува за важноста и поддршката околу толкувањето и прифаќањето на христијанството. Всушност, во раната црква главната задача на епископите им била да ги оттргнат од верниците т.н. лажни пророци кои проповедале низ народот (подоцна наречени ереси). Наследниците биле предупредени и од самиот Исус (Марко 13:21-23). Според христијанската православна апологија и литератот Џилберт Честертон, во раната црква, односно во времето на Исус и по него немало значителни разногласија околу прифаќањето и толкувањето на верата. Тој пишува дека сите апостоли само ја продолжиле мисијата на Исус. Тоа било продолжено и од страна на нивните наследници, пред се Игнатиј Антиохиски, Иринеј Лионски, Јустин Филозоф и Поликарп Смирнски.

Кон крајот на 2 век христијанските заедници се обидиниле во една заедница чиј поглавар станал римскиот епискот кој подоцна ја добил титулата Папа. Христијаните кои останале надвор од таа заедница биле прогласени за ереси, шизматици и слично до појавата на гностицизмот, аријанството и манихејството.

Библиски канони[уреди]

Библиските канони претставуваат збир од христијански книги кои ја сочинуваат христијанската Библија. Раната црква го користела Стариот Завет[7]. Апостолските творби, посебно четирите евангелија се најраните христијански закони[8]. Посланијата на Апостол Павле како канонизирана форма биле прифатени кон крајот на 1 век[9]. Јустин Филозоф се споменува во „мемоарите на апостолите“ во почетокот на 2 век. Ориген кон 200 година ги спомнал 27-те книги и покрај тоа што имало многу противоречности помеѓу христијаните и евреите. Мураторискиот фрегмент покажува дека до 100 година веќе постоеле голем број на христијански книги, кои подоцна биле вклучени во Новиот Завет, заедно со четирите евангелија[10]. Како целина, во раната христијанска црква, каноните биле прифатени од скоро сите христијански верници[11].

Во искажувањето на Атанасиј Александриски од 367 година, тој напишал список на апсолутно сите книги кои биле вклучени во Новиот Завет[12], користејќи го зборот канонизација врз книгите[13]. Африканскиот Синод во 393 година ги прифатил книгите од Новиот Завет[14]. Папа Дамасиј I во 382 година му дал инструкции на Јероним Стридонски во започнувањето со преводот на Библијата на латински јазик[15] [16]. Преводот се смета за најдобар на латински јазик и е познат како Вулгата. Папа Инокентие I во 382 година издал библиски канон идентичен на претходниот.[17]

Легализација[уреди]

  Ширење на христијанството до 325 година
  Ширење на христијанството до 600 година

Ерата на христијанството во доцниот антички период започнува со пренесувањето на престолнината на империјата од Рим во Константинопол (тогашен Византион) од страна на Константин I Велики во почетокот на 4 век, а периодот завршува со појавата на Средниот век (односно станува збор за периодот од шестиот век). Ова се смета дека е еден од најважните моменти од христијанската историја, поради фактот што Константин I за христијанството најпрвин го легализирал, а подоцна го вовел како државна религија. Императорот Галериј во 311 година бил еден од последните императори кои извршиле прогон на христијанското население од империјата[18] . Константин I Велики и Лициниј во 313 година го издале т.н. Милански едикт, со кое христијанската вера се прогласила за рамноправна религија во империјата. Константин станал првиот христијански император кој лично ја прифатил новата религија. До 391 година, во времето на владеење на императорот Теодосиј I, христијанството станало најраспространета религија во Римската империја.

Христијански собори[уреди]

Константин I Велики по признавањето на христијанството во империјата го свикал Првиот вслеленски собор. Целта на Соборот била разрешување на несогласувањата кои се појавиле во Александриската Црква околу природата на Господ Исус Христос во однос на Неговата врска со Отецот, односно попрецизно – дали Господ Исус Христос има иста или слична природа на Бог Отецот. Свети Александар и Свети Атанасиј ја завзеле првата позиција (дека Господ Исус Христос има иста природа со Бог Отецот), додека презвитер Ариј (од кого се развива и подоцнежното еретичко Аријанство) се залагал за второто тврдење.

На овој собор било поддржано првото тврдење со огормно мнозинство (од сите присутни, само двајца гласале во полза на на презвитер Ариј). Другото решение кое било донесено на овој Првиот вселеснки собор се однесувало на датумот на славењето на Велгиден (Пасха), најзначајниот празник во христијанскиот календар. На соборот било решено празнувањето да се случува првата недела после првата полна месечина од пролетната рамноденица, независно од библиското хебрејско сметање на времето (квардодециманизам) и дал овластување на Александрискиот Архиепископ секоја година да го соопшти датумот на останатите архиепископи.

Видете исто[уреди]

Надворешни врски[уреди]

Наводи[уреди]

  1. Андреј Курајев, Поради што биле прогонувани Христијаните во паганскиот свет (српски)
  2. -{Robert Wilken, Pagan Criticism of Christianity}-
  3. Павлово послание пред Галачаните, 3:28
  4. Андреј Курајев, Поради што биле христијаните прогонувани во паганскиот свет (српски)
  5. Валентин Свенцицки, О промислу и слободи воље
  6. Милован Балабан, Победата на христијанството во Римската империја (српски)
  7. Everett Ferguson, "Factors leading to the Selection and Closure of the New Testament Canon", in The Canon Debate. eds. L. M. McDonald & J. A. Sanders (Hendrickson, 2002) pp. 302–303; cf. Justin Martyr, First Apology 67.3
  8. Everett Ferguson, "Factors leading to the Selection and Closure of the New Testament Canon", in The Canon Debate. eds. L. M. McDonald & J. A. Sanders (Hendrickson, 2002) pp. 301; cf. Irenaeus, Adversus Haereses 3.11.8
  9. Both points taken from Mark A. Noll's Turning Points, (Baker Academic, 1997) pp 36–37
  10. H. J. De Jonge, "The New Testament Canon", in The Biblical Canons. eds. de Jonge & J. M. Auwers (Leuven University Press, 2003) p. 315
  11. The Cambridge History of the Bible (volume 1) eds. P. R. Ackroyd and C. F. Evans (Cambridge University Press, 1970) p. 308
  12. Lindberg, Carter (2006). „A Brief History of Christianity“. Blackwell Publishing. стр. 15. ISBN 1405110783. 
  13. David Brakke, "Canon Formation and Social Conflict in Fourth Century Egypt: Athanasius of Alexandria's Thirty Ninth Festal Letter", in Harvard Theological Review 87 (1994) pp. 395–419
  14. McDonald & Sanders' The Canon Debate, 2002, Appendix D-2, note 19: "Revelation was added later in 419 at the subsequent synod of Carthage."
  15. McDonald & Sanders' The Canon Debate, 2002, Appendix D-2, note 19: "Revelation was added later in 419 at the subsequent synod of Carthage."
  16. Everett Ferguson, "Factors leading to the Selection and Closure of the New Testament Canon", in The Canon Debate. eds. L. M. McDonald & J. A. Sanders (Hendrickson, 2002) p. 320; F. F. Bruce, The Canon of Scripture (Intervarsity Press, 1988) p. 230; cf. Augustine, De Civitate Dei 22.8
  17. Everett Ferguson, "Factors leading to the Selection and Closure of the New Testament Canon", in The Canon Debate. eds. L. M. McDonald & J. A. Sanders (Hendrickson, 2002) p. 320; Bruce Metzger, The Canon of the New Testament: Its Origins, Development, and Significance (Oxford: Clarendon, 1987) pp. 237–238; F. F. Bruce, The Canon of Scripture (Intervarsity Press, 1988) p. 97
  18. Lactantius, De Mortibus Persecutorum ("On the Deaths of the Persecutors") ch. 35–34