Абдул Меџит I

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Osmanli-nisani.svg    Абдул Меџит I
Отомански султан
Калиф
Tughra of Abdülmecid I.JPG
Владеење 1839–61
Период Пад на Отоманската Империја
Полно име Абдул Меџит I
Роден 23 април 1823
Починал 25 јуни 1861(1861-06-25) (на 38 год.)
Претходник Махмуд II
Наследник Абдул Азис
Семејство Отоманска династија
Династија Отоманска династија

Абдул Меџит (османлиски јазик: عبد المجيد اول ‘Abdü’l-Mecīd-i evvel) (23 април 1823 во Отомански Константинопол - 25 јуни 1861 во Отомански Константинопол) бил триесетипрвиот султан на Отоманската империја во периодот од 1839 до 1861 година. Тој го наследил својот татко Махмуд ІІ, а самиот тој бил наследен од својот брат Абдул Азис.[1] Покасно султани станале и неговите синови Мурад V, Абдул Хамид II, Мехмед V и Мехмед VI, последните владетели на Отоманската империја.

Во текот на неговото владеење се зголемил подемот на националистичките движења во рамките на империјата. Се обидел да изгради сојузи со главните сили од Западна Европа на чело со Велика Британија и Франција. На конгресот од Париз во 1856 година Османлиската империја била официјално вклучена во европското семејство на народите. Еден од најголемите негови успеси било објавувањето на Танзиматот или реорганизација на османлиското општество. Абдул Меџит I направил многу обиди за да ја модернизира армијата, но не постигнал поголем успех. Во неговото владеење постигнал успех против Кримската војна против Русија. Починал од туберколоза на 25 јуни 1861 година.

Рани години[уреди]

Абдул Меџит бил роден во Бешикташ, Константинопол[2][3]. Негова мајка била првата сопруга на неговиот татко во 1839 година, Безмијалем султан која најверојатно имала черкешко[4] или грузиско потекло[5][6][7].

Тој добил европско образование и одлично го владеел францускиот јазик. Во текот на неговото владеење тој морал да се бори против старите конзервативци кои биле против неговите реформи. Тој бил првиот султан кој слушал поплаки секој петок во неделата од страна на народот. По воведувањето на реформите започнал да ја обиколува империјата за да види како се спроведуваат.

Владеење[уреди]

Со наследувањето на тронот, Абдул Меџит ги наследил и слабостите на империјата. По смртта на неговиот татко пристигнала веста за поразот на Османлиите во битката кај Незиб од страна на египетските бунтовници на чело со Мухамед Али Паша.

Во ноември 1839 година султанот издал указ познат како Ѓулхански хатишериф, а во 1856 година следел и указот познат како Хатихумајун. Со ѓулханскиот хатишериф се прокламирала целосна рамноправност помеѓу населението пред законот, без разлика на неговата етничка или верска припадност. И покрај тешкото спроведување, ова било значаен чекор во модернизацијата на Отоманската Империја, која значително заостанувала позади своите тогашни ривали, Австро-Унгарија и Русија. Хатихумјун или Хатихумајун бил реформски акт донесен на 18 февруари 1856 со кој се ветуваат верска и национална рамноправност на сите народности во империјата, слобода на вероисповедта и мислењето, мешани судови, право на христијаните да стапуваат на државни должности, да служат во турската војска и да имаат свои претставници во Државниот совет. Тој предвидува и црковни реформи, замена на натуралните давачки кон црковните великодостојници со парични суми, реорганизација на државната администрација, судството, полицијата и даночната политика, воведување на редовен буџет од приходи и расходи на државата, поправка на патиштата, унапредување на земјоделството и трговијата и друго.

Исто така, во времето на неговото владеење:

  • воведување на првите банкноти
  • реорганизирал на армијата,
  • воведување на химна и национално знаме
  • реорганизација на финансискиот систем според францускиот модел
  • воспоставување на прототип на османлискиот парламент
  • основање на првите модерни универзитети и академии
  • укинување на даноците кои им биле наметнати на немуслиманското население
  • прв национален попис на населението
  • први национални лични карти
  • укинување на ропството и трговија со робови
  • основање на министерство за здраство
  • основање на Академија на науките
  • право на немуслиманските народи да служат војска
  • основање на прва телеграфска мрежа
  • замена на занаетчиството со отварање на нови фабрики
  • основање на Отоманска Централна банка и берза

Исто така во негово време за прв пат бил забранет турбанот а бил воведен фесот (вид на капа).

Семјуел Морз својот прв патент за телеграф го добил во 1847 година во стариот Бејлербејски дворец (новиот бил изграден во периодот од 1861 до 1865 на исто место) во Константинопол, а султанот лично го тестирал новиот изум.[8].

Во периодот на неговото владеење била изградена Долмабахче палатата која станала официјална резиденција на империјата.Изградбата на истата започнала во 1842, а завршила до 1856 година целосно. Трошоците кои биле потрошени за изградбата на Долмабахче биле околу 5 милиони лири[1], кое одговарало на приближно 1/4 од годишните даноци. Финансирањето на објектот се одвивало преку печатење на книжни пари. Според некои извори, се говори дека тогашниот министер за финансии му соопштил на султанот дека изградбата на палатата чини околу 3,500 пиастра, но всушност тоа била сумата која била неопходна за печатењето на парите.

Самата изградба довела да империјата се доближи до банкрот и да стане финансиски зависна од надворешни извори односно земји. Долмабахче е првиот дворец кој бил изграден во европски стил.

Кога Лајош Кошут побарал засолниште во 1849 година, султанот го примил а по повикот од Австрија и Русија да го предаде тој нив ги одбил.

Наводи[уреди]

  1. Chambers Biographical Dictionary, ISBN 0-550-18022-2, page 3
  2. The Encyclopædia Britannica, Vol.7, Edited by Hugh Chisholm, (1911), 3; Constantinople, the capital of the Turkish Empire...
  3. Britannica, Istanbul:When the Republic of Turkey was founded in 1923, the capital was moved to Ankara, and Istanbul was officially renamed Istanbul in 1930.
  4. Slavery in the Ottoman Empire, Putnam's Monthly, vol. V, June 1855, No. 30, p. 615
  5. Bezmi Alem Valide Sultan, Gürcistan Dostluk Derneği
  6. Bezmiâlem Valide Sultan, Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi
  7. The Private World of Ottoman Women by Godfrey Goodwin, 2007, p.157
  8. Istanbul City Guide: Beylerbeyi Palace