Абдул Меџит I

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Osmanli-nisani.svg    Абдул Меџит I
Отомански султан
Калиф
Tughra of Abdülmecid I.JPG
Владеење 1839–61
Период Пад на Отоманската Империја
Полно име Абдул Меџит I
Роден 23 април 1823
Починал 25 јуни 1861(1861-06-25) (на 38 год.)
Претходник Махмуд II
Наследник Абдул Азис
Семејство Отоманска династија
Династија Отоманска династија

Абдул Меџит (османлиски јазик: عبد المجيد اول ‘Abdü’l-Mecīd-i evvel) (23 април 1823 во Отомански Константинопол - 25 јуни 1861 во Отомански Константинопол) бил триесетипрвиот султан на Отоманската империја во периодот од 1839 до 1861 година. Тој го наследил својот татко Махмуд ІІ, а самиот тој бил наследен од својот брат Абдул Азис.[1] Покасно султани станале и неговите синови Мурад V, Абдул Хамид II, Мехмед V и Мехмед VI, последните владетели на Отоманската империја.

Во текот на неговото владеење се зголемил подемот на националистичките движења во рамките на империјата. Се обидел да изгради сојузи со главните сили од Западна Европа на чело со Велика Британија и Франција. На конгресот од Париз во 1856 година Османлиската империја била официјално вклучена во европското семејство на народите. Еден од најголемите негови успеси било објавувањето на Танзиматот или реорганизација на османлиското општество. Абдул Меџит I направил многу обиди за да ја модернизира армијата, но не постигнал поголем успех. Во неговото владеење постигнал успех против Кримската војна против Русија. Починал од туберколоза на 25 јуни 1861 година.

Рани години[уреди]

Абдул Меџит бил роден во Бешикташ, Константинопол[2][3]. Негова мајка била првата сопруга на неговиот татко во 1839 година, Безмијалем султан која најверојатно имала черкешко[4] или грузиско потекло[5][6][7].

Тој добил европско образование и одлично го владеел францускиот јазик. Во текот на неговото владеење тој морал да се бори против старите конзервативци кои биле против неговите реформи. Тој бил првиот султан кој слушал поплаки секој петок во неделата од страна на народот. По воведувањето на реформите започнал да ја обиколува империјата за да види како се спроведуваат.

Владеење[уреди]

Со наследувањето на тронот, Абдул Меџит ги наследил и слабостите на империјата. По смртта на неговиот татко пристигнала веста за поразот на Османлиите во битката кај Незиб од страна на египетските бунтовници на чело со Мухамед Али Паша. Во ноември 1839 година султанот издал указ познат како Ѓулхански хатишериф, а во 1856 година следел и указот познат како Хатихумајун.

Танзимат, што значи реорганизација на Отоманската империја, претставувал период на реформација кој започнал во 1839 година и завршил со Првата уставна ера во 1876 година. Овој период се карактеризира со различни обиди на османлиските власти за модернизација на земјата со цел земјата да обезбеди територијален интегритет против националните движења кои се појавиле кај немуслиманското население. Реформите ги опфаќале сите етнички групи во империјата со цел нетурското население да се интегрира во османлиското општество.

Танзиматот произлегол од реформистичките султани Махмуд II и Абдул Меџит I заедно со уште неколку европски образовни бирократи. Тие признале дека старите верски и воени институции повеќе не ги задоволувале потребите на империјата во современиот свет. Голем дел од реформите се засновале на успешните европски практики како и под силно влијание на кодексот на Наполеон. Промените вклучувале универзална регрутација, образование, институционални и правни реформи и систематски обиди за елиминирање на корупцијата, обединување на сите различни народи кои живеат во Отоманската имерија, муслимани и немуслимани, Турци и Грци, Ерменци и Евреи итн. За таа цел исламскиот закон бил ставен настрана во корист на секуларниот закон. Целта на воведувањето на новите реформи била борбата против бавното опаѓање на империјата кое довело преку намалување на нејзините граници во споредба на европските големи сили. Со ослободувањето на милетскиот систем властите се надевале дека ќе бидат во можност за поголема контрола над нивните граѓани. Освен тоа, властите се плашеле од можната интервенција на европските сили во внатрешните работи на земјата. Внатрешно за да ги зацврсти односите од разните верски народи, империјата прогласила верска слобода за сите граѓани од сите религии.

Реформи[уреди]

На 3 ноември 1839 година султанот Абдул Меџит издал органски статут за целата империја наречен Хати шериф (султански едикт) кој бил проследен со серија од едикти на султанот во истата година.

  • гаранција за обезбедување на граѓаните целосна безбедност за нивните животи, чести и имоти
  • воведување на првите банкноти
  • отварање на првите пошти во империјата (1840)
  • реорганизација на системот за финансирање (1840)
  • реорганизација на законите (1840)
  • воспоставување на прототип на османлискиот парламент (1841)
  • реорганизација на армијата и начинот на регрутирање, како и времетраењето на воената служба (1843-1844)
  • донесување на отоманска национална химна и национално знаме (1844)
  • прв национален попис на населението (1844)
  • први национални лични карти (1844)
  • основање на министерство за образование (1847)
  • укинување на ропството и тргвијата со робови (1847)
  • основање на првите модерни универзитети, академии, училишта (1848)
  • основање на министерство за здраство (1850)
  • основање на Академија на науките (1851)
  • основање на првите патнички фериброти (1851)
  • основање на модерна општина Истанбул и Совет на градот (1854)
  • целосна правна безбедност на граѓаните од сите религии (1856)
  • право на немуслиманските народи да служат војска (1856)
  • основање на првата телеграфска мрежа (1847-1855) и железничка мрежа (1856)
  • замена на занаетчиството со отварање на нови фабрики
  • основање на Отоманска Централна банка и берза (1856)
  • основање на Факултет за економски и политички науки (1859)
  • основање на Галатасарај Лисеси

Исто така во негово време за прв пат бил забранет турбанот а бил воведен фесот (вид на капа).

Семјуел Морз својот прв патент за телеграф го добил во 1847 година во стариот Бејлербејски дворец (новиот бил изграден во периодот од 1861 до 1865 на исто место) во Константинопол, а султанот лично го тестирал новиот изум.[8].

Во периодот на неговото владеење била изградена Долмабахче палатата која станала официјална резиденција на империјата. Изградбата на истата започнала во 1842, а завршила до 1856 година целосно. Трошоците кои биле потрошени за изградбата на Долмабахче биле околу 5 милиони лири, кое одговарало на приближно 1/4 од годишните даноци. Финансирањето на објектот се одвивало преку печатење на книжни пари. Според некои извори, се говори дека тогашниот министер за финансии му соопштил на султанот дека изградбата на палатата чини околу 3,500 пиастра, но всушност тоа била сумата која била неопходна за печатењето на парите. Самата изградба довела да империјата се доближи до банкрот и да стане финансиски зависна од надворешни извори односно земји. Долмабахче е првиот дворец кој бил изграден во европски стил.

Наводи[уреди]

  1. Chambers Biographical Dictionary, ISBN 0-550-18022-2, page 3
  2. The Encyclopædia Britannica, Vol.7, Edited by Hugh Chisholm, (1911), 3; Constantinople, the capital of the Turkish Empire...
  3. Britannica, Istanbul:When the Republic of Turkey was founded in 1923, the capital was moved to Ankara, and Istanbul was officially renamed Istanbul in 1930.
  4. Slavery in the Ottoman Empire, Putnam's Monthly, vol. V, June 1855, No. 30, p. 615
  5. Bezmi Alem Valide Sultan, Gürcistan Dostluk Derneği
  6. Bezmiâlem Valide Sultan, Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi
  7. The Private World of Ottoman Women by Godfrey Goodwin, 2007, p.157
  8. Istanbul City Guide: Beylerbeyi Palace

Надворешни врски[уреди]

Абдул Меџит I
Роден(а): 23 април 1823 Починал(а): 25 јуни 1861
Владејачки титули
Претходник
Махмуд II
Султан на Отоманската Империја
2 јули 1839 – 25 јуни 1861
Наследник
Абдул Азис
Религиозни титули
Претходник
Махмуд II
Калиф
2 јули 1839 – 25 јуни 1861
Наследник
Абдул Азис