Добрејка

Добрејка, сирова
Хранлива вредност на 100 g (3.5 oz)
Енергија	134 kJ (32 kcal)
Јаглехидрати	5.5 г
Шеќери	4.4 г
Влакна	1.1 г
Протеини	2.6 г
Витамини и минерали
Витамини	Количина %ПДВ†
Витамин А (екв.) бета-каротин лутеин зеаксантин	38% 346 μg 38%4150 μg 12500 μg
Тиамин (Б1)	7% 0.08 mg
Рибофлавин (Б2)	20% 0.26 mg
Ниацин (Б3)	6% 1 mg
Пантотенска киселина (Б5)	5% 0.247 mg
Витамин Б6	15% 0.247 mg
Фолат (Б9)	20% 80 μg
Витамин Ц	77% 69 mg
Витамин Е	5% 0.7 mg
Витамин К	452% 541.9 μg
Минерали	Количина %ПДВ†
Калциум	6% 81 mg
Железо	7% 1.3 mg
Магнезиум	9% 38 mg
Манган	24% 0.553 mg
Фосфор	6% 76 mg
Калиум	20% 606 mg
	Добрејка на базата на USDA
	†Процентите се проценети врз основа на препораките во САД за возрасни, освен за калиум, кој се проценува врз основа на експертските препораки на Националните академии.

Добрејка
	Млада добрејка
Научна класификација
Царство:	Растенија
Ред:	Зелковидни
Семејство:	Зелки
Род:	Добрејка
Вид:	Обична добрејка
Научен назив
	Lepidiumus sativum; L.

Добрејка (обична добрејка, полска салата, грпка, грбач или крес; науч. Lepidium sativum) — брзорастечка билка од семејството на зелките (Brassicaceae). Сродна е на поточарката и горчицата (сенф), и како нив, има остар вкус и арома.

Ова едногодишно растение достигнува 60 см во висина, со многу гранки во горниот дел. Цветчињата се бели до розикави, сместени во гроздови на гранчиња и имаат пречник од само 2 мм.^[1]^[2]

Во земјоделството

Добрејката пазарно се одгледува во Англија, Франција, Холандија и Скандинавија.^[3]

Растението е собено погодно за хидропонско одгледување и добро успева ако се навадува со вода која е по малку базна. Во домашно одгледување, добрејката се набавува како расад.^[3]

Фиданките се берат една до две недели по садењето, кога се високи 5–13 см.^[4]

Во кулинарството

Добрејката се додава во чорби, сендвичи и салати поради остриот вкус кој го дава.^[4] Се јаде и во облик на из’ртени никулци, а семките можат да се користат како зачин наместо бибер, свежи или сушени.^[3] Во Англија често се става во сендвичи заедно со варено јајце, мајонез и сол.

Други примени

Семето на добрејката се користи како народен лек во Индија уште од древноста.^[7] Семето се горчливо и се користи за загревање и прочистување, како тоник, афродизијак, за подобрување на видот, против скорбут, алергии и за подобрување на мокрењето. Помага во лечењето на астма, кашлици со искплукување, како топли облоги за шинати места, против лепра, кожни болести, дизентерија, пролив, спленомегалија, диспепсија, лумбаго, леукореја, скорбут и слабост во семето. Делува на симптомите на астмата и за подобрување на работењето на белите дробови.^[8] Се смета дека семето има и хипогликемско својство,^[9] а лепливата материја што се добива од нив може да биде замена за гумарабика и трагакант.

Наводи

↑ Vegetables of Canada. NRC Research Press. ISBN 0-660-19503-8, ISBN 978-0-660-19503-2
↑ Boswell, John T. and Sowerby, James. English Botany: Or, Coloured Figures of British Plants. Robert Hardwicke, 1863. стр. 215.
1 2 3 Vegetables of Canada. NRC Research Press. ISBN 0-660-19503-8, ISBN 978-0-660-19503-2
1 2 Hirsch, David P.. The Moosewood Restaurant kitchen garden: creative gardening for the adventurous cook. Ten Speed Press, 2005. ISBN 1-58008-666-7, ISBN 978-1-58008-666-0
↑ United States Food and Drug Administration (2024). „Daily Value on the Nutrition and Supplement Facts Labels“. FDA. Архивирано од изворникот 2024-03-27. Посетено на 2024-03-28.
↑ „TABLE 4-7 Comparison of Potassium Adequate Intakes Established in This Report to Potassium Adequate Intakes Established in the 2005 DRI Report“. стр. 120. In: Stallings, Virginia A.; Harrison, Meghan; Oria, Maria, уред. (2019). „Potassium: Dietary Reference Intakes for Adequacy“. Dietary Reference Intakes for Sodium and Potassium. стр. 101–124. doi:10.17226/25353. ISBN 978-0-309-48834-1. PMID 30844154. Предлошка:NCBIBook.
↑ „The Wealth of Indian Raw Materials ,“. New Delhi: Publication and information Directorate. 1979. стр. CSIR Vol 9, Page 71–72. На |first= му недостасува |last= (help); Отсутно или празно |url= (help)
↑ NP, Archana; Anita, AM (2006). „A study on clinical efficacy of Lepidium sativum seeds in treatment of bronchial asthma“. Iran J Pharmacol Ther. 5: 55–59.
↑ M, Eddouks; Maghrani M; Zeggwagh NA; Michel JB (2005). „Study of the hypoglycaemic activity of Lepidium sativum L. aqueous extract in normal and diabetic rats“. J Ethnopharmacol. 97 (2): 391–395. doi:10.1016/j.jep.2004.11.030. PMID 15707780.

Надворешни врски

Добрејка на Ризницата ^?
Добрејка на Викивидовите ^?
„Добрејка“. — Енциклопедија на живиот свет.
Забрзана видеоснимка на растот на добрејката

[1] Vegetables of Canada. NRC Research Press. ISBN 0-660-19503-8, ISBN 978-0-660-19503-2

[2] Boswell, John T. and Sowerby, James. English Botany: Or, Coloured Figures of British Plants. Robert Hardwicke, 1863. стр. 215.

[Canada-3] 1 2 3 Vegetables of Canada. NRC Research Press. ISBN 0-660-19503-8, ISBN 978-0-660-19503-2

[moosewood-4] 1 2 Hirsch, David P.. The Moosewood Restaurant kitchen garden: creative gardening for the adventurous cook. Ten Speed Press, 2005. ISBN 1-58008-666-7, ISBN 978-1-58008-666-0

[FDADailyValues-5] United States Food and Drug Administration (2024). „Daily Value on the Nutrition and Supplement Facts Labels“. FDA. Архивирано од изворникот 2024-03-27. Посетено на 2024-03-28.

[NationalAcademiesPotassium-6] „TABLE 4-7 Comparison of Potassium Adequate Intakes Established in This Report to Potassium Adequate Intakes Established in the 2005 DRI Report“. стр. 120. In: Stallings, Virginia A.; Harrison, Meghan; Oria, Maria, уред. (2019). „Potassium: Dietary Reference Intakes for Adequacy“. Dietary Reference Intakes for Sodium and Potassium. стр. 101–124. doi:10.17226/25353. ISBN 978-0-309-48834-1. PMID 30844154. Предлошка:NCBIBook.

[7] „The Wealth of Indian Raw Materials ,“. New Delhi: Publication and information Directorate. 1979. стр. CSIR Vol 9, Page 71–72. На |first= му недостасува |last= (help); Отсутно или празно |url= (help)

[8] NP, Archana; Anita, AM (2006). „A study on clinical efficacy of Lepidium sativum seeds in treatment of bronchial asthma“. Iran J Pharmacol Ther. 5: 55–59.

[9] M, Eddouks; Maghrani M; Zeggwagh NA; Michel JB (2005). „Study of the hypoglycaemic activity of Lepidium sativum L. aqueous extract in normal and diabetic rats“. J Ethnopharmacol. 97 (2): 391–395. doi:10.1016/j.jep.2004.11.030. PMID 15707780.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]