Евроазиска кафеава мечка

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Евро-азиска кафеава мечка
Brown bear (Ursus arctos arctos) running.jpg
Научна класификација
Царство: Животни
Колено: Хордати
Класа: Цицачи
Ред: Carnivora
Семејство: Ursidae
Род: Ursus
Вид: Ursus arctos
Триномен назив
Ursus arctos arctos
Linnaeus, 1758

Евроазиската кафеава мечка е под-вид на кафеавата мечка, позната и под името „обична кафеава мечка“. Во минатото, кафеави мечки се среќаваа од Ирска на запад до Јапонија на исток, и од Нордкалотен на север до планината Атлас на југ. Денес кафеавата мечка се смета дека е истребена во регионите на планината Атлас, Британија и Ирска, но сѐ уште ги има низ Европа и Русија. Мали популации кои се во опасност од истребување се среќаваат на Пиринеите (на границата помеѓу Франција и Шпанија) и на планините Абруци и долината Трентино во Италија. Изолирани популации има и на Балканот, односно Словенија, Бугарија, Романија и Македонија. Најголемиот број на кафеави мечки се наоѓаат во Русија, кои сепак во минатото беа блиску до истребување поради неконтролираниот лов пред Руската револуција во 1917. Поголеми популации има источно од планината Урал, поточно во сибирските шуми, делови од централна Азија (бивши советски републики), Авганистан, Кашмир, Индија, централна Кина и островот Хокаидо во Јапонија.

Карактеристики[уреди | уреди извор]

Евроазиската кафеава мечка има крзно чија боја варира од светло до темно кафена, црвеникава и скоро црна во некои случаи. Крзното е густо и влакното може да достигне должина од 10 сантиметри. Обликот на главата е топчест со релативно мали и округли уши. Поседува 42 заба, вклучувајќи и заби кои се карактеристични за месојадите. Има моќна структура на коските и широки шепи со големи канџи кои можат да пораснат и до 10 сантиметри. Тежината зависи од присутност на храна и од годишното време. Возрасен мажјак тежи во просек од 135 до 205 кг, а женката од 90 до 150. Најголемата регистрирана евро-азиска мечка тежела 481 kg и била со должина од скоро 2,5 метри[2]. Мечките од азискиот дел имаат посветло и поцрвеникаво крзно, и се смета дека се поагресивни од европските.

Потекло на видот[уреди | уреди извор]

Со помош на современите технологии[3], денес истражувачите се способни да го изучуваат потеклото на видовите. Сеуште е тешко да се потврди но се претпоставува дека кафеавата мечка се развила пред околу 5 милиони години. Научниците откриле дека евроазиската мечка се поделила пред 850 000 година на две гранки, едната базирана во Западна Европа, доека во другата спаѓаат Русија, Источна Европа и Азија. Преку истражувањата со митохондријална ДНК откриено е дека европската фамилија има две под-групи, една од Пиринејскиот Полуостров и една од Балканот. Во Скандинавија има 4 значајни популации на кафеави мечки. Со анализи на митохондриалната ДНК, откриено е дека најверојатно јужните популации водат потекло од полулациите во Франција и Шпанија, кои се доселиле после последното ледено доба. Северните популации се со потекло до финско-руска популација.

Кафеавата мечка во Македонија[уреди | уреди извор]

Евро-азиска кафеава мечка

Мечките во Македонија се заштитен вид. Забрана за лов постои од 1996 година, кога е евидентирано нагло опаѓање на бројот на примероци од ова животно. Според податоците од Сојузот на ловџиите, во земјава се регистрирани околу 160 мечки. Ги среќаваме во националните паркови Галичица, Маврово и Пелистер и во околината на резерватот Јасен. Често се случува мечка да се симне од планините во селата во потрага по храна. Најчеста цел на мечките, кои се љубители на медот, се пчеларниците.

Во Македонски Брод е пронајдена скулптура во облик на мечка. Истражувачите од центарот за карпеста уметност укажуваат дека се работи за скулптура од периодот на неолитот. Во околината на Виница и други краишта се откриени бројни минијатурни теракоти со претстава на мечиња како гробен материјал од овој период.

Кафеавата мечка е заштитен знак на националниот парк Пелистер[4].

Евро-азиските кафеавите мечки низ историјата[уреди | уреди извор]

Кафеава мечка од Пиринеите

Кафеавите мечки биле присутни во Британија до 500 година од новата ера, кога се истребени поради прекумерен лов. [5]

Европските кафеави мечки биле употребувани во борби во арените во Стар Рим. За најјаки мечки се сметале мечките од Далмација и Каледонија. [6]

За разлика од Америка каде во просек секоја година двајца умираат поради напад од мечка, во Скандинавија има податоци за само 3 фатални напади во последните 100 години. [5]

Во минатото, евроазиската кафеава мечка била претежно месојад (80% од исхраната), но оваа навика постепено се губела, така во средниот век само 40% одпаѓаат на храна од животинско потекло, додека денес е околу 10-15%.[6]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Bear Specialist Group (1996). "Ursus arctos". Црвен список на загрозени видови на МСЗП. Верзија 2006. Меѓународен сојуз за заштита на природата. конс. 12 мај 2006.  (англиски)
  2. Wood, The Guinness Book of Animal Facts and Feats. Sterling Pub Co Inc (1983), ISBN 978-0-85112-235-9
  3. Det Skandinaviske Bjørneprosjektet
  4. http://www.bbc.co.uk/macedonian/news/story/2006/02/060227_pelister_bear.shtml BBC
  5. 5,0 5,1 "Brown Bear". Tooth & Claw. конс. 2008-01-05. 
  6. 6,0 6,1 Pastoureau, Michel (2007). L’ours; Histoire d’un roi dechu. стр. pp.419. ISBN 2-02-021542-X.