Прејди на содржината

Гвакамоле

Од Википедија — слободната енциклопедија
Гвакамоле
Гвакамоле
ВидМексиканска храна
Место на потеклоМексико
Главни состојкиавокадо, морска сол и сок од лимета

Гвакамоле (шпански: guacamole) – макало, намаз или салата на основа на авокадо, првично воведено од Ацтеките во денешно Мексико.[1] Покрај употребата во мексиканска кујнамексиканската кујна, тоа станало дел од меѓународната и американската кујна како макало, намаз или состојка за салати.[2][3]

Потекло на поимот

[уреди | уреди извор]
Гвакамоле со чипс од тортилји

Името доаѓа од ацтечкиот дијалект преку јазикот нахуатл āhuacamolli, што буквално значи "авокадов сос" од āhuacatl[4] ("avocado") + molli ("сос").[1]

Историја

[уреди | уреди извор]

Авокадото прво било одгледувано во Јужно Централно Мексико, пред околу 10.000 години.[5][6][7] На почетокот на 1900-тите години, за авокадото често се користело името алигаторска круша.[8]

Гвакамолето ја зголемило продажбата на авокадо во САД, особено на денот на супербоул и Синко де мајо.[9] Зголемената потрошувачка на гвакамоле најверојатно се должи на укинувањето на забраната за увоз на авокадо во 1990-тите години и растот на латино популацијата во САД.[10]

Состојки

[уреди | уреди извор]

Макалото гвакамоле традиционално се прави со толчење зрели авокада и морска сол со molcajete y tejolote (аван и толчник).[11][12] Во рецептите често се вклучени сок од лимета, коријандер и халапењо. Во некои нетрадиционални рецепти вклучени се кисела павлака, домати, босилек, или грашок.[13]

Поради присуството на полифенол оксидаза во клетките на авокадото, изложеноста на кислород во воздухот предизвикува ензимска реакција и развива меланоидински пигмент, правејќи го сосот кафеав.[14] Овој резултат генерално се смета за лош (ја намалува привлечноста), па има неколку методи (некои анегдотски) кои се користат за да се намали овој ефект, како што е складирање на гвакамолето во сад што не пропушта воздух или цврсто да се завитка во пластика за да се ограничи површината изложена на воздух.[15]

Состав и хранлива вредност

[уреди | уреди извор]
Авокадо, сурово
Хранлива вредност на 100 g
Енергија670 kJ (160 kcal)
8.53 g
Скроб0.11 g
Шеќери 0.66 g
0
Влакна6.7 g
14.66 g
Заситени2.126 g
Транс0
Мононезаситени9.8 g
Полинезаситени1.816 g
2.00 g
Витамини и минерали
ВитаминиКоличина
%ПДВ†
Витамин А (екв.)
1%
7 μg
1%
62 μg
271 μg
Витамин А146 IU
Тиамин (Б1)
6%
0.067 mg
Рибофлавин (Б2)
10%
0.130 mg
Ниацин (Б3)
11%
1.738 mg
Пантотенска киселина (Б5)
28%
1.389 mg
Витамин Б6
15%
0.257 mg
Фолат (Б9)
20%
81 μg
Холин
3%
14.2 mg
Витамин Ц
11%
10.0 mg
Витамин Е
14%
2.07 mg
Витамин К
18%
21 μg
МинералиКоличина
%ПДВ†
Калциум
1%
12 mg
Железо
3%
0.55 mg
Магнезиум
7%
29 mg
Фосфор
4%
52 mg
Калиум
16%
485 mg
Натриум
0%
7 mg
Цинк
6%
0.64 mg
Други состојкиКоличина
Вода73.23
†Процентите се проценети врз основа на препораките во САД за возрасни,[16] освен за калиум, кој се проценува врз основа на експертските препораки на Националните академии.[17]

Бидејќи главната состојка на гвакамолето е суровото авокадо, хранливата вредност на јадењето произлегува од витамините, минералите и мастите на авокадото, обезбедувајќи прехранбени влакна, неколку Б витамини, витамин К, витамин Е и калиум во значителна количина. Авокадото е извор на заситени масти, мононезаситени масти и фитостероли, како што е бета-ситостерол.[18][19] Тие исто така содржат каротиноиди, како што се бета-каротин, зеаксантин и лутеин.[20]

Наводи

[уреди | уреди извор]
  1. 1 2 Zeldes, Leah A. (November 4, 2009). „Eat this! Guacamole, a singing sauce, on its day“. Dining Chicago. Chicago's Restaurant & Entertainment Guide, Inc. Архивирано од изворникот на 23 март 2010. Посетено на November 5, 2009.
  2. ↑ Beard, James; Bittman, Mark (September 4, 2007). Beard on Food: The Best Recipes and Kitchen Wisdom from the Dean of American Cooking. Bloomsbury Publishing USA. стр. 86–87. ISBN 978-1-59691-446-9. Посетено на March 14, 2012.
  3. ↑ Smith, Andrew F. (May 1, 2007). The Oxford companion to American food and drink. Oxford University Press. стр. 144–146. ISBN 978-0-19-530796-2. Посетено на March 14, 2012.
  4. ↑ „How to Pronounce "Guacamole" in Spanish“. ThoughtCo. Посетено на August 20, 2018.
  5. ↑ „What's in a name?“. University of California. Посетено на March 27, 2016.
  6. ↑ Chen, H.; Morrell, P. L.; Ashworth, V. E. T. M.; de la Cruz, M.; Clegg, M. T. (2008). „Tracing the Geographic Origins of Major Avocado Cultivars“. Journal of Heredity. 100 (1): 56–65. doi:10.1093/jhered/esn068. PMID 18779226.
  7. ↑ Galindo-Tovar, María Elena; Arzate-Fernández, Amaury M.; Ogata-Aguilar, Nisao & Landero-Torres, Ivonne (2007). „The avocado (Persea americana, Lauraceae) crop in Mesoamerica: 10,000 years of history“ (PDF). Harvard Papers in Botany. 12 (2): 325–334, page 325. doi:10.3100/1043-4534(2007)12[325:TAPALC]2.0.CO;2. JSTOR 41761865. Архивирано (PDF) од изворникот October 10, 2015.
  8. ↑ Morton JF (1987). Avocado; In: Fruits of Warm Climates. Creative Resource Systems, Inc., Winterville, NC and Center for New Crops & Plant Products, Department of Horticulture and Landscape Architecture, Purdue University, West Lafayette, IN. стр. 91–102. ISBN 978-0-9610184-1-2.
  9. ↑ Charles, Jeffrey (2002). „8. Searching for gold in Guacamole: California growers market the avocado, 1910–1994“. Во Belasco, Warren; Scranton, Philip (уред.). Food nations: selling taste in consumer societies. Routledge. стр. 131–154. ISBN 978-0-415-93077-2. Посетено на September 20, 2011.
  10. ↑ Khazan, Olga (2015-01-31). „The Selling of the Avocado“. The Atlantic. Посетено на September 28, 2016.
  11. ↑ „The best guacamole recipe“. Business Insider. Посетено на 21 August 2018.
  12. ↑ Eats, Serious. „The Best Guacamole (and the Science of Avocados) | The Food Lab“. www.seriouseats.com (англиски). Посетено на 21 August 2018.
  13. ↑ „Green Pea Guacamole“. The New York Times. Посетено на October 16, 2016.
  14. ↑ Hartel, 2009, p. 43
  15. ↑ „National Guacamole Day :: Fresh Avocado“. avocadocentral.com. Архивирано од изворникот на 2017-05-17.
  16. ↑ United States Food and Drug Administration (2024). „Daily Value on the Nutrition and Supplement Facts Labels“. FDA. Архивирано од изворникот 2024-03-27. Посетено на 2024-03-28.
  17. ↑ „TABLE 4-7 Comparison of Potassium Adequate Intakes Established in This Report to Potassium Adequate Intakes Established in the 2005 DRI Report“. стр. 120. In: Stallings, Virginia A.; Harrison, Meghan; Oria, Maria, уред. (2019). „Potassium: Dietary Reference Intakes for Adequacy“. Dietary Reference Intakes for Sodium and Potassium. стр. 101–124. doi:10.17226/25353. ISBN 978-0-309-48834-1. PMID 30844154. Предлошка:NCBIBook.
  18. ↑ „Avocados, raw, all commercial varieties, per 100 grams“. NutritionData.com. 2013. Посетено на April 17, 2013.
  19. ↑ „Avocados: Health Benefits, Nutritional Information“. MNT. Посетено на January 12, 2016.
  20. ↑ Dreher ML; Davenport AJ (2013). „Hass avocado composition and potential health effects“. Crit Rev Food Sci Nutr. 53 (7): 738–50. doi:10.1080/10408398.2011.556759. PMC 3664913. PMID 23638933.

Надворешни врски

[уреди | уреди извор]
Преземено од „https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=Гвакамоле&oldid=5431630“