Сократ

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Сократ

Сократ (4 јуни, 470 п.н.е. - 399 п.н.е), (грчки: Σωκράτης) е старогрчки (атински) философ, една од најзначајните икони на Западната философска традиција.

Биографија[уреди | уреди извор]

Сократ е родум од Атина. Го напуштил занаетот на татка си (каменорежач) и сиот свој живот го посветил на философијата.

Сократовски метод[уреди | уреди извор]

За повеќе информација види Сократика

Тој одел меѓу луѓето, разговарал со нив, ги терал на размислување, едностојно им поставувал прашања, а на одговорите други прашања. За него основен проблем е човекот, пред сѐ; неговото однесување во етичката сфера и во политичката. Тој решително им се спротиставувал на софистите, а пред сѐ, на нивниот реализам и субјективизам, сметајќи дека човекот можел да пронајде знаења кои важат општо и нужно. Сократовата основна поставка била „Јас знам дека ништо не знам!“ Сократ ги воодушевувал младите, но кај влијателните, авторитетите и власта, предизвикувал незадоволство од подбивот на кој ги излагал. Аристотел, исто така, тврдел дека овој метод не е погоден за етиката.

Сократ му поставувал прашања на кои собеседникот одговарал, но така вешто ги поставувал прашањето, што го принудувал соговорникот да признае дека не го знае она за кое на почетокот тврдел дека го знае, зашто инаку би се судрил со логичките закони. Тоа е оној дел од методичката процедура која се викала иронија. Вториот дел од постапката се состои во тоа што собеседникот со прашањата постепено, одејќи од блиското кон подалечното да дојде до дефиниција на поимот за кој се спори и со тоа да се постигне вистинско знаење. Овој создавачки дел од вештината се темели на изреката: „Познај се самиот себеси“.

Постојат некои клучни принципи за овој вид настава:

  • Наставникот и ученикот мора да се согласат на темата на предавањето.
  • Ученикот мора да се согласи да се обиде да одговори на прашањата на наставникот.
  • Наставникот и ученикот мора да бидат подготвени да го прифатат кој и да било разумен одговор.
  • Прашањата на наставникот мора да се изложуваат на грешки во размислувањето или верувањата од страна на учениците. Со други зборови, наставникот мора да мисли побрзо и попрецизно од учениците, да ги открива грешките во размислувањето на ученикот, а потоа да формулира прашања коишто учениците не можат да одговорат, ако не ги исполнуваат условите на мисловниот процес.

Филозофија[уреди | уреди извор]

Со својот метод, наречен сократовски, тој поставувал прашања на кој собеседникот одговарал, но така вешто му го поставувал прашањето што го принудувал самиот него, за она што на почетокот тврдел дека го знае да признае дека не знае, зашто инаку би се судрил со логичките закони. Тоа е оној дел од методичката процедура која се викала иронија. Вториот дел од постапката се состои во тоа што собеседникот со прашањата постепено, одејќи од блиското кон подалечното да дојде до дефиниција на поимот за кој се спори и со тоа да се постигне вистинско знаење. Овој создавачки дел од вештината се темели на изреката: „Познај се самиот себеси“. При тоа Сократ играл улога на „акушер “ кој помагал да се раѓаат здрави духовни „деца“ - суждениjа. Сократ ги воодушевувал младите, но кај влијателните, авторитетие и власта предизвикувал незадоволство од подбивот на кој ги излагал.

Исто така, Сократ сметал дека знаењето е добро а незнањето е зло. Тој бил противник на демократијата и остар критичар на нејзините недостатоци. Тој сметал дека само најспособните треба да бидат на власт. Тој велел дека човекот е родно место на вистината, дека треба да ја бара во себеси. Човекот треба да вложи напор, да ризикува и да се жртвува за да дојде до вистината. Тоа е она епохалното што Сократ го придонел во философијата. Од Сократ потекнуваат повеќе школи: мегарската, киничката и киренската.

Влијание[уреди | уреди извор]

Во прологот на „Гаргантуа“, Франсоа Рабле го нарекува Сократ „неоспорен кнез на философите“.[1]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Fransoa Rable, Gargantua. Beograd: Rad, 1963, стр. 7.