Црква „Вознесение Христово“ - Дреново

Од Википедија — слободната енциклопедија
Coat of arms of the Macedonian Orthodox Church.png
Macedonian cross.svg
Вознесение Христово
Ascension of Jesus Church in Drenovo Fresco.png

Света Петка на источната фасада, XVII век

македонска православна црква
Епархија Повардарска
Архијерејско намесништво Велешко
Парохија Чашкарска
Местоположба

Координати 41°43′34″N 21°34′17″E / 41.72611° СГШ; 21.57139° ИГД / 41.72611; 21.57139Координати: 41°43′34″N 21°34′17″E / 41.72611° СГШ; 21.57139° ИГД / 41.72611; 21.57139
Место Дреново
Општина Чашка
Држава Македонија
Општи податоци
Покровител Вознесение Христово
Изградба XVII век
Архитектонски опис
Стил поствизантиски

Вознесение Христово (или Св. Спас) — православна црква во велешкото село Дреново, Општина Чашка. Му припаѓа на Велешкото архијерејско намесништво во Повардарската епархија на МПЦ - ОА.

Архитектура и живопис[уреди | уреди извор]

Зографскиот натпис од 1869 г.

Црквата е мала правоаголна еднокорабна градба со полукружна апсида на исток и калкански покрив. Изградена е во XVII век, а обновена во 1869 г. како што се вели на натписот над западниот влез во наосот. Тогаш веројатно храмот е проширен на запад по целата негова должина, а на југ е дограден отворен трем. Во црквата се влегува од западната и од јужната страна,[1] над која има ниша со допојасна претстава од XIX век на непознат светец со долга брада, можеби Свети Атанасиј.[2]

Храмот е целосно обновен и малтерисан. Единствениот јасен показател за времето на неговиот настанок е делумно зачуваната фреска на Света Петка во нишата над олтарната апсида на источната фасада. Светицата е насликна допојасно, облечена во темнокафеав химатион; во десната рака држи маченички крст, а другата дланка ѝ е отворена кон набљудувачот. Ова дело се датира од XVII век. Траги од живописите од тоа време има и во олтарниот простор на црквата. Според натпис над јужнот влез (подоцна изгубен), црквата е одново пресликана во 1887 г. од месните зографи раководени од Петар Николов и неговите соработници, брат му Анастас и ученикот Илија Манев од Дреново, но во апсидата и нишата во проскомидијата зографите сликале непосредно врз постарите фрески без да нанесат нова подлога. Во конхата на апсидата е Света Богородица Ширшаја со малиот Христос во медалјон на градите. Следат Свети Василиј Велики и Свети Јован Златоуст во Архијерејската литургија и допојасната претстава на Свети Стефан во жртвеникот со ѓаконска одежда со бел стихар, орар со насликан трисагион и црвена наметка преку десното рамо. Во левата рака држи дарохранилница во облик на храм, а во десната држи кадилница со која благословува.[2]

Апсидата пресликана во 1887 г.

Живописот од XIX век е следниов: во олтарот на источниот ѕид во третото подрачје и на таванот е Бог Саваот, во второто подрачје е пророкот Даниил меѓу лавови јужно од апсидата, пророкот Исаија северно од апсидата. Сирамовиот Лазар е на јужниот ѕид. Горчливата чаша на смртта е во второто подрачје на северниот ѕид,[2] а под неа се допојасни претстави на Светите врачи Кузман и Дамјан. На таванот во средината е Христос Седржител, а третата фреска на запад не е зачувана. На јужниот ѕид, од исток кон запад, во првото подрачје се насликани во група светците Јустин, Ефрем, Евсевиј, Антониј, Маврустен и Амвросиј. Над нив се Свети Димитрија на коњ како прободува војник, Вознесението Илиево, Свети Спиридон и Света Елисавета. На запад од влезот на јужниот ѕид е насликан Свети Онуфриј, а потоа следи сцената на Колежот на витлеемските деца и Свети Хралампиј како го гази ѓаволот. Горе на западниот ѕид е Рождеството Христово, а во првото подрачје е Страшниот суд. На северниот ѕид, од запад кон исток, на западната половина е Второто пришествие; во второто подрачје се Свети Ѓорѓи на коњ како ја убива ламјата и Света Катерина, во првото се Свети Никола, Архангел Гаврил како му се јавува на Захариј и светите Константин и Елена.[3]

Иконостасот е во два реда и според документацијата на Националниот конзерваторски центар престолните икони од првиот ред се: царските двери (123 × 38 × 2,5 и 121,5 × 37 × 2,5); „Архангел Михаил му ја вади душата на богатиот“ (172 × 66 × 2,5); „Богородица со Христос“ (68 × 43 × 2); „Исус Христос“ (67 × 40,5 × 2); „Исус Христос“ во горниот дел и „Свети Ѓорѓи и Света Недела“ во долната половина (43 × 31 × 1,8). Во вториот деисисен ред се иконите „Исус Христос“ (34 × 25 × 2); „Еангелистот Лука“ (36,5 × 25 × 2), „Апостол Тома“ (36 × 25 × 1,8), „Апостол Андреја“ (34 × 25,5 × 2,2) и „Апостол Петар“ (34 × 25 × 2,5). Веројатно од раката на друг зограф се останатите икони: „Исус Христос“ (49 × 35 × 2); Света Недела (36,5 × 24,5 × 1,8); „Света Недела“ (27,2 × 24 × 1,5); „Свети Пантелејмон“ (26 × 19 × 2), датирана во 1883 г.[3]

Поврзано[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Николовски, Дарко (2017). „Прилог кон проучувањата на поствизантиската уметност во Општина Чашка, Велешко“ (PDF). Патримониум. Скопје: КАЛАМУС. Χ (15): 277.
  2. 2,0 2,1 2,2 Николовски, Дарко (2017). „Прилог кон проучувањата на поствизантиската уметност во Општина Чашка, Велешко“ (PDF). Патримониум. Скопје: КАЛАМУС. Χ (15): 278.
  3. 3,0 3,1 Николовски, Дарко (2017). „Прилог кон проучувањата на поствизантиската уметност во Општина Чашка, Велешко“ (PDF). Патримониум. Скопје: КАЛАМУС. Χ (15): 279.

Надворешни врски[уреди | уреди извор]